Będziemy się zajmować wielkościami opóźnionymi - zależnymi od zdarzeń przeszłości, i przedwczesnymi - zależnymi od zdarzeń w przyszłości. Przy czym te pierwsze wielkości są fizyczne a drugie nie, bo narusza świętą zasadę przyczynowości, że przyczyna poprzedza skutek.
Pole potencjałów opóźnionych i przedwczesnych Przypomnijmy sobie prawa w elektrostatyce i magnetostatyce przy pomocy potencjału wektorowego i skalarnego, czyli te wzory są napisane w puntach , którego rozwiązaniem jest . Dla wzoru napisanego w punkcie rozwiązaniem jest . Widzimy, że te rozwiązania wcale nie zależą od czasu. Dla rozważań naszych jest istotne stan źródeł wcześniejszym czasie opóźnionym w chwili napisanej w czasie t, który jest zdefiniowany według:
gdzie t jest to czas rzeczywisty pewnej chwili, w której występuje pewny rozkład gęstości i prądów objętościowej w układzie. R jest to odległość od punktu, w którym liczymy pole zarówno magnetyczne i elektryczne od ładunku. Odległość punktu w czasie t od ładunku w czasie t jest to R. c jest to prędkość fali elektromagnetycznej w próżni, równej . Interesuje nam wpływ ładunków ich prądów z przeszłości na czas teraźniejszy. Przy stałym czasie przedwczesnym dla t zachodzi wzór: , czyli nasze pole rozprzestrzenia się z prędkością światła. Czyli zaburzenia pola skalarnego i wektorowego rozchodzą się z prędkością światła.
Czasem przedwczesnym nazywamy czas zdefiniowany:
R w czasie przedwczesnym ma takie same właściwości, co w czasie opóźnionym.
Z definicji tego czasu wynika, że mamy wpływ ładunków i prądów z przyszłości, co fizycznie jest niemożliwe. Przy stałym t wynika, że: .
Oba te czasy opóźniony i przedwczesny można zapisać ogólnie:
Czas opóźniony (z minusem) lub przedwczesny (z plusem) nazywamy czas rzeczywisty, w którym zostało wysłane pole od jakiegoś punktu w przestrzeni, w którym znajduje się cząstka o ładunku Δ q. Dla czasu opóźnionego (z minusem) czas opóźniony spełnia warunek t<t, czyli ładunki z przeszłości wpływają na pole w punkcie , co spełnia zasadę przyczynowości. Dla czasu przedwczesnego zachodzi warunek tt, czyli ładunki z przyszłości w pływają na ładunki w teraźniejszości, co jest niezgodne z zasadą przyczynowości, ten przypadek zwykle nie uwzględniamy.
Rozszerzmy nasze nasze dysputy uwzględniając czas opóźniony i przedwczesny zdefiniowanych wcześniej, a zatem nasze wzory są na definicję potencjału skalarnego i wektorowego. Jeśli mamy , gdzie pierwszym argumentem jest położenie cząstki o nieskończenie małej objętości znajdującej się w punkcie w czasie t', to wtedy w gęstości objętościowej ładunku równej , w którym zamiast piszemy: , co jest czasem opóźnionym (przedwczesnym), aby policzyć wielkość, którą jest potencjał skalarny. Dla gęstości prądu objętościowego przy liczeniu potencjału wektorowego podobnie postępujemy. Zatem te wielkości definiujemy:
Gdy we tych dwóch wzorach, tzn. w i w wybierzemy znak minus, to wtedy mamy doczynienia z potencjałami opóźnionymi, a znak plus, to z potencjałami przedwczesnymi.
Sprawdźmy, czy nasze równania na potencjał skalarny i wektorowy spełniają prawa elektrodynamiki klasycznej, tzn. równania i .
Poniżej skorzystamy ze wzoru, który jest operatorem pochodnej względem czasu , który zamienimy do pochodnych względem położenia i zwykłego czasu t.
A więc zmienne t i x,y,z są to zmienne niezależne od siebie, zatem zachodzi tożsamość różniczkowa , a także: , zatem ostatecznie zachodzi więc związek:
Co jest równoważne dwóm warunkom: i .
Wyznaczmy gradient potencjału skalarnego , wykorzystując przy tym twierdzenie o pochodnej iloczynu, znając że operator nabla (∇) jest w pewnym sensie wektorem operatorowym, wtedy na podstawie tychże rozważań dostajemy tożsamość:
We wzorze gradient gęstości objętościowej ładunku w danym punkcie możemy rozpisać, korzystając przy tym z tożsamości , i definicji czasu opóźnionego (przedwczesnego) napisanej w sposób ogólny w punkcie , zatem dochodzimy do wniosku, że tą wielkość możemy rozpisać poprzez pochodną względem czasu gęstości objętościowej i za pomocą wektora normalnego wskazujący kierunek, w której to punkcie będziemy liczyć takie wielkości jak potencjał skalarny lub wektorowy dla teorii elektromagnetyzmu:
Zatem nasz gradient potencjału , na podstawie obliczeń nad gradientem gęstości objętościowej ładunku , możemy zapisać wedle:
Następnym krokiem jest obliczenie dywergencji tożsamości , która jest dywergencją potencjału skalarnego , czyli mamy policzyć Laplasjan tego samego potencjału skalarnego, zatem do dzieła:
Naszym celem jest zastosowanie tożsamości różniczkowej , a także tym razem też innej tożsamości w przeprowadzanych obliczeń w punkcie , a także chcemy wiedzieć co wyjdzie z obliczeń, gradientu pochodnej gęstości objętościowej względem czasu w danym punkcie w przestrzeni, zatem musimy przeprowadzić rachunek:
Zatem laplasjan potencjału skalarnego , po skorzystaniu z tożsamości, którą jest gradientem pochodnej względem czasu gęstości ładunku w danym punkcie i w czasie w którym ona panuje, czyli z tożsamości , wtedy możemy napisać nasz laplasjan omawianej wielkości wedle sposobu:
Wykorzystując definicję potencjału skalarnego , wtedy przeprowadzone obliczenia , korzystając przy tym z definicji dalambercjanu , wtedy wspomniane wyrażenie możemy napisać wedle sposobu:
Zatem przy definicji potencjału skalarnego otrzymaliśmy, że ona jest rozwiązaniem równania różniczkowego . Potencjał przedwczesny i opóźniony spełnia niejednorodne równanie elektrodynamiki Maxwella. Podobnie dowodzimy dla potencjału wektorowego dla czasu opóźnionego i przedwczesnego .
Równania Jefimienki Potencjały opóźnione jak udowodniliśmy wcześniej spełniają równania Maxwella, i one wyglądają jak w punkcie i , a natężenie pola elektryczne i magnetycznego są zdefiniowane w zależności od potencjału skalarnego i wektorowego w elektromagnetyzmie wedle sposobu i . Wyznaczmy wyrażenie, które jest dywergencją potencjału skalarnego dla czasu opóźnionego.
Następnie policzmy pochodną cząstkową potencjału wektorowego dla czasu opóźnionego, co go zapisujemy:
Następnym krokiem jest wyznaczenie natężenie pola elektrycznego, korzystając przy tym z jego definicji i już wcześniej obliczonych wielkości, tzn. gradientu potencjału skalarnego i pochodnej cząstkowej potencjału wektorowego , zatem tą wielkość piszemy wedle sposobu:
Następnym krokiem jest policzenie indukcji pola magnetycznego znając jego potencjał wektorowy dla czasu opóźnionego, korzystając przy tym ze wzoru , zatem policzmy rotację tego potencjału wektorowego w czasie opóźnionym.
Wyznaczmy nasze pomocnicze wyrażenie, które będzie nam potrzebne do dokończenia obliczeń przeprowadzanych w punkcie , czyli rotację gęstości prądu objętościowego:
Obliczenia przeprowadzone w punkcie pozwalają dokończyć obliczenia rotacji potencjału wektorowego , która jest tym samym co wektor indukcji pola magnetycznego:
Zatem otrzymaliśmy dwa równania całkowe, tzn. dla pola elektrycznego i dla pola magnetycznego , które zależą od pochodnych czasowych gęstości i prądu ładunku elektrycznego:
Jak widzimy pierwszy wzór jest uogólnieniem prawa Coulomba, a drugi uogólnieniem prawa Biota-Savarta. Powyższe wzory dla pola elektrycznego, zależą od pochodnych gęstości objętościowych ładunku elektrycznego i pochodnej gęstości prądu elektrycznego. Te pochodne występują pod kolejnymi potęgami wartości prędkości fal elektromagnetycznych w próżni, a więc uzasadnione jest zastosowanie dla pola elektrycznego w elektromagnetyzmie przypadku jego quasistatycznym , których te pochodne można pominąć, podobnie jest dla pola magnetycznego , którego jego przypadek quasistatyczny . Zatem przypadki quasistatyczne dla pola magnetycznego i elektrycznego nie są wcale takie złe. Można powiedzieć, że one są raczej dobrym przybliżeniem opisywania rzeczywistości w elektrostatyce lub magnetostatyce.