Wyprowadzimy statystykę Bolztmanna bezpośrednio z przesłanek czysto statystycznych, statystyki Fermiego i Diraca wyprowadzone poprzez kombinację bez powtórzeń (statystyka Fermiego) lub przez kombinację z powtórzeniami (statystyka Bosego), korzystając że pochodna entropii przyjmuje wartość maksymalną, czyli pierwsza pochodna wspomnianej funkcji termodynamicznej przyjmuje w tym punkcie wartość zero.
Funkcjonał entropii Załóżmy, że energie są skwantowane i istnieje l poziomów o energiach . Średnia energia znajdujących się w układzie cząstek piszemy w zależności o energii poszczególnych poziomów jakie zajmują cząstki obsadzając stany pomnożone przez liczbę cząstek n o numerze "i", a liczba cząstek jest sumą tych wszystkich cząstek znajdujących się w tych stanach.
Napiszmy funkcjonał oparty i uzupełniony o współczynniki Lagrange'a, który spełnia te same właściwości co entropia S.
Rozkład Boltzmanna Załóżmy, że istnieje N cząstek w l przegrodach, to wtedy możliwości obsadzeń jest:
Funkcjonał zbudowany w oparciu o mnożniki Lagrange'a (tutaj zachodzą związki , ) i ), którego definicja S jest dana tutaj wzorem , ma pochodną cząstkową względem n równą zero, bo pochodna entropii przyjmuje wartość zero, co wynika, że entropia układu musi przyjmować wartość ekstremalną, a mnożniki Lagrange'a nic w tym nie zmieniają, co na podstawie zamiast D możemy napisać w , zatem:
Jak łatwo można sprawdzić, że druga pochodna funkcjonału przyjmuje wartość ujemną, co spełnia właściwości maksymalizacji entropii bo wtedy zachodzi:
Końcowy wzór na liczbę cząstek n jest to rozkład Boltzmanna.
Statystyka Fermiego W każdych obsadzanych poziomów istnieje stanów, które można obsadzać w przeróżny sposób przez n cząstek, w których w każdej z przegródek (poziomów) może się znajdować conaj wyżej jedna cząstka, liczymy je jako kombinację bez powtórzeń:
Liczba wszystkich możliwych możliwości obsadzenia poszczególnych poziomów jest iloczynem wszystkich możliwych W dla każdego poziomu z osobna, czyli dla i=1,2...,l:
Jeśli podstawić do wzoru na entropię wyrażenie , która jest prawdopodobieństwem termodynamicznym, to otrzymamy wyrażenie do którego wykorzystamy wzór o logarytmie iloczynu, by potem było można wykorzystać wzór Stirlinga :
Wyznaczmy pochodną cząstkową entropii względem n, która jest ilością cząstek w stanie "i":
Funkcjonał zbudowany w oparciu o mnożniki Lagrange'a (tutaj zachodzą związki , i ), którego definicja S jest dana tutaj wzorem , ma pochodną cząstkową równą zero, bo pochodna entropii przyjmuje wartość zero, co wynika, że entropia układu musi przyjmować wartość ekstremalną, a mnożniki Lagrange'a nic w tym nie zmieniają. Jeśli w naszym funkcjonale na S dobierzemy współczynniki Lagrange'a co dostając wzór wtedy pochodna funkcjonału po przyrównaniu go do zera przyjmuje postać:
Z równości z pewnością możemy napisać tożsamość:
Ostatecznie z tożsamości końcowej wyznaczonej w punkcie otrzymujemy liczbę cząstek znajdujących się w stanie "i" o energii ε, gdy w tym wstanie istnieje g przegród.
Jak można sprawdzić, że w rozkładzie Fermiego druga pochodna funkcjonału ma wartość ujemną, co spełnia warunki maksymalizacji entropii, bo wtedy
Równanie przedstawia rozkład Fermiego (liczby cząstek zajmującej dany poziom o energii ) w zależności od energii ε danego poziomu.
Statystyka Bosego Załóżmy, że poziomy są skwantowane, które są podzielona na l poziomów. W każdym poziomie znajduje się stanów. Każdy stan może być wybierany więcej niż jeden raz. Liczba możliwych obsadzeń danego stanu jest kombinacją z powtórzeniami. Liczba tych sposobów jest wyrażona:
Liczba wszystkich możliwych możliwości obsadzenia poszczególnych poziomów jest iloczynem wszystkich możliwych W dla każdego poziomu z osobna, czyli dla i=1,2...,l:
Jeśli podstawić do wzoru na entropię wyrażenie , która jest prawdopodobieństwem termodynamicznym, to otrzymamy wyrażenie do którego wykorzystamy wzór o logarytmie iloczynu, by potem było można wykorzystać wzór Stirlinga :
Pochodna cząstkowa entropii względem liczby cząstek obsadzających dany poziom o numerze i, czyli względem n, jest wyrażona przez wzór:
Funkcjonał zbudowany w oparciu o mnożniki Lagrange'a, którą definiujemy wzorem , w którym wykorzystamy definicję entropii zapisaną według , ma pochodną cząstkową względem n równą zero, bo pochodna entropii przyjmuje wartość zero, co wynika, że entropia układu musi przyjmować wartość ekstremalną, a mnożniki Lagrange'a nic w tym nie zmieniają, zatem mając wzór możemy napisać:
W równaniu dokonując prostych przekształceń, dochodzimy do wniosku:
Z równości dostajemy wzór na rozkład cząstek zwanych bozonami, które obsadzają dany poziom o energii ε, gdzie w tym poziomie liczba stanów jest równa g.
Jak można sprawdzić, że w rozkładzie Bosego druga pochodna funkcjonału ma wartość ujemną, co spełnia warunki maksymalizacji entropii bo wtedy:
Równanie jest wzorem na rozkład Bosego.
Wyznaczanie parametrów B i C w rozkładach Boltzmanna, Fermiego i Bosego Funkcjonał napisanej w punckie możemy zapisać względem średniej energii i liczby cząstek należących do układu, tak by po tych przekształceniach otrzymać wzór:
Z równania możemy wyznaczyć prawdopodobieństwo termodynamiczne układu statystycznego, jeśli średnia energia i liczba cząstek jest jakaś tam:
Z definicji temperatury statystycznej napisanej wedle wzoru dla definicji prawdopodobieństwa termodynamicznego dla rozkładu Fermiego lub Bosego wyrażających się wzorem , wtedy możemy wyznaczyć stałą "B" występujących we wzorze :
Również można napisać korzystając z definicji stałej B średnią wartość, która jest zależna tylko od temperatury:
Gdy C i D są równe zero mamy zespół kanoniczny, gdy tylko C jest równe zero to mamy wielki zespół kanoniczny, gdy D jest równe zero mamy statystykę (T,P,N) a gdy C i D są nierówne zero to mamy statystykę (T,p,μ). Jeśli przyjmiemy, że stała C jest nierówna zero to zróżniczkujmy obje strony równania cząstkowo względem średniej liczby cząstek, wtedy otrzymamy naszą poszukiwaną stałą C, która jest wyrażona w zależności od parametru β i ciśnienia p.
Jeśli przyjmiemy, że stała D jest nierówna zero to zróżniczkujmy obje strony równania cząstkowo względem średniej liczby cząstek, wtedy otrzymamy naszą poszukiwaną stałą D, która jest wyrażona w zależności od parametru β i potencjału chemicznego μ.
Rozkład Boltzmanna zdefiniowanej w punkcie , rozkład Fermiego zdefiniowanej w punkcie i Bosego zdefiniowanej w punkcie możemy zapisać po uzupełnienia w nich za definicję stałej "B" wzór , stałej "C" (jeśli ta stała jest nierówna zero) wzór i stałej "D" (jeśli ta stała jest nierówna zero) wzór , to wtedy: