Kalibracja monitora i drukarki ma kluczowe znaczenie przy poprawnej obróbce zdjęć. Nieprawidłowo skalibrowany monitor prowadzi do podejmowania błędnych decyzji przy korekcie jasności, nasycenia czy pracy z krzywymi barw. Zdjęcie obrobione w źle skalibrowanym monitorze będzie wyglądało poprawnie tylko w nim – przy druku czy oglądaniu zdjęcia w innym miejscu błędy w kalibracji staną się łatwo zauważalne. Ponadto, nawet jeśli nie zamierzamy drukować czy korygować zdjęć, niepoprawna kalibracja monitora skutkuje tym, że poprawnie wykonane zdjęcia będą źle wyglądały w naszym komputerze.
Profile ICC Podstawowym narzędziem kalibracyjnym są tzw. profile ICC. Są to pliki, w których zapisane są dane umożliwiające systemowi operacyjnemu, nowoczesnym przeglądarkom internetowym, programom do obróbki zdjęć, drukarkom i aparatom cyfrowym automatyczną korektę kolorów, która wynika z technicznych aspektów zapisu lub wyświetlania obrazów. Pliki te są dostarczane zwykle przez producentów odpowiednich urządzeń i automatycznie instalowane razem ze sterownikami. Profile te można tworzyć także samemu, co stanowi końcowy produkt procesu kalibracji.
Profile ICC oprócz tego, że mogą stanowić osobne pliki mogą być też dołączane do plików ze zdjęciami. W jednym komputerze działa zwykle naraz kilka profili, które są uaktywnianie w odpowiednich sytuacjach. Np. profil drukarki jest uruchamiany w trakcie drukowania, a także podglądu przed wydrukiem, a profil skanera w momencie tworzenia pliku ze skanu. Fabryczny profil monitora działa zasadniczo cały czas w systemie operacyjnym komputera, jeśli tylko został on poprawnie zainstalowany. Jednak, o ile profile aparatu fotograficznego, drukarki i innych urządzeń zewnętrznych są dość niezależne od sytuacji i wynikają po prostu z technicznych ograniczeń tych urządzeń, profil monitora dostarczany przez producenta nie zapewnia w pełni poprawnej jego kalibracji w każdych warunkach i wymaga korekt, które właśnie nazywane są jego kalibracją.
Warto też wiedzieć, że profil ogólny monitora jest w niektórych przypadkach wyłączany. Zdarza się to w następujących sytuacjach: Większość przeglądarek internetowych ma własny, uniwersalny profil ICC i ignoruje profil monitora, co skutkuje tym, że wszelkie próby kalibracji monitora i tworzenie własnych profili ICC są przez nie kompletnie ignorowane – wyjątkiem jest Opera i Safari; w Firefoksie można zainstalować plug-in, który umożliwia wskazanie profilu ICC, którym ma się ta przeglądarka posługiwać; IE 8 i nowsze wersje Firefoxa mają, wg zapewnień producentów, zacząć standardowo obsługiwać profil ICC monitora. Niektóre prymitywne przeglądarki zdjęć nie obsługują profilu monitora i wyświetlają zdjęcia w trybie as is, czyli wysyłają do monitora bezpośrednio wartość pikseli zapisanych w pliku bez żadnych korekt, co skutkuje nieprzewidywalnymi rezultatami; przeglądarki te mogą się jednak przydać do wstępnej kalibracji ustawień jasności i kontrastu monitora. Zaawansowane programy do obróbki zdjęć posiadają zwykle narzędzia do zarządzania profilami. Umożliwiają np. obejrzenie zdjęcia najpierw w profilu ogólnym kalibracji monitora, a następnie korektę barw w oparciu o profil drukarki lub aparatu fotograficznego; mogą też ignorować profil monitora i zamiast tego użyć ten dołączony do pliku ze zdjęciem lub też dokonać najpierw konwersji barw na podstawie profilu dołączonego do zdjęcia, a następnie wyświetlić go z uwzględnieniem profilu monitora.
Porada Użycie profilu ICC w Firefoksie: aby wykorzystać wcześniej zapisany profil ICC w Firefoksie 2 i 3 należy pobrać add-on o nazwie Color Management, zainstalować i po ponownym uruchomieniu programu wybrać w menu "Narzędzia" opcję "Dodatki", wyszukać na liście dodatek Color Management, kliknąć na "opcje" i w oknie dialogowym wskazać plik z odpowiednim profilem oraz kliknąć "enable". Gdy dodatkowi nie wskaże się profilu, ale go się uruchomi, będzie on wykorzystywał standardowy profil monitora, z którego aktualnie korzysta system operacyjny. Bez tego dodatku Firefox (podobnie jak większość innych przeglądarek) wyświetla barwy wg własnego, wewnętrznego schematu barw – innego niż zapisany w profilu systemowym monitora, dlatego kalibracja monitora nie będzie działała w ramach tej przeglądarki.
Kalibracja monitora W komputerach zasadniczo są współcześnie stosowane dwa rodzaje monitorów: CRT (czyli kineskopowe) LCD (czyli ciekłokrystaliczne) Jakkolwiek monitory CRT stopniowo przechodzą do lamusa, mają one wiele zalet w stosunku do monitorów LCD jeśli chodzi o poprawne odwzorowywanie kolorów. Monitory CRT średniej klasy można przy pewnej wprawie bez problemu poprawnie wykalibrować do poziomu wymagań profesjonalnych, natomiast tanich i średniej klasy monitorów LCD w zasadzie nie da się w 100% poprawnie skalibrować i dopiero bardzo drogie, specjalizowane modele zapewniają podobną jakość odwzorowywania jak monitory CRT. Ponadto monitory CRT są mniej zależne od oświetlenia zewnętrznego i kąta pod jakim się na nie patrzy.
Z drugiej strony monitory CRT już średniej nawet klasy oferują tak dużą możliwość zmiany parametrów ich ustawień, że przy braku wprawy bardzo łatwo jest je kompletnie rozkalibrować. Natomiast tanie monitory LCD dają w zasadzie możliwość zmiany ich jasności, a wszystkie pozostałe ustawienia wynikają z ich konstrukcji, stąd nawet jeśli nie są poprawnie skalibrowane zapewniają zawsze pewien minimalny komfort odwzorowywania barw. Wreszcie – monitory CRT ze względu na swoją konstrukcję stopniowo się wypalają i coraz gorzej odwzorowują barwy, co wymaga ich systematycznego kalibrowania od nowa.
Otoczenie Na proces kalibracji bardzo silny wpływ mają warunki oświetleniowe w pomieszczeniu, w którym znajduje się nasz monitor. Proces kalibracji powinniśmy przeprowadzać w pomieszczeniu oświetlonym białym światłem rozproszonym. Może to być światło dzienne, ale niepadające wprost na monitor z okna, lecz rozproszone np. żaluzją lub odbite światło sztuczne ze zwykłej, białej żarówki lub świetlówki. Często neutralny kolor światła bywa zakłócony np. kolorowym abażurem na lampie, zbyt intensywną barwą ścian czy zasłonkami w oknie.
test monitora eizo
Parametry kalibracji ekranu Temperatura Kalibrację monitorów, które dają możliwość regulacji temperatury ekranu, warto zacząć właśnie od tego parametru. Temperatura ta powinna się mieścić w zakresie od 5000 do 6500 K. Na ekranie zbyt "zimnym" (powyżej 6500 K) zbyt mocno będą odwzorowywane zimne kolory (niebieski), a zbyt słabo ciepłe (czerwony). Większość monitorów CRT jest fabrycznie ustawiana na 9300 K, natomiast ciekłokrystaliczne są cieplejsze (ok. 5000-6000 K). Jeśli planujemy przygotowywać zdjęcia do druku, należy ustawić temperaturę na 5000 K, bo taka jest przyjęta w większości profili ICC drukarek. Natomiast jeśli planujemy zdjęcia umieszczać głównie w Internecie, lepiej jest ustawić temperaturę ekranu na 6500 K, gdyż większość profili kolorystycznych przeglądarek internetowych zakłada taką właśnie temperaturę ekranu, choć w związku z coraz większą popularnością monitorów LCD stopniowo się to zmienia.
Jasność i kontrast Optymalna jasność i kontrast ekranu jest w dość szerokim zakresie kwestią wolnego wyboru użytkownika, jednak nie może być zbyt przesadnie jasna ani zbyt ciemna. Musi się ona mieścić w takim zakresie, aby nie doszło do zjawiska tzw. "odcięcia bieli i czerni". Przy zbyt dużym kontraście i jasności ekranu może się zdarzyć, że stracimy możliwość obserwowania bardzo jasnych barw i odcieni szarości, które wszystkie zostaną wypalone do bieli. Natomiast przy zbyt małym kontraście i jasności wszystkie ciemniejsze barwy i odcienie szarości zostaną przedstawione na ekranie jak jednolita czerń. W przypadku monitorów LCD zazwyczaj możemy regulować tylko ich jasność, gdyż ich kontrast wynika z ich konstrukcji, choć w droższych monitorach LCD działanie pokrętła kontrastu jest symulowane elektronicznie, poprzez zmienianie relacji jasności do nasycenia barw. Poprawne ustawienie jasności i kontrastu najlepiej jest przeprowadzić za pomocą czarno-białych ekranów kontrolnych, które są zestawami kropek lub pasków o różnym stopniu szarości od najmniejszego do największego. Ekrany te należy wyświetlić nie w przeglądarce internetowej czy programie graficznym obsługującym profile ICC, lecz w prostej przeglądarce rzucającej obraz kontrolny bez żadnych korekt. Regulacja polega na tym, aby ekrany kontrolne były prawidłowo wyświetlane. W profesjonalnych zastosowaniach stosuje się porównywanie wyświetlania ekranów kontrolnych z wydrukami wzrokowo lub przy pomocy kolorymetru, natomiast w amatorskich wystarczy sprawdzenie, czy wszystkie elementy ekranów kontrolnych są przynajmniej widoczne.
Współczynnik gamma Współczynnik ten określa stopień korekcji nierównomiernego przedstawiania jasnych i ciemnych pikseli w stosunku do średnich w monitorach. Korekcja gamma jest konieczna, gdyż monitory mają tendencję do zbyt silnego wzmacniania obszarów o średniej jasności w stosunku do oryginalnego obrazu generowanego przez karty graficzne i zapisywane przez aparaty fotograficzne i kamery video. Standardowo w systemach operacyjnych Windows przyjęty jest współczynnik +2,2 a w Macach +1,8, monitory natomiast, zależnie od producenta i konstrukcji wymagają faktycznego współczynnika od 1,1 do 2,9. Ponadto, w przypadku monitorów CRT ich współczynnik zmienia się z czasem, a w przypadku monitorów LCD jest zależny od ustawienia ich jasności. W Macach i niektórych systemach z rodziny Linuxa w systemie operacyjnym jest narzędzie, które pomaga ustalić właściwy poziom korekcji gamma dla monitora. W Windowsach program do korekcji gamma jest czasami dołączany na płycie instalacyjnej monitora lub karty graficznej. Również niektóre programy do edycji zdjęć pod Windowsa są zaopatrzone w odpowiednie narzędzie (np. Adobe Gamma do Photoshopa). Jeśli jesteśmy w posiadaniu tego programu, najprościej jest po prostu skorzystać z niego. Przy nieprawidłowym ustawieniu współczynnika gamma zdjęcia będą widoczne jako zbyt kontrastowe (za niski współczynnik) lub zbyt "blade" (za wysoki współczynnik). Istnieje wiele prostych testów dla sprawdzenia, czy monitor ma ustawiony w miarę dobry współczynnik gamma – najprostszym jest test dwóch połówek koła :Plik:Gammatest.svg. Innym testem jest test 4 kropek :Plik:Gray contrast test image (more background).svg. Warto pamiętać, że na wynik testu ma wpływ ustawienie kontrastu i jasności ekranu, które należy ustawić wcześniej z użyciem przeznaczonych do tego obrazków kontrolnych - zanim się się zacznie regulować gammę – próby poprawnego zobaczenia ekranów testowych przy złej gammie za pomocą zmian kontrastu i jasności ekranu skutkować będą tym, że w końcu być może zobaczymy na ekranie np. wszystkie 4 kropki, ale przy okazji będziemy musieli dać tak silny kontrast i jasność, że ekran będzie "wypalał" jaśniejsze barwy. Balans i nasycenie barw