Chapanka to staropolska gra wymagająca szybkiej orientacji. Zasady bardzo podobne do Menażerii. Łukasz Gołębiowski w swojej książce „Gry i zabawy” z 1831 roku informuje o tradycyjnym - renesansowym jeszcze - nazewnictwie kart oraz sposobie gry: grano w nią we 4 osoby talią (staropolską) z 36 kart (po 9 kart w kolorze) - kto miał trzy lewy, nie przegrywał, kto więcej, o tyle wygrywał. Najstarsze karty w Chapance były odpowiednio nazywane: ósemka winna nazywała się „dolą”, ósemka czy szóstka dzwonkowa gółką, po nich szóstka winna „pancerolą”, wyżnik żołędny „panfilem”, niżnik czerwienny „kinalem”, dziewiątka dzwonkowa „mogączką” i dziewiątka czerwienna „ryndzią”.

Ignacy Krasicki wspomniał o chapance w bajce „Matedory” - co znaczyło inaczej karty: Póki trwała chapanka między kartowniki, Bił kinal z pancerolą króle i wyżniki. Skończyła się chapanka, zaczęto grę inną — Aż owa pancerola szóstką tylko winną. Tym smutniejszy był koniec, im milsze początki: Biła króle, biły ją potem i dziewiątki.

Poniżej prezentujemy nowoczesne zasady tej gry.

Gracze

Dla 2 lub więcej graczy.

Talia

Standardowa (52 karty) dla 2-4 osób. Dwie talie jeśli więcej.

Zasady

Celem gry jest wzięcie wszystkich kart.

Tasujący rozdaje karty po jednej zgodnie z kierunkiem wskazówek zegara. Gracze, nie patrząc w karty, zbierają karty w stosy zakryte. Rozdający rozpoczyna grę wykładając pierwszą kartę obok swojego stosu - rozpoczynając swój stos odkryty. Kolejni gracze robią podobnie wykładając kolejno po jednej karcie w kolejce. Gracz który, w dowolnym momencie gry, zauważy dwie podobne do siebie karty pod względem starszeństwa - krzyczy „Chap!”. Gracz który pierwszy krzyknie „chap” zabiera wszystkie stosy odkryte posiadające identyczne karty (co najmniej dwa) i wkłada je pod własny stos. Grę kontynuuje osoba siedząca po lewej od zbierającego lewo. Jeśli komuś skończył się stos kart zakrytych - odwraca swój stos kart odkrytych i gra dalej, aż do wyczerpania kart.

Pula Jeśli 2 osoby razem krzykną „chap!”, wtenczas oba stosy wędrują na środek stołu jako pula. Gdy któryś z graczy odkryje kartę identyczną jak wierzch puli - krzyczy „chap pula!”, zdobywając wszystkie karty z puli.

Kary Kary zależne są od ustaleń początkowych przyjętych między graczami. Kary następują za krzyknięcie „chap!” w nieodpowiednim momencie i mogą być w postaci: oddania po jednej karcie każdemu reszty graczy stos kart odkrytych gracza staje się pulą

Grę wygrywa ostatni gracz pozostały z kartami.

Zasady specjalne: Chapanka wyścig

Chapanka wyścig polega na pomijaniu systemu kolejki - wszyscy gracze równocześnie odkrywają po jednej karcie.

Zasady specjalne: Chapanka staropolska - na punkty

Gra dla 4 osób z talią 52 kart. Gracze ustalają ilość rozgrywanych punktowanych partii. Punktację ustala się na początku gry. Proponowana puktacja:

Gracze którzy zbiorą 3 lewa i mniej - przegrywają - dostają punkty ujemne: brak lew = -5 pkt. 1 lewa = - 3 pkt. 2 lewa = - 2 pkt. 3 lewa = - 1 pkt. Gracz którzy zbierze 4 lewa - nie przegrywa - ma zero punktów. Gracze zbierający więcej niż 4 lewa - o tyle wygrywają (z możliwym bonusem za zebranie wszystkich lew): 5 lew = + 1 6 lew = + 2 7 lew = + 3 8 lew = + 4 9 lew = + 5 10 lew = + 10 11 lew = + 11 12 lew = + 12 13 lew = + 13