Będziemy się tutaj zajmowali równaniami cząstkowymi względem różnych parametrów wraz z warunkami brzegowymi.

Wprowadzenie do równań różniczkowych cząstkowych Przykładem równania brzegowego jest:

Rozwiązaniem równania różniczkowego jest u=u(x,t), które jest spełnione wewnątrz prostokąta ={(x,t):0≤x≤l,0≤t≤T}, którego warunkami brzegowymi są u(x,0)=g(x), 0≤x≤l, a także u(0,t)=φ(t) oraz u(l,t)=ψ(t) dla 0≤t≤T. Opisane powyżej zagadnienia nazywamy zagadnieniami brzegowymi pierwszego rodzaju lub zagadnieniami Dirichleta.

Sprowadzanie pochodnych cząstkowych do zagadnień różnicowych Weźmy sobie prostokąt o osiach położenia x i czasu t, który podzielimy na malutkie prostokąciki o kroku h względem osi położenia i o kroku k względem osi czasowej:

Obierzmy sobie operator , który w wyniku działania na funkcję u(x,t), otrzymamy pewne wyrażenie różnicowe, które możemy przedstawić względem pochodnych cząstkowych pierwszego rzędu względem czasu i drugiego rzędu względem położenia.

Weźmy teraz rodzinę operatorów różnicowych , który jest zależny od parametru σ i operatora i na samym końcu od funkcji u(x,t), i na podstawie i , mamy:

Oznaczmy teraz przez u(x,t) dokładne rozwiązanie pewnego zagadnienia różnicowego, a v(x,t) rozwiązanie jego odpowiednika różnicowego. Rozpocznijmy rozważania nad warunkami brzegowymi, które to możemy przedstawić jako: v=g dla i=1,...,N-1, gdzie g=g(ih). W wezłach (0,j) i (N,j) możemy przedstawić warunki brzegowe v=φ i v=ψ dla j=0,1,...,M. W węzłach (i,j) podczas działania operatora na funkcję v zapisaną w kolejnych węzłach otrzymujemy równanie zależne od parametru σ oraz od "h", "k", "i" i "j":

We wzorze użyto oznaczenia f=f(ih,jk+k/2). Wykorzystując definicję zapisaną na początku obliczeń , to równanie , przy założeniu α=k/h, możemy przepisać do postaci:

W równaniu należy przyjąć σ≠0, wtedy ono wiąże wartości v w sześciu węzłach, ale już dla σ=0 lub σ=1 wartości v wiążą w czterech węzłach. Gdy σ=0 równanie możemy przepisać jako:

Natomiast, gdy α≠0 równanie zapisujemy w postaci macierzowej:

Co rozpisując poszczególne macierze i wektory występujące w równaniu , otrzymujemy:

Macierz jest macierzą silnie diagonalnie dominującą dla σ>0, zatem układy równań o takich macierzach mają jednoznaczne rozwiązanie. Ale już dla σ<0, macierz już nie jest macierzą diagonalnie dominującą. Można udowodnić, że układy o takich macierzach dla pewnej wartości σ<0 macierz może być macierzą osobliwą Oznaczmy przez , która oznacza zbiór funkcji określonych na zbiorze , które ma m ciągłych pochodnych względem x i n ciągłych pochodnych względem t. Patrząc na obliczenia dochodzimy do dwóch wniosków jedno dla σ=1/2 (dla ), a drugie dla σ≠1/2 (dla ):

Stabilność rozwiązań równań cząstkowych z warunkami brzegowymi i jego zbieżność Weźmy dwie takie funkcje f(x,t), dwie funkcje g(x), która jest warunkiem brzegowym początkowym dla t=0 dla funkcji v(x,t), i na samym końcu dwie funkcje v. Jedne funkcje oznaczymy bez daszka, a drugie z daszkiem, wtedy możemy napisać oznaczenia: , i , wtedy równanie możemy przepisać jako:

Warunki początkowe na równanie są bardzo podobne do warunków początkowych , i dlatego nie będziemy tutaj rozważać. Warunki brzegowe jakie wchodzą do równania zwykle są obarczone pewnymi błędami. Zaburzenia spowodowane funkcjami f,g,φ,ψ, które występują w równaniu i w jego warunkach brzegowych powodują, że przy zagęszczaniu siatki powodują, że zmiany w poszczególnych warstwach wzrastają nieograniczenie. Tutaj będziemy dlatego rozważać, że f i g są obarczone pewnymi błędami, a pozostałe funkcje są są wyznaczane dokładnie, tzn. φ i ψ. Jeśli chcemy określić jakie są zmiany w kolejnych warstwach wprowadza się normę ||⋅|| w klasie funkcji, którego argumentami jest zmienna x=ih. Weźmy sobie Y=Y(x,t), wtedy przez Y oznaczmy funkcję, dla której dziedziną jest zbiór zmiennych oznaczony przez x, która przyjmuje wartości Y(ih,rk) dla t=rk. Wtedy możemy określić, czy jest stabilna względem prawej strony i warunku początkowego, wtedy musimy określić stałe dodatnie, jeśli istnieją takie, że dla dowolnych funkcji G możemy napisać warunek:

Jeśli dodatkowo mamy tożsamościowo F=0 lub G=0, to wtedy na podstawie tego dla zachodzącej tożsamości możemy określić metodę, którą nazwiemy stabilną względem warunku początkowego lub stabilną względem prawej strony, która wedle możemy zapisać w postaci dwóch nierówności :

Widzimy, że małe zmiany funkcji g(x) dla t=0, a także małe zmiany funkcji f dla t=(j+1/2)k, dla j=0,1,..,M-1 powodują małe zmiany rozwiązania całego funkcji u(x,t). Zdefiniujmy normę:

Naszym dalszym celem jest udowodnienie nierówności, którą napiszemy w postaci poniżej zależne od normy ||G|| oraz od ||F||:

Określmy, teraz dwie funkcje y i Y, które są określone na zbiorze x dla i=0,1,..,N, wtedy zdefiniujmy taki operator P, który na działaniu na funkcję y otrzymujemy pewną kombinację liniową y, y, y:

Wzór możemy zapisać, wiedząc, że istnieje największa wartość V i F po prawej stronie naszego równania:

Obierzmy sobie ograniczenie na σ, tzn. pierwsze ograniczenie 0≤σ≤1, i drugie ograniczenie wykorzystując definicję α, wtedy:

Jesli wybierzemy największą wartość V względem "i" i wykorzystując , wtedy otrzymujemy i pamiętając o ograniczeniu na σ, dalej używając jeszcze twierdzenie drugie i trzecie, dochodzimy do wniosku:

Pierwszy wyraz w po jego prawej stronie możemy rozwinąć używając tego samego równania aż do ||V||, otrzymujemy:

Weźmy sobie równanie i do niego podstawmy rozwiązanie zależne od λ, która nie zależy od "i" i "j", które zapisujemy w postaci:

Co po podstawieniu otrzymujemy:

We wzorze będziemy wykorzystywać wzory z trygonometrii, co tuż po wykorzystaniu nasze równanie dzielimy przez , w ten sposób otrzymujemy tożsamość:

Rozwiązaniem całego zagadnienia jest kombinacją liniową względem wskaźnika "s" :

Funkcja G, czyli funkcja zapisana dla j=0, spełnia równanie zapisane bez udziału współczynników λ, ale przy udziale parametru N (która jest ilością punktów na osi iskowej w przedziale zmienności o długości "l" i "i", który jest numerem punktu na osi iksowej):

Mnożymy wyrażenie przez oraz z sumując tak otrzymane równanie:

Wyznaczmy teraz sumę, którą wykorzystamy w obliczeniach , do którego wykorzystamy obliczenia przeprowadzone w punkcie :

Wykorzystując obliczenia przeprowadzone w punkcie obliczenia możemy dokończyć do końca i przepisać gotowy wynik na współczynnik a:

Funkcja jest określona przy pomocy λ i przy pomocy współczynników a . Zbudujmy iloczyn skalarny oparty o iloczyn funkcji V i W przy kroku h:

Jest ona różnicowym odpowiednikiem . Weźmy sobie ciąg funkcji zależnych od s, który definiujemy w zależności od "l" przedstawiający długość osi iksowej, dla której jest słuszne rozwiązanie X(x):

Ciąg funkcji X(x), X(x),...,X jest ortogonalny na zbiorze punktów dla i=1,...,N-1, tzn.:

Funkcję zapisujemy przy pomocy funkcji i względem wskaźników "j" i "i" oraz od długości przedziału zmienności iksów:

Napiszmy czemu jest równa norma ciągu , który napiszemy przy definicji iloczynu skalarnego :

Gdy we wzorze mamy j=0, to możemy napisać normę funkcji G wychodząc od normy funkcji V zależną od kwadratów współczynników a i od długości przedziału zmienności iksów, czyli "l":

Natomiast, gdy |λ|≤1, to normę ||V|| zapisujemy w zależności od współczynników a, jak się przekonamy, że opisywana norma jest zawsze mniejsza od normy ||G|| :

Zbadajmy dla jakich współczynników σ,h,k zachodzi |λ|≤1, s=1,..,N-1, jeśli definicję λ zapisaliśmy w punkcie :

Z nierówności możemy wywnioskować dla s=1,...,N-1 i z definicji funkcji sinus:

Jeśli natomiast σ<1/2, to na podstawie obliczeń ograniczenie na stosunek liczby k przez kwadrat liczby h:

dla tego σ opisywana metoda jest stabilna względem warunku początkowego. Dla σ=0 okreslenie równania różnicowego jest zadaniem bardzo prostym. Już dla σ≥1/2 metoda różnicowa jest słuszna dla dowolnych h i k. Wykażemy, jeśli (gdzie ε jest dowolną stałą dodatnią), to ona jest niestabilna względem normy ||⋅||. Obierzmy N na tyle duże, by spełniony warunek s1+ε, wtedy na podstawie powiemy:

Gdy k=0, wtedy "j" jest bardzo duże, i dlatego wyrażenie dąży do nieskończoności. Rozpatrzmy przypadek σ=0, wtedy drugą pochodną w równaniu przewodnictwa cieplnego możemy przybliżyć wyrażeniem w postaci ilorazu różnicowego przy oznaczeniu U(t)=u(x,t):

Równanie w takim bądź razem zapisujemy przy rozbiciu drugiej pochodnej wielkości U(x,t) względem położenia na wyrazenie różnicowe :

Dla którego mamy warunki brzegowe U(t)=φ(t) i U(t)=ψ(t) dla 0≤t≤T i z warunkiem poczatkowym U(0)=G(x) dla i=1,...,N-1. Równanie możemy zapisać w postaci macierzowej wzgledem wektora pionowego opisującego wielkość, którego elementami są U:

z warunkiem początkowym (0)=. Macierze występujące w są to obiekty zdefiniowane jako:

Równania różnicowe i ich zbieżność względem parametrów siatki względem osi położenia i czasu Weźmy sobie definicję , gdy jest spełnione G=0, wtedy możemy odjąć równanie i od równania , w ten sposób możemy otrzymać ograniczenie od góry na |F| dla odpowiednich σ przy użyciu stałych c, c:

Patrząc na udowodnione twierdzenie otrzymane w końcowym wniosku w tym punkcie, a także wykorzystując , otrzymujemy bardzo ważny wniosek na oszacowania różnicy v-u względem normy ||⋅||:

Norma błędu dąży do zera, gdy wielkości "h" i "k" dążą do zera, przy zastąpieniu równania różniczkowego równaniem różnicowym, co na podstawie możemy powiedzieć:

Zbieżność przy nieskończonym zagęszczaniu siatki Równanie różnicowe podobnie się rozwiązuje jak równanie , to na podstawie i wzoru na λ możemy otrzymać wzór na v przy założeniu i σ=0, wiedząc przy tym, że x=ih i t=jk, dalej przechodząc do granicy h→0 i k→0, otrzymujemy ważne dokładne rozwiązanie:

Rozwiązanie równania przy f(x,t)=0 jest u(x,t)=esinπx.

Rozwiązywanie różnicowego równania według schematu blokowego Równanie dzielimy przez -ασ i w rezultacie otrzymujemy następne równanie przy definicji :

Rozwiązanie będziemy wyznaczać kolejno warstwami dla t=jk. Dla każdej warstwy mamy do rozwiązania N-1 równań tworzące jeden układ równań. Tutaj będziemy rozważać "j" jako ustalona liczba. Ponieważ równanie zapisujemy względem macierzy trójdiagonalnej, który zapisujemy w formie . Podczas działania macierzy trójdiagonalnej na macierz o elementach v (które będziemy wyznaczać) otrzymujemy wektor pionowy o elementach r. Z tożsamości otrzymujemy zależność łączącą v z v poprzez parametry p i t:

wyznaczmy elementy p wykorzystując wzór oraz , wtedy możemy napisać związek rekurencyjny p względem p w zależności dodatkowo od parametru "s" zdefiniowanego powyżej:

Dalej jeśli wykorzystamy równanie , to otrzymamy zależność rekurencyjną t w zależności od t poprzez parametr r zdefiniowanej w punkcie w jego drugiej linijce:

Patrząc na na trzecią linijkę (pierwszy wzór w tej linijce), a także na wzór i , dochodzimy natychmiast, że:

Drgająca struna Równanie struny jednorodnej jako przykład równania hiperbolicznego przedstawimy jako równanie różniczkowe, w której wyznaczaną funkcją jest u(x,t), którą wyznaczamy względem funkcji f(x,t):

Równanie jest określone w dziedzinie napisanej wewnątrz prostokąta . Warunkiem początkowym dla rozwiązania struny jednorodnej jest u(x,0)=g(x) i dla 0≤x≤l, a warunkami brzegowymi są u(0,t)=φ(t), u(l,t)=ψ(t) dla 0≤t≤T. Zdefiniujmy operator , który działa na funkcję v wedle:

Zakładamy, że naszymi warunkami brzegowymi są v=g dla i=1,...,N-1 i v=φ, v=ψ dla j=0,1,...,M, gdzie g=g(x), φ=φ(t) oraz ψ=ψ(t). Jeśli obierzemy funkcję dla dowolnego parametru σ, która nie zależy od parametru podziału siatki, tzn. od h, k, wtedy możemy napisać:

Rozważmy przypadek brzegowy dla czasu równego zero, co na tej podstawie równania iloraz różnicowy funkcji u(x,t) piszemy:

Jeśli będziemy rozpatrywać funkcje v dla warunku początkowego, to na podstawie możemy napisać równość:

Równanie będziemy rozwiązywać warstwami dla i=1,..,N-1 i go możemy przepisać w postaci dwóch równości przy pewnej definicji r: