Metaprogramowanie, metajęzyk, refleksyjność Metaprogramowanie - technika umożliwiająca programom tworzenie lub modyfikację kodu innych programów (lub ich samych). Język umożliwiający stosowanie tej techniki nazywamy metajęzykiem.
Jeżeli metajęzyk umożliwia modyfikację własnego kodu, nazywany jest metajęzykiem refleksyjnym, a proces programowanie z użyciem tego mechanizmu, programowaniem refleksyjnym.
W Autoit istnieje możliwość użycia zmiennej łańcuchowej (stringu) jako elementu treści programu. Dzięki temu sam kod programu może być traktowany w sposób podobny jak zawarte w nim dane i modyfikowany dynamicznie w trakcie wykonywania.
Technika ta, rzadko realizowana w innych językach programowania, umożliwia w pewnych przypadkach uzyskanie efektów, których osiągnięcie innym sposobem byłoby trudne i pracochłonne.
Stringami mogą być nazwy zmiennych nazwy funkcji wyrażenia (ten przypadek jest szczególnie interesujący)
W dalszej części rozdziału opiszę jak osiągnąć taki efekt i jakie korzyści można z niego mieć.
Jak to w AutoIt przeważnie bywa, wszystko jest realizowane za pomocą odpowiednich funkcji.
String jako nazwa zmiennej
Funkcja
Funkcja nadaje wartość (i ewentualnie tworzenie) zmiennej o podanej nazwie. Zwraca 1 gdy sukces, lub 0 gdy wystąpił błąd.
"nazwa_zmiennej" - nazwa zmiennej musi być utworzona zgodnie z ogólnymi zasadami tworzenie nazw zmiennych, należy jednak pominąć prefiks $ (np. zmienna_1 a nie $zmienna_1). Można nadawać wartości zmiennym wcześniej utworzonym w sposób klasyczny. Zmienna nie może być tablicą.
wartość_zmiennej - wartość nadawana tworzonej zmiennej
flaga - określa sposób tworzenia zmiennej
Funkcja - Funkcja zwraca wartość zmiennej o nazwie podanej jako parametr. Jeżeli wystąpił błąd funkcja zwraca pusty string "", a makro @error przyjmuje wartość 1.
"nazwa_zmiennej" - nazwa zmiennej zgodna z ogólnymi zasadami tworzenie nazw zmiennych, należy jednak pominąć prefiks $ (np. zmienna_1 a nie $zmienna_1). Można odczytywać wartości zmiennych wcześniej utworzonym w sposób klasyczny. Zmienna nie może być tablicą.
Przykład zastosowania:
Przypuśćmy, że musimy utworzyć 99 zmiennych wg schematu . W klasyczny sposób trzeba by 99 razy użyć instrukcji przypisania.
Było by to bardzo pracochłonne i rozwlekłe. Można jednak inaczej: For $i=1 to 99 Assign("x"&$i, $i, 1) Next MsgBox(0, "", Eval("x66"))
Od wersji 3.3.12 możliwe jest odczytanie tak utworzonych zmiennych w sposób klasyczny (próba klasycznego odczytania wartości zmiennej dla wcześniejszych wersji AutoIt'a powodowała błąd): For $i=1 to 99 Assign("x" & $i, $i) Next MsgBox(0, "", $x66) ;błąd niezadeklarowanej zmiennej
Dla wcześniejszych wersji niż 3.3.12 trzeba było użyć dyrektywy #forcedef: For $i=1 to 99 Assign("x" & $i, $i) Next #forcedef $x66 MsgBox(0, "", $x66)
Funkcja Assign bez problemu nadaje wartość zmiennym utworzonym w sposób klasyczny: Local $txt Assign("txt", "wasta") MsgBox(0, "", $txt)
a funkcja Eval odczytuje te zmienne: $txt = "wasta" MsgBox(0, "", Eval("txt"))
Funkcja
Funkcja sprawdza czy została utworzona zmienna o podanej nazwie. Zwraca:
Działa ze zmiennymi utworzonymi klasycznie, jak i utworzonymi przez funkcję Assign.
Przykład: For $i=1 to 99 Assign("x" & $i, $i) Next MsgBox(0, "", IsDeclared("x66")) ;wyświetli 1 test() ;wyświetli -1 MsgBox(0, "", IsDeclared("b")) ;wyświetli 0
Func test() Local $a MsgBox(0, "", IsDeclared("a")) EndFunc
String jako nazwa funkcji Stringu jako nazwy funkcji można użyć tylko przy jej wywołani, lecz nie przy jej deklarowaniu. Służy do tego:
Funkcja
Funkcja wywołuje funkcję o podanej nazwie i opcjonalnie przekazuje do niej parametry. Jeżeli sukces to zwraca wartość zwracaną przez wywołaną funkcję (makra: i mogą być także przez nią ustawione).
W przypadku błędu makro przyjmuje wartość , a makro @extended (jeśli funkcja nie istnieje lub podano niewłaściwą ilość parametrów).
Uwaga: Wywoływana funkcja od wersji może być funkcją wbudowaną translatora, parametry mogą być przekazywane przez referencję.
Przykład: MsgBox(0,"",Call("test",1,2,3))
Func test($a, $b, $c) Return $a+$b+$c EndFunc
String jako wyrażenie O ile trudno znaleźć sensowne zastosowanie dla funkcji , to użycie stringu jako wyrażenia ma duży potencjał programistyczny.
Wyrażeniem jest w zasadzie wszystko to, czemu możemy wyliczyć jakąś wartość. Może ono zawierać liczby, zmienne, stałe, operatory arytmetyczne i logiczne, operatory relacji oraz wywołania funkcji tak wbudowanych jak i zdefiniowanych przez programistę. Do wartościowania wyrażenia opisanego za pomocą stringu służy:
Funkcja
Funkcja zwraca wartość wyrażenia opisanego stringiem. Jeżeli wystąpił błąd to zwraca pusty łańcuch, a makro @error przyjmuje wartość różną od zera.
"string" - string z opisem wyrażenia
Ponieważ string z opisem wyrażenia może pochodzić z zewnątrz programy, jest możliwe wykonanie wewnątrz programu fragmentu kodu wczytanego z dysku lub wpisanego bezpośrednio z klawiatury.
Kilka przykładów, które zaprezentują możliwości funkcji: . $ex='MsgBox(0, "Test Execute:", "Ala ma Asa")' Execute($ex) $ex = "(1+2)^2-5/3" MsgBox(0, "Test 2:", Execute($ex)) $a=2 $b=3 MsgBox(0, "Test 3:", Execute("$a=$b")) MsgBox(0, "Test 4:", Execute("sin($a)+cos($a+$b)"))
MsgBox(0, "Test 5:", Execute("test($a, $b)"))
Func test($p1, $p2) Return $p1+$p2 EndFunc
Zmienna zawierająca nazwę funkcji Od wersji 3.10.2 w AutoIt wprowadzono możliwość przechowywania w zmiennej nazwy funkcji.
Przykład: $vFunc = MsgBox $vFunc(0, "Test", "To działa!")
Funkcja zwraca w postaci stringu nazwę funkcji przechowywanej w zmiennej, lub string pusty gdy wystąpił błąd.
- zmienna przechowująca nazwę funkcji
Przykład: $hFunc = MsgBox MsgBox(0, "Test", "Nazwa funkcji to: " & FuncName($hFunc))
Funkcja sprawdza czy zmienna zawiera nazwę funkcji. Zwraca 1 gdy funkcja jest zdefiniowana przez użytkownika, 2 gdy funkcja jest funkcją wbudowaną translatora, lub 0 gdy zmienna nie zawiera nazwy funkcji.
- sprawdzana zmienna
Przykład: $hFunc = MsgBox MsgBox(0, "Test", "Jaki to rodzaj funkcji: " & IsFunc($hFunc))
Na koniec użyteczny przykład, kalkulator zapamiętujący wzór funkcji i obliczający jej wartość dla różnych argumentów: #include GUICreate("Wprowadź wartość zmiennej i wzór funkcji", 360, 120, -1, 300) $f1 = GUICtrlCreateInput(0, 50, 5, 200, 20) GUICtrlCreateLabel("$x=", 25, 8, 20, 20) $f2 = GUICtrlCreateInput("", 50, 35, 200, 20) GUICtrlCreateLabel("f(x)=", 22, 38, 30, 20) $btn = GUICtrlCreateButton("Oblicz", 40, 75, 60, 20) GUISetState()
Do $msg = GUIGetMsg() $txt1 = GUICtrlRead($f1) $txt2 = GUICtrlRead($f2) If $msg = $btn Then $x=Execute($txt1) $res = Execute($txt2) MsgBox(4096, "Wynik:", $res) EndIf Until $msg = $GUI_EVENT_CLOSE
Niestandardowe struktury danych Struktura danych (ang. data structure) - sposób uporządkowania informacji w komputerze. Na strukturach danych operują algorytmy.
W zasadzie AutoIt posiada standardowo tylko dwie struktury danych, zmienne proste przechowujące pojedynczą wartość i tablice.
W rozdziale o bibliotekach DLL omówiona została także struktura (rekord), do której dostęp jest możliwy za pomocą stosownych funkcji.
Czasami jednak z pewnych względów optymalne będzie użycie innych struktur danych. Podczas tworzenia skryptu programista musi dokonać wyboru odpowiedniej struktury, aby uzyskać pożądany efekt. Niewłaściwy wybór może niekorzystnie wpłynąć na złożoność obliczeniową, co przekłada się na szybkość działania programu. Jest to szczególnie ważne przy operowaniu dużymi zbiorami danych. Z drugiej strony należy także uwzględnić łatwość implementacji danej struktury w konkretnym przypadku.
Tablica asocjacyjna Tablica asocjacyjna: (tablica skojarzeniowa, mapa, słownik, ang. associative array, map, dictionary) – nazwa dla powszechnie stosowanego w informatyce abstrakcyjnego typu danych, który przechowuje pary (unikatowy klucz, wartość) i umożliwia dostęp do wartości poprzez podanie klucza.
Standardowo AutoIt nie posiada możliwości posługiwania się tego typu tablicami. Można jednak używać tablic asocjacyjnych za pośrednictwem znajdującego się w systemie operacyjnym obiektu . Obiekt ten posiada kilka metod umożliwiających tworzenie i manipulowanie tablicami asocjacyjnymi.
Uwaga! Scripting.Dictionary losowo generuje problemy przy dużych bazach danych. Objawy: nie dodaje, mimo że twierdzi, że nie istnieje, dane są niereprodukowalnie pomijane, znikające wpisy mimo poprawnych danych wejściowych, problem nie dotyczy konkretnego rekordu — zmienia się między kolejnym uruchomieniami.
To znany i wielokrotnie raportowany problem z COM-owym Scripting.Dictionary używanym w AutoIt, gdy: zbyt duża liczba kluczy - w AutoIt (COM interop z VBScript) potrafi działać poprawnie do 60–100k, ale potem... pojawiają się niereplikowalne błędy. lub długości kluczy są zbyt duże - jeśli path ma bardzo długą ścieżkę (>255 znaków) — może powodować niestabilność lub konflikt hashy. lub jest wiele podobnych ścieżek (czyli dużo kolizji hashy). duplikowane klucze z niejawnie różniącymi się bajtami (np. spacje, znaki niewidoczne, inne kodowanie) — mogą być widoczne jako różne w tablicy, ale traktowane jako identyczne wewnętrznie przez Dictionary.
Tworzenie tablicy
Dodawanie elementów do tablicy (metoda )
Usunięcie elementu tablicy (metoda )
Usunięcie wszystkich elementów tablicy (metoda )
Odczyt elementu tablicy (metoda )
lub w skrócie:
Nadanie wartości elementowi tablicy (metoda )
lub w skrócie:
Odczytanie w postaci 1-wymiarowej tablicy wszystkich wartości tablicy asocjacyjnej (metoda )
Odczytanie w postaci 1-wymiarowej tablicy wszystkich kluczy tablicy asocjacyjnej (metoda )
Zmiana nazwy klucza (metoda )
Sprawdzenie czy istnieje klucz o podanej nazwie (metoda )
Zwraca True gdy klucz istnieje, lub False gdy nie istnieje.
Ilość elementów tablicy asocjacyjnej (metoda )
UWAGA: Nazwa klucza może być stringiem lub dowolną liczbą, wartość może być dowolnego typu. W nazwach kluczy obiekt rozpoznaje wielkość liter, tak więc np. Klucz1 i klucz1 to dwie różne nazwy.
Przykład: #include
$dane = ObjCreate("Scripting.Dictionary") ;tworzenie tablicy asocjacyjnej
;dodawanie kolejnych pól w tablicy $dane.Add("nazwisko", "Kowalski") $dane.Add("imię", "Jan") $dane.Add("wiek", 61) $dane.Add("wzrost", 170) $dane.Add("kolor_oczu", "niebieskie") $dane.Add(6.66, "wyższe")
;odczyt danych z poszczególnych pól tablicy MsgBox(64, "Tablica asocjacyjna", _ "Pan " & $dane.Item("imię") & " " & $dane.Item("nazwisko") & _ " ma lat " & $dane.Item("wiek") & _ ", " & $dane.Item("wzrost") & " cm wzrostu" & _ " i oczy " & $dane.Item("kolor_oczu") & ".")
;odczytanie w postaci tablicy, wartości wszystkich pól tablicy $arr = $dane.Items _ArrayDisplay($arr)
;odczytanie w postaci tablicy, wszystkich kluczy tablicy $arr = $dane.Keys _ArrayDisplay($arr)
$dane("kolor_oczu") = "zielone" ;zmiana wartości MsgBox(0, "Kolor oczu", $dane("kolor_oczu"))
;zmiana nazwy klucza $dane.Key(6.66) = "wykształcenie"
;sprawdzenie czy istnieje podany klucz MsgBox(0, 'Klucz "wykształcenie"', $dane.Exists("wykształcenie")) MsgBox(0, "Ilość elementów", $dane.Count)
$dane.Remove("wykształcenie") ;usunięcie podanego klucza MsgBox(0, 'Klucz "wykształcenie"', $dane.Exists("wykształcenie"))
UWAGA: Pozostałe struktury danych wymagają .NET Framework 4.5
Tablica mieszająca Za Wiki:
Tablica mieszająca lub tablica z haszowaniem (ang. hash table) to struktura danych, która jest jednym ze sposobów realizacji tablicy asocjacyjnej, tj. abstrakcyjnego typu danych służącego do przechowywania informacji, w taki sposób aby możliwy był do nich szybki dostęp. Tablica mieszająca umożliwia również szybkie porównywanie danych, np. fragmentów tekstów, plików, itp.