__NOTOC__
Ùczba czwiôrtô W tej lekcji poznamy odmianę rzeczowników. Dowiemy się jak zapytać się o wykonywaną pracę i poznamy listę zawodów. Ponieważ poznasz dużo odmian rzeczowników, warto poświęcić tej lekcji trochę więcej czasu. Powtarzaj schematy, zrób kilkukrotnie ćwiczenia. Dopiero kiedy będziesz pewien, że potrafisz się sprawnie poruszać między rzeczownikami, przejdź do kolejnej lekcji. Co jakiś czas jednak powróć i ćwicz zarówno deklinację jak i pisownię.
Gôdka
Gramatika
Jistnik
W języku kaszubskim rzeczownik to jistnik. Przed nauką odmiany rzeczowników wypadałoby znać kaszubskie nazwy przypadków:
mianownik: nazéwôcz lub nominatiw, skrót Nz dopełniacz: rodzôcz lub genytiw, skrót R celownik: dôwôcz lub datiw, skrót Dw biernik: winowôcz lub akùzatiw, skrót Wn narzędnik: narzãdzôcz lub jinstrumental, skrót Nrz miejscownik: môlnik lub lokatiw, skrót Ml wołacz: wòłiwôcz lub wòkatiw, skrót Wł
Odmiana rzeczowników przez przypadki jest dosyć prosta do opanowania. W tej lekcji poznamy wzory odmian dla rzeczowników rodzaju męskiego.
Pierwszy wzorzec to wyraz chłop.
Drugi wzorzec to wyraz lës (lis)
Trzeci wzorzec to statk (naczynie), według tego wzoru odmieniać się będą rzeczowniki zakończone na spółgłoskę k
Czwarty wzorzec to kòń
Piąty wzorzec to kòsz
Szósty wzorzec to rabczińc
Siódmy wzorzec to sôren
Ósmy wzorzec to Jaszkò
Dziewiąty wzorzec to ból
Dziesiąty wzorzec to kùczer
Jedenasty wzorzec to direchtora
Kilka uwag wartych zapamiętania:
rzeczowniki typu pòéta, kaséra odmieniają się według tego samego schematu co rzeczownik rodzaju żeńskiego biéda (poznamy ten schemat w jednej z kolejnych lekcji).
rzeczowniki typu direchtora, redachtora odmieniają się według tego samego schematu co rzeczownik rodzaju żeńskiego dësza ale mogą mieć także formę skróconą direchtór, redachtór, wtedy odmienia się je jak rzeczownik rodzaju męskiego chłop
dobór końcówek zależy od tego czy rzeczownik jest żywotny czy nieżywotny, osobowy czy nieosobowy oraz od zakończenia tematu
gdy w mianowniku i bierniku liczby pojedyńczej rzeczownik kończy się spółgłoską dźwięczną poprzedzaną samogłoską: ô to wymienia się ją na a, na przykład: òbrôz - òbrazu é to wymienia się ją na e, na przykład: brzég - brzegù i, y, u to wymienia się ją na ë, na przykład: syn - sëna
Postaraj się zapamiętać te wzorce i ich deklinacje. Teraz zajmiemy się odmianą rzeczowników rodzaju męskiego poznanych w dzisiejszej lekcji:
jãzëk odmienia się tak jak statk
ùniwersytet odmienia się jak rabczińc
Pytajniki
Jaczi odpowiada polskiemu jaki. Podobnie jak w języku polskim tak i w kaszubskim możemy się zapytać np. "jaki był film" gdzie odpowiedzią będzie przymiotnik np. "fajny", ale możemy też zapytać się "jaki jest twój zawód". Na takie pytanie odpowiemy oczywiście podając konkretną nazwę, rzeczownik w narzędniku, np. "jestem fryzjerem".
Cwiczënczi Odmień przez przypadki poznane rzeczowniki męskie. Znajdź w dialogu czasowniki i odmień je przez osoby. Przetłumacz na kaszubski Tę książkę daj temu studentowi. Czytam to ogłoszenie z synem i studentem. Jestem studentem tego uniwersytetu. Podaj mojemu synowi książkę. Jaki jest jego zawód? Ile masz lat? Przetłumacz dialog na polski.