Teoria Prawdopodobnie pamiętasz system zapisywania liczb rzymskich z klas IV–VI. Odświeżmy jego najważniejsze zasady.

Zasady zapisu Tych samych znaków I, X, C oraz M nie stawiamy obok siebie więcej niż trzy razy. Symbole V, L, D występują tylko raz Gdy mniejsza cyfra stoi przed większą, oznacza to odejmowanie. Ten zapis stosuje się tylko w kilku przypadkach, bo przy IV (4), IX (9), XL (40), XC (90), CD (400) i CM (900). Tylko jedna cyfra może działać w ten sposób. W pozostałych sytuacjach po prostu dodajemy wartości symboli, np.:

XLVII(50 - 10) + 740 + 747 MDCCCXCIX1000 + 800 + (100 - 10) + (10 - 1)1000 + 800 + 90 + 91899 MMMCMXCIX3000 + (1000 - 100) + (100 - 10) + (10 - 1)3000 + 900 + 90 + 993999

Według klasycznych zasad nie można zapisać liczby 0, ani liczb ujemnych lub większych niż 3999 w systemie rzymskim - jednak wymyślono system, gdzie cyfry nadkreślone są pomnożone przez 1000. Przykładowo: V̅CCCXXII = 5326 (bo V̅ = 5000).

Zadania 1. Które z poniższych zapisów są błędne? Uzasadnij.

XXIX · IIX · MMMM · CDXLIV

2. Zapisz w systemie rzymskim. 27 399 2021 1586 3. Zapisz za pomocą cyfr arabskich. DCCLXXIV MCCXXX MMXIV CMLXXXVIII 4. Odczytaj liczby rzymskie. MCMXCIX MDCCLXXVI MMCDXLVII *5. Jak zapisujemy w systemie rzymskim: 5 000, 10 000, 12 345? *6. Odczytaj: VIIICDXLII XMMXII MXCIV