Podręcznik jest przeznaczony dla uczniów klasy czwartej, piątej, szóstej, siódmej i ósmej szkoły podstawowej.

Podręcznik jest zgodny z podstawą programową do nauki przedmiotu „Wychowanie do życia w rodzinie” (), aczkolwiek w roku 2023 przedmiot został wycofany z nauki w szkole podstawowej.

Spis treści /O podręczniku/

KLASA IV Dział 1. Ja i moja rodzina Każdy należy do jakiejś rodziny – po co nam rodzina? Różne typy rodzin: pełna, niepełna, wielopokoleniowa, zrekonstruowana Co rodzina robi dla mnie, a co ja mogę zrobić dla rodziny Wspólne obowiązki domowe – uczę się pomagać Święta, rocznice i uroczystości rodzinne – jak okazywać pamięć i składać życzenia Zasady dobrego wychowania w domu – savoir-vivre wobec bliskich i gości

Dział 2. Uczucia i relacje w rodzinie Uczucia – jak je rozpoznać i nazywać Jak mówić o swoich emocjach, żeby inni mnie rozumieli Szacunek do rodziców, dziadków i rodzeństwa – za co możesz im być wdzięczny Kłótnie, przeprosiny, przebaczenie – jak wracać do zgody Wspólne spędzanie czasu – budowanie rodzinnych więzi

Dział 3. Ja wśród innych Godność każdego człowieka – wszyscy mamy tę samą wartość Różnimy się i to jest bogactwo Osoby z niepełnosprawnością – jak być dobrym kolegą i dobrą koleżanką Dobro wspólne w klasie i szkole – jak o nie dbać

Dział 4. Moje ciało i zdrowie Moje ciało – dlaczego warto je szanować Podstawy higieny osobistej dziecka w wieku szkolnym Zdrowy tryb życia: ruch, sen, odpoczynek, odżywianie Bliskość i dotyk – dobra i zła tajemnica Prawo do intymności – kto może, a kto nie powinien mnie dotykać

Dział 5. Media i czas wolny Jak spędzam wolny czas – równowaga między nauką a zabawą Telewizja, gry, Internet – co jest dla mnie dobre, a co szkodliwe Bezpieczeństwo w sieci – z kim rozmawiać, czego nie ujawniać Wspólne rodzinne świętowanie i odpoczynek bez ekranów

KLASA V Dział 1. Rodzina – pierwsza wspólnota Rodzina jako miejsce miłości, pracy i odpoczynku Podział obowiązków domowych – każdy ma coś do zrobienia Współdecydowanie i współodpowiedzialność za atmosferę w domu Kiedy rodzinie trudno – skąd może otrzymać pomoc (OPS, poradnie, organizacje)

Dział 2. Rozwój człowieka Etapy życia człowieka: od urodzenia do starości Jak dorasta dziecko po urodzeniu: niemowlę, przedszkolak, uczeń Co dzieje się z dzieckiem przed narodzeniem – podstawy rozwoju prenatalnego Jak zmienia się moje ciało – zapowiedź okresu dojrzewania

Dział 3. Uczucia, wartości i wybory Co jest dla mnie ważne? – pierwsze kroki w świecie wartości Sumienie i odpowiedzialność za własne decyzje Jak rozwiązywać problemy i kiedy prosić o pomoc Autorytety – kogo podziwiam i dlaczego

Dział 4. Komunikacja i kultura osobista Dobra rozmowa – umiejętność słuchania i jasnego mówienia Mowa ciała – gest, mimika, ton głosu Savoir-vivre w szkole, w domu i w gościach Konflikty między rówieśnikami – jak je rozwiązywać bez przemocy

Dział 5. Bezpieczne korzystanie z mediów Reklamy i influencerzy – jak na nas wpływają Prywatność w Internecie – co można, a czego nie wolno ujawniać Cyberprzemoc – jak ją rozpoznać i gdzie szukać pomocy Planowanie czasu online – jak nie przesadzić z ekranami

KLASA VI Dział 1. Dojrzewanie – początek zmian Czym jest dojrzewanie – zmiany fizyczne, psychiczne i społeczne Każdy rozwija się w swoim tempie – akceptacja różnic Ciało dziewczyny i ciało chłopaka – podobieństwa i różnice Akceptacja własnego ciała i płciowości

Dział 2. Zdrowie w okresie dorastania Higiena ciała i wygląd w czasie dojrzewania Emocjonalna „huśtawka” – skąd się biorą zmiany nastroju Stres w życiu ucznia – przyczyny i proste sposoby radzenia sobie Uzależnienia – pierwsze informacje (ekrany, gry, substancje)

Dział 3. Przyjaźń i pierwsze sympatie Koleżeństwo a przyjaźń – różnice i cechy dobrej relacji Współpraca, empatia, pomaganie innym Pierwsze sympatie – co się ze mną dzieje? Moje granice w relacjach – szacunek, zgoda, asertywność

Dział 4. Rodzina w codzienności i kryzysie Typy struktury rodzinnej – pełna, niepełna, wielopokoleniowa, zrekonstruowana Co sprzyja dobrej atmosferze domowej, a co ją niszczy Jak w rodzinie rozmawiać o trudnych sprawach Instytucjonalna pomoc rodzinie przy chorobie, uzależnieniu, ubóstwie, bezrobociu

Dział 5. Odpowiedzialność za siebie i innych Udział w codziennych obowiązkach – uczę się odpowiedzialności Równowaga między nauką, obowiązkami a wypoczynkiem Wspólne świętowanie i budowanie tradycji klasowych i rodzinnych Zaangażowanie w klasie i szkole – pierwsze kroki w stronę wolontariatu

KLASA VII Dział 1. Dojrzewanie i rozwój psychoseksualny Cielesność, płciowość, seksualność – czym się różnią te pojęcia Dojrzałość biologiczna, psychiczna i społeczna – jak je rozumieć Różnice w dojrzewaniu dziewcząt i chłopców Identyfikacja z własną płcią – przyjmowanie i umacnianie swojej tożsamości Prawo do intymności – jak chronić swoje granice

Dział 2. Uczucia, fascynacje, miłość Uczucia w okresie dorastania – jak je rozpoznawać i wyrażać Koleżeństwo, przyjaźń, sympatia, zakochanie, miłość – podobieństwa i różnice Wzajemny szacunek, empatia i pomoc w relacjach rówieśniczych Asertywność w relacjach – jak odmawiać, by nie ranić

Dział 3. Rodzina jako środowisko wychowania Funkcje rodziny: prokreacyjna, opiekuńcza, wychowawcza i inne Rodzinne wychowanie do miłości, prawdy, uczciwości, patriotyzmu, wiary, moralności Miejsce dziecka w rodzinie na różnych etapach życia (dzieciństwo, młodość, dorosłość, starość) Wartości i tradycje rodzinne – święta, zwyczaje, wypoczynek Docenianie wysiłku rodziców, rodzeństwa i dziadków – wdzięczność w praktyce

Dział 4. Życie jako wartość i rozwój człowieka Co znaczy, że życie ludzkie jest wartością Rozwój prenatalny człowieka – kolejne fazy życia przed narodzeniem Co wspiera, a co zaburza rozwój dziecka przed i po urodzeniu Szacunek dla osób chorych, starszych i z niepełnosprawnością Dział 5. Zachowania ryzykowne w okresie dojrzewania Uzależnienia chemiczne (nikotyna, alkohol, narkotyki) – mechanizmy, skutki, profilaktyka Uzależnienia behawioralne – Internet, gry, zakupy, pornografia Presja rówieśnicza i presja seksualna – jak je rozpoznawać i jak reagować Cyberseks, sexting – konsekwencje dla psychiki, relacji i prawa Gdzie szukać pomocy: szkoła, poradnie, telefony zaufania, organizacje pomocowe

Dział 6. Komunikacja, konflikty, autorytety Zasady dobrej komunikacji w rodzinie i w grupie rówieśniczej Komunikacja werbalna i niewerbalna – jak nas odbierają inni Rozwiązywanie konfliktów bez przemocy – konkretne strategie Rola autorytetów w życiu młodego człowieka – kogo warto naśladować Odpowiedzialność za wypowiadane i pisane słowa (w tym w Internecie)

KLASA VIII Dział 1. Integralna wizja osoby i seksualności Kim jestem? – jedność ciała, psychiki, ducha i relacji Kobiecość i męskość – podobieństwa, różnice i komplementarność Funkcje płciowości: wyrażanie miłości, budowanie więzi, rodzicielstwo, wzajemna pomoc Edukacja seksualna a wychowanie seksualne – podobieństwa i różnice Różne postawy wobec seksualności: permisywna, relatywna, normatywna Podstawowe pytania egzystencjalne – po co żyję, do czego zmierzam?

Dział 2. Odpowiedzialność w sferze seksualności Odpowiedzialność kobiety i mężczyzny za sferę seksualną i prokreację Związek między aktywnością seksualną, miłością i odpowiedzialnością Przedmiotowe traktowanie człowieka – pornografia, sexting, prostytucja nieletnich Prawo człowieka do intymności i ochrona tego prawa (normy prawne i moralne) Argumenty biomedyczne, psychologiczne, społeczne i moralne za inicjacją seksualną w małżeństwie Przyczyny, skutki i profilaktyka przedwczesnej inicjacji seksualnej Choroby przenoszone drogą płciową – rodzaje, drogi zakażenia, objawy, profilaktyka

Dział 3. Płodność i metody planowania rodziny Płodność jako wspólna sprawa kobiety i mężczyzny Podstawy fizjologii płodności – cykl kobiety, płodność mężczyzny, główne hormony Naturalne metody rozpoznawania płodności – zastosowanie i ograniczenia Antykoncepcja – definicja, rodzaje, ocena medyczna, psychologiczna, ekologiczna, ekonomiczna, społeczna i moralna Różnice między antykoncepcją a naturalnym planowaniem rodziny Niepłodność – rodzaje, przyczyny, skutki, możliwości leczenia i profilaktyki Zapłodnienie in vitro a naprotechnologia – założenia, możliwości, wątpliwości etyczne Ciąża i poród – podstawowe informacje; rola szkół rodzenia; wartość naturalnego karmienia

Dział 4. Małżeństwo, rodzicielstwo, różne sytuacje rodzinne Dojrzałość do małżeństwa – aspekty emocjonalne, społeczne, moralne i duchowe Motywy zawierania małżeństwa; czynniki trwałości i powodzenia związku Planowanie dzietności – jakie aspekty należy uwzględnić (zdrowotne, psychiczne, ekonomiczne, społeczne) Odpowiedzialne rodzicielstwo – przygotowanie do przyjęcia dziecka Przyjęcie dziecka z niepełnosprawnością – postawy, wsparcie, gotowość rodziny Trudności z poczęciem dziecka i strata dziecka przed narodzeniem – sytuacja rodziny, możliwości pomocy Adopcja i rodzina zastępcza – znaczenie dla dzieci, rodziców i społeczeństwa Trwałość małżeństwa – jej wartość dla dobra małżonków i dzieci

Dział 5. Życie i zdrowie od poczęcia do naturalnej śmierci Życie jako fundamentalna wartość – od poczęcia do naturalnej śmierci Opieka prekoncepcyjna i prenatalna – rola stylu życia matki i ojca Troska o zdrowie: higiena, odżywianie, aktywność fizyczna, sen, profilaktyka Choroba, starość, umieranie – towarzyszenie, opieka, wsparcie emocjonalne Pamięć o zmarłych i przeżywanie żałoby – jak wspierać siebie i innych

Dział 6. Postawy, wybory życiowe i media Normy chroniące życie osobiste, małżeńskie i rodzinne – uzasadnienie i obrona przed presją Odpowiedzialność moralna za aktywność seksualną Radzenie sobie z konfliktem, presją grupy i stresem – strategie i ćwiczenia Odpowiedzialne korzystanie z mediów i Internetu – selekcja treści, krytyczna ocena, limitowanie czasu Zaangażowanie społeczne: wolontariat, stowarzyszenia, grupy nieformalne, inicjatywy młodzieżowe Rozpoznawanie swoich zdolności i talentów – planowanie drogi edukacyjnej i zawodowej Samowychowanie – odpowiedzialność za własny rozwój i kształtowanie charakteru