Prawo człowieka do intymności i ochrona tego prawa (normy prawne i moralne) Prawo do intymności jest jednym z podstawowych praw człowieka. Oznacza, że każdy ma prawo do własnego życia osobistego, do swoich uczuć, myśli, spraw rodzinnych i tajemnic, a inni ludzie nie mogą w to wchodzić bez wyraźnej zgody.

Intymność dotyczy zarówno ciała, jak i świata wewnętrznego: uczuć, przeżyć, relacji, a także informacji o nas (na przykład o zdrowiu czy sytuacji rodzinnej).

Prawo do intymności jako prawo człowieka Prawo do intymności i prywatności jest uznawane na całym świecie jako prawo człowieka. Mówią o nim między innymi: Powszechna Deklaracja Praw Człowieka (art. 12), Konwencja o prawach dziecka (art. 16), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (np. art. 47 i 51).

Zgodnie z tymi dokumentami nikt nie może bez powodu wtrącać się w cudze życie osobiste, rodzinne, domowe ani w korespondencję.

Co obejmuje prawo do intymności Prawo do intymności obejmuje między innymi: ciało człowieka (nietykalność cielesna, prawo do decydowania o dotyku), informacje o zdrowiu i leczeniu, życie uczuciowe i rodzinne, korespondencję (listy, wiadomości, rozmowy telefoniczne, komunikatory), wizerunek (zdjęcia, nagrania, filmy), dane osobowe (np. adres, PESEL, informacje o sytuacji domowej), przestrzeń osobistą (pokój, rzeczy osobiste, pamiętnik).

Intymność to także prawo do posiadania tajemnic i do tego, by nie musieć opowiadać o wszystkim, jeśli nie ma się na to ochoty.

Normy prawne chroniące intymność Konstytucja RP Konstytucja RP zapewnia każdemu: prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia, prawo do decydowania o swoim życiu osobistym, ochronę danych dotyczących osoby (na przykład zakaz zbierania informacji o obywatelu bez podstawy prawnej).

Państwo i jego instytucje (szkoła, policja, sądy) mają obowiązek szanować to prawo i je chronić.

Prawo cywilne i karne Kodeks cywilny chroni tzw. dobra osobiste człowieka, w tym prywatność i wizerunek. Oznacza to, że: nie wolno rozpowszechniać czyichś prywatnych informacji bez zgody, nie wolno publikować cudzego zdjęcia bez zgody (zwłaszcza jeśli jest to zdjęcie prywatne lub kompromitujące), za naruszenie dóbr osobistych można domagać się przeprosin, usunięcia szkodliwych treści, a czasem także odszkodowania.

Kodeks karny przewiduje kary między innymi za: bezprawne nagrywanie czyjegoś głosu lub obrazu, podsłuchiwanie rozmów, bezprawne przeglądanie i ujawnianie cudzej korespondencji, uporczywe nękanie, w tym w internecie (stalking), rozpowszechnianie w sieci cudzych intymnych treści.

Ochrona danych osobowych W Polsce i w Unii Europejskiej obowiązują przepisy o ochronie danych osobowych (RODO). Dzięki nim: instytucje, w tym szkoły, muszą szczególnie chronić informacje o uczniach, nie wolno zbierać i przetwarzać danych bez podstawy prawnej, każdy ma prawo wiedzieć, jakie dane na jego temat są gromadzone i do czego są używane.

Normy moralne i obyczajowe Prawo nie obejmie wszystkich sytuacji, dlatego tak ważne są normy moralne: szacunek do granic drugiego człowieka, zasada, że o cudzej intymności nie mówi się bez jego zgody, dyskrecja wobec powierzonych nam tajemnic, pytanie o zgodę, zanim dotkniemy kogoś, wejdziemy do jego pokoju czy opublikujemy jego zdjęcie.

W rodzinie szacunek dla intymności oznacza na przykład: pukanie przed wejściem do pokoju, szanowanie tego, że każdy ma prawo do swoich rzeczy i swoich rozmów, wspieranie, a nie wyśmiewanie czyichś przeżyć i problemów.

W szkole ważne jest: nie wyśmiewanie czyjejś odmienności, wyglądu czy uczuć, nie zmuszanie nikogo do zwierzeń czy opowiadania o trudnych sprawach, nieudostępnianie innym prywatnych wiadomości, zdjęć czy filmów kolegów.

W internecie normy moralne obejmują: nieudostępnianie cudzych danych, zdjęć, nagrań bez zgody, niewysyłanie dalej kompromitujących treści, zgłaszanie cyberprzemocy dorosłym, zamiast biernego przyglądania się.

Jak dbać o swoją i cudzą intymność Kilka ważnych zasad: Masz prawo odmówić rozmowy na temat, który jest dla ciebie zbyt osobisty. Masz prawo powiedzieć stop, gdy czyjeś zachowanie narusza twoje granice. Zastanów się, zanim coś o sobie opublikujesz w internecie – w sieci nic nie ginie. Szanuj cudze granice i nie naciskaj, gdy ktoś nie chce się zwierzać. Zawsze pytaj o zgodę, zanim opublikujesz cudze zdjęcie lub wiadomość.

Gdzie szukać pomocy Jeśli czujesz, że twoje prawo do intymności zostało naruszone: porozmawiaj z zaufaną osobą dorosłą (rodzic, opiekun, wychowawca), zwróć się do pedagoga lub psychologa szkolnego, w poważniejszych sytuacjach można zgłosić się na policję lub do sądu rodzinnego, możesz skorzystać z telefonów zaufania dla dzieci i młodzieży lub organizacji pomagających ofiarom przemocy i cyberprzemocy.

Prawo do intymności jest twoim prawem. Masz prawo je znać, domagać się jego przestrzegania i otrzymać pomoc, gdy ktoś je narusza.