Gnomon – jak za pomocą cienia znaleźć kierunek północy Gnomon to prosty przyrząd do wyznaczania kierunków świata za pomocą cienia. Może nim być zwykły patyk wbity pionowo w ziemię. Dzięki obserwacji jego cienia możemy bez kompasu znaleźć kierunek północy.
Co będzie potrzebne Do wykonania gnomonu potrzebujesz: prostego patyka (około 50–100 cm długości), kilku kamyków lub patyczków do zaznaczania, płaskiego, nasłonecznionego miejsca, pogodnego dnia (bez gęstych chmur).
Jak ustawić gnomon Wbij patyk pionowo w ziemię na płaskim terenie. Upewnij się, że stoi prosto (nie jest pochylony). Zwróć uwagę na cień, który rzuca patyk.
Jak znaleźć kierunek wschód–zachód Zrób pierwsze zaznaczenie: zaznacz końcówkę cienia patyka kamykiem lub patyczkiem, zapamiętaj lub zapisz godzinę. Poczekaj około 20–30 minut.
Zrób drugie zaznaczenie: ponownie zaznacz końcówkę cienia w nowym miejscu, użyj innego kamyka lub patyczka.
Połącz oba zaznaczenia prostą linią (możesz narysować ją patykiem na ziemi).
Linia łącząca pierwsze i drugie zaznaczenie pokazuje kierunek wschód–zachód: pierwszy zaznaczony punkt – zachód, drugi zaznaczony punkt – wschód.
Dzieje się tak dlatego, że Słońce na niebie przemieszcza się ze wschodu na zachód, a cień patyka porusza się w przeciwną stronę.
Jak znaleźć kierunek północy Stań tak, aby: pierwszy punkt (zachód) był po lewej stronie, drugi punkt (wschód) był po prawej stronie. Teraz: przed tobą będzie północ, za tobą będzie południe.
Możesz też narysować na ziemi linię prostopadłą do linii wschód–zachód. Wtedy: strzałka skierowana przed siebie będzie oznaczać północ, strzałka za plecy – południe.
O czym pamiętać Podczas korzystania z gnomonu: nie patrz bezpośrednio w Słońce, wybierz bezpieczne miejsce, z dala od ulicy, nie niszcz roślin ani mrowisk, gdy wbijasz patyk.
Gnomon to prosty i ciekawy sposób na samodzielne wyznaczenie kierunków świata, szczególnie gdy nie mamy przy sobie kompasu.