Warunki życia na lądzie i przystosowania organizmów do tych warunków Na lądzie żyją liczne rośliny, zwierzęta i grzyby. Warunki życia na lądzie różnią się od tych w wodzie, dlatego organizmy musiały się do nich przystosować. Przystosowanie to taka cecha budowy lub zachowania, która pomaga przeżyć w danym środowisku.

Jakie są warunki życia na lądzie? Organizmy lądowe muszą radzić sobie między innymi z:

powietrzem zamiast wody wokół ciała, małą ilością wody i możliwością wysychania, zmienną temperaturą (ciepło, zimno, mróz, upał), silnym światłem słonecznym, wiatrem, grawitacją, czyli własnym ciężarem, różnym podłożem (piasek, gleba, skały).

Od tych warunków zależy, jak wyglądają i jak żyją organizmy lądowe.

Przystosowania roślin do życia na lądzie Rośliny lądowe muszą zdobywać wodę z gleby, utrzymać się w podłożu i nie wyschnąć.

Pobieranie wody i soli mineralnych Rośliny mają: korzenie, które wnikają w glebę, liczne cienkie korzonki i włośniki zwiększające powierzchnię pobierania wody, rozgałęziony system korzeniowy, który mocno trzyma roślinę w ziemi (np. drzewo podczas wiatru).

Ochrona przed wysychaniem Aby nie tracić zbyt dużo wody, rośliny lądowe: mają skórkę liści i łodyg pokrytą cienką warstwą wosku (kutykula), często pokrywają liście włoskami, u niektórych gatunków liście są przekształcone w igły (np. sosna) – tracą wtedy mniej wody, zrzucają liście na zimę, gdy woda w glebie jest trudniej dostępna.

Oddychanie i wymiana gazowa Rośliny prowadzą fotosyntezę i oddychają dzięki: aparatom szparkowym w skórce liści, możliwości otwierania i zamykania szparek w zależności od warunków (np. suszy).

Wzrost ku górze i utrzymanie ciężaru Na lądzie roślina musi sama utrzymać swój ciężar. Dlatego: łodygi i pnie mają tkanki wzmacniające, drewno drzew jest twarde i wytrzymałe, roślina rośnie w górę, aby lepiej docierało do niej światło.

Rozmnażanie na lądzie Rośliny lądowe: wytwarzają nasiona chronione twardą okrywą, mają kwiaty, które zwabiają owady lub są przystosowane do zapylenia przez wiatr, tworzą owoce, które pomagają w rozsiewaniu nasion (przez wiatr, wodę, zwierzęta).

Przystosowania zwierząt do życia na lądzie Zwierzęta lądowe muszą się poruszać, oddychać powietrzem, zdobywać pokarm i chronić się przed wysychaniem oraz zmianami temperatury.

Poruszanie się po lądzie Zwierzęta lądowe mają: kończyny (nogi, łapy, kopyta), które umożliwiają chodzenie, bieganie, skakanie, pazury i opuszki pomagające we wspinaniu się (np. kot), silne mięśnie i stawy ułatwiające ruch.

Przykłady: jeleń biega na długich, silnych nogach, żaba skacze dzięki mocnym tylnym kończynom, owady mają odnóża przystosowane do biegania, skakania lub kopania.

Oddychanie powietrzem Zwierzęta lądowe oddychają głównie płucami: ssaki, ptaki, gady i dorosłe płazy mają płuca, owady oddychają przez system rurek zwanych tchawkami, ptaki mają dodatkowe worki powietrzne, co ułatwia im lot.

Ochrona przed wysychaniem i temperaturą Zwierzęta lądowe: mają skórę pokrytą sierścią, piórami lub łuskami, u wielu gatunków skóra wytwarza tłuszcz lub pot, co pomaga w ochronie i regulowaniu temperatury, szukają cienia lub kryjówek podczas upału, niektóre zapadają w sen zimowy, by przetrwać niskie temperatury i brak pokarmu.

Zdobywanie pokarmu i obrona Zwierzęta na lądzie: mają różne kształty zębów lub dziobów (np. drapieżnik ma ostre kły, roślinożerca – szerokie zęby trzonowe), wykorzystują pazury, rogi, kolce lub jad do obrony, często mają ubarwienie ochronne, które pomaga im ukryć się w otoczeniu (np. zielony konik polny w trawie).

Różnorodność przystosowań na lądzie Na lądzie występują różne środowiska: lasy, łąki, pustynie, góry. Warunki życia w tych miejscach różnią się, dlatego: kaktusy na pustyni mają mięsiste łodygi do gromadzenia wody i kolce zamiast liści, rośliny w górach są niskie i odporne na wiatr i zimno, zwierzęta pustynne są aktywne głównie nocą, aby unikać upału.

Przystosowania organizmów do życia na lądzie pokazują, jak bardzo budowa i sposób życia są związane ze środowiskiem, w którym dany organizm występuje. Dzięki temu może on przetrwać i rozmnażać się w swoim otoczeniu.