Empatia – próba spojrzenia oczami drugiego człowieka Każdy człowiek ma swoje uczucia, myśli i przeżycia. Czasem trudno je zrozumieć, szczególnie gdy ktoś zachowuje się inaczej, niż byśmy się spodziewali. W takich sytuacjach pomaga empatia.
Co to jest empatia Empatia to umiejętność:
zauważania, co czuje druga osoba, próby zrozumienia jej uczuć i myśli, patrzenia na sytuację z jej punktu widzenia.
Empatia nie oznacza, że musimy się z kimś zgadzać. Chodzi o to, żeby spróbować zrozumieć, dlaczego ktoś zachowuje się w dany sposób.
Czym empatia różni się od współczucia Współczucie to uczucie smutku lub żalu, gdy widzimy, że komuś jest trudno. Empatia to krok dalej: staramy się poczuć, jak ten ktoś się czuje, zastanowić się, co przeżywa i czego może potrzebować.
Przykład: Gdy ktoś płacze, współczucie to myśl: „Jest mi go żal”. Empatia to pytanie: „Co się stało? Jak mogę ci pomóc?” i próba zrozumienia sytuacji.
Jak spojrzeć oczami drugiego człowieka Aby spojrzeć na sytuację oczami drugiej osoby, możesz:
zapytać, jak się czuje, spokojnie jej wysłuchać, nie przerywając, spróbować wyobrazić sobie, co byś czuł na jej miejscu, pomyśleć, co się u niej ostatnio działo (może ma trudną sytuację w domu lub w szkole).
Zamiast od razu oceniać: „Przesadza”, „Jest dziwny”, lepiej zapytać: „Co się stało?”, „Dlaczego tak się czujesz?”, „Chcesz o tym porozmawiać?”.
Empatia w szkole W szkole empatia przydaje się na co dzień. Na przykład:
gdy ktoś nowy w klasie siedzi sam – możesz domyślić się, że czuje się niepewnie i zaprosić go do zabawy, gdy kolega źle zareaguje na żart – możesz zrozumieć, że go to zabolało, nawet jeśli „chciałeś tylko żartować”, gdy ktoś ma gorsze oceny – zamiast się wyśmiewać, możesz pomyśleć, że jest mu trudno i zaproponować pomoc.
Empatia pomaga także w rozwiązywaniu konfliktów. Łatwiej jest się pogodzić, gdy obie strony spróbują zrozumieć, co czuła ta druga osoba.
Empatia w domu i wśród przyjaciół W domu możesz ćwiczyć empatię, gdy:
widzisz, że rodzic wraca zmęczony z pracy – możesz zrozumieć, że potrzebuje chwili spokoju, rodzeństwo płacze, bo coś mu zabrano – możesz spróbować wczuć się w jego złość i smutek, ktoś z rodziny martwi się czymś – możesz spokojnie zapytać, co się dzieje.
Wśród przyjaciół empatia oznacza:
nie wyśmiewanie cudzych lęków i problemów, pamiętanie, że każdy inaczej przeżywa trudne sytuacje, szanowanie tajemnic, którymi ktoś się z tobą dzieli.
Jak ćwiczyć empatię Empatii można się uczyć i ją rozwijać. Pomagają w tym:
uważne słuchanie, zamiast od razu doradzania czy oceniania, zadawanie pytań: „Jak się z tym czujesz?”, „Co było dla ciebie najtrudniejsze?”, obserwowanie mimiki, głosu, zachowania innych, czytanie książek i oglądanie filmów, w których poznajemy różne punkty widzenia bohaterów, zastanawianie się po kłótni: „Jak ta druga osoba mogła się wtedy czuć?”.
Granice empatii Empatia nie oznacza, że musisz:
zgadzać się na złe traktowanie, spełniać wszystkie prośby innych, rezygnować zawsze z własnych potrzeb.
Możesz rozumieć cudze uczucia, a jednocześnie:
stawiać granice („Rozumiem, że jesteś zły, ale nie zgadzam się, żebyś mnie wyzywał”), dbać o swoje bezpieczeństwo, szukać pomocy dorosłych, gdy ktoś przekracza granice.
Podsumowanie Empatia to próba spojrzenia oczami drugiego człowieka: zauważenie jego uczuć, zrozumienie sytuacji i zastanowienie się, czego może potrzebować. Dzięki empatii łatwiej budować przyjaźnie, rozwiązywać konflikty i okazywać innym szacunek, nie zapominając jednocześnie o własnych granicach.