Sposoby rozwiązywania sporów bez przemocy Spory zdarzają się każdemu: w domu, w szkole, w internecie. Nie da się ich całkowicie uniknąć, ale można nauczyć się rozwiązywać je bez przemocy – czyli bez bicia, wyzwisk, obrażania i straszenia.
Co to jest spór i przemoc Spór to sytuacja, gdy dwie osoby lub grupy:
chcą czegoś innego, mają różne zdania, czują się nawzajem skrzywdzone lub niezrozumiane.
Przemoc to używanie siły fizycznej lub psychicznej przeciwko komuś, na przykład:
bicie, popychanie, kopanie, wyzwiska, wyśmiewanie, obrażanie, ośmieszanie w internecie, wykluczanie z grupy, groźby i zastraszanie.
Rozwiązywanie sporów bez przemocy oznacza szukanie takich sposobów, które nie ranią drugiej osoby.
Dlaczego warto unikać przemocy Przemoc:
pogłębia konflikt zamiast go rozwiązać, rani psychicznie i fizycznie, niszczy zaufanie i relacje, może prowadzić do poważnych konsekwencji w szkole i w prawie.
Rozmowa i szukanie porozumienia są trudniejsze niż krzyk czy bójka, ale prowadzą do trwalszych i uczciwszych rozwiązań.
Pierwszy krok: uspokoić emocje Gdy jesteś bardzo zdenerwowany, łatwo powiedzieć lub zrobić coś, czego później żałujesz. Dlatego przed rozmową warto:
wziąć kilka głębokich oddechów, policzyć w myślach do 10 lub do 20, na chwilę odejść w spokojniejsze miejsce, odłożyć telefon, jeśli konflikt przeniósł się do sieci.
Możesz powiedzieć: „Jestem teraz zbyt zdenerwowany, porozmawiajmy za chwilę”.
Rozmowa zamiast ataku Podstawą rozwiązywania sporów bez przemocy jest spokojna rozmowa. Pomaga w tym:
mówienie o swoich uczuciach i potrzebach, unikanie wyzwisk i oskarżeń, zadawanie pytań zamiast od razu oceniać.
Przykłady:
zamiast: „Jesteś beznadziejny, nic nie rozumiesz” lepiej: „Jestem zły, bo czuję, że mnie nie słuchasz”, zamiast: „Zawsze wszystko psujesz” lepiej: „Wkurzyłem się, gdy skasowałeś nasz projekt”.
Warto używać zdań zaczynających się od: „Czuję… gdy…”, „Uważam, że… bo…”.
Aktywne słuchanie W sporze często każdy chce przede wszystkim mówić. Tymczasem ważne jest także słuchanie.
Aktywne słuchanie oznacza, że:
nie przerywasz drugiej osobie, patrzysz na nią, starasz się zrozumieć, czasem powtarzasz własnymi słowami to, co usłyszałeś: „Chcesz powiedzieć, że…”, „Rozumiem, że czujesz…”.
Dzięki temu druga strona widzi, że traktujesz ją poważnie, nawet jeśli się z nią nie zgadzasz.
Szukanie wspólnego rozwiązania Po wymianie zdań warto poszukać rozwiązania, które:
nie krzywdzi żadnej ze stron, jest możliwe do wykonania, uwzględnia potrzeby obu osób.
Można:
wypisać kilka propozycji i wybrać najlepszą, zaproponować kompromis (każdy z czegoś rezygnuje, ale coś też zyskuje), ustalić jasne zasady na przyszłość.
Przykłady:
„Ty dziś wybierasz grę, ja jutro”, „Najpierw skończymy projekt, potem możemy pograć”, „Pożyczam ci tę rzecz, ale ustalamy, kiedy ją oddasz i jak masz o nią dbać”.
Ważne, aby obie strony zgodziły się na ustalenia i ich dotrzymały.
Mediacja – pomoc osoby trzeciej Czasem strony sporu nie potrafią się porozumieć samodzielnie. Wtedy można poprosić o pomoc kogoś trzeciego, kto:
nie stoi po żadnej stronie, pomaga spokojnie rozmawiać, pilnuje, żeby każdy mógł się wypowiedzieć.
Taka osoba to mediator. W szkole może to być:
wychowawca, pedagog, nauczyciel dyżurujący, czasem specjalnie przygotowany uczeń mediator.
Mediator nie rozkazuje, co macie zrobić, ale pomaga wam dojść do własnego porozumienia.
Spory w internecie Konflikty często przenoszą się do sieci: na komunikatory, gry online, media społecznościowe. Bez przemocy oznacza wtedy:
nie obrażać i nie wyśmiewać w komentarzach, nie publikować ośmieszających zdjęć i filmów, nie rozsyłać dalej kompromitujących treści, nie brać udziału w nękaniu kogoś w grupie.
Warto:
zakończyć kłótnię w sieci i przenieść poważną rozmowę na spotkanie na żywo, zrobić zrzut ekranu, jeśli ktoś ci poważnie grozi, i pokazać to dorosłemu, zablokować osoby, które ciągle atakują.
Kiedy koniecznie trzeba poprosić o pomoc Bez przemocy nie oznacza, że zawsze musisz radzić sobie sam. Koniecznie poproś dorosłego o pomoc, gdy:
pojawiają się groźby pobicia lub śmierci, ktoś cię szantażuje (np. że opublikuje twoje zdjęcia), konflikt przeradza się w stałe nękanie (przemoc rówieśnicza, hejt), boisz się o swoje bezpieczeństwo.
Wtedy ważniejsze od samodzielnego rozwiązania jest twoje zdrowie i życie.
Podsumowanie Sporów nie da się uniknąć, ale można nauczyć się rozwiązywać je bez przemocy. Pomagają w tym:
opanowanie emocji, spokojna rozmowa, mówienie o swoich uczuciach i potrzebach, aktywne słuchanie, szukanie wspólnego rozwiązania lub kompromisu, korzystanie z pomocy mediatora lub dorosłych.
Takie podejście pozwala rozwiązywać konflikty w sposób bezpieczny i z szacunkiem do drugiego człowieka.