Metryczka utworu Epoka: barok wczesny (poezja przełomu renesansu i baroku; nurt metafizyczny). Rodzaj literacki: liryka. Gatunek: sonet (układ 4+4+3+3; wyraźny zwrot myślowy w części tercyn). Czas i miejsce akcji: nie w sensie fabularnym; „akcja” rozgrywa się w wnętrzu człowieka (sumienie, duch) i w perspektywie eschatologicznej (walka o zbawienie, wieczność).
Streszczenie treści Podmiot stwierdza paradoks: pokój jest szczęściem, lecz ziemskie istnienie człowieka to nie pokój, tylko nieustanna walka („bojowanie”). Przeciwnikami są: szatan – „srogi ciemności Hetman” (przywódca sił zła), świat – „łakome marności” (pokusy dóbr i próżności), ciało – „dom” człowieka, który przez „zbiegle lubości” buntuje się przeciw duchowi. Podmiot, świadomy własnej słabości („wątły, niebaczny, rozdwojony w sobie”), pyta, jak ma przetrwać tak straszliwy bój. Finałem jest modlitewne zwrócenie się do Boga: jedyna nadzieja w „Królu powszechnym, prawdziwym pokoju”. Jeśli Bóg „postawi przy sobie”, człowiek może walczyć bezpiecznie i zwyciężyć.
Charakterystyki „bohaterów” lirycznych Podmiot liryczny (człowiek) głęboko świadomy kruchości i skłonności do upadku, wewnętrznie rozdarty (konflikt duch–ciało), jednocześnie zdolny do aktu wiary: szuka oparcia w Bogu, nie w sobie.
Szatan ukazany metaforą wojskową jako „Hetman ciemności”: strateg, dowódca natarcia na duszę.
Świat personifikowany jako sfera marności i zachłanności, która „czyni zepsowanie” (psuje, odciąga od celu ostatecznego).
Ciało „dom” człowieka, który przez pożądliwość podważa „zwierzchność” ducha i pcha ku upadkowi.
Bóg „Królu powszechny”, dawca „prawdziwego pokoju” i realnej mocy do zwycięstwa; fundament nadziei zbawienia.
Główne motywy i przesłanie Motyw wojny duchowej życie jako pole walki o zbawienie; człowiek nie jest w stanie osiągnąć trwałego pokoju „pod niebem”.
Motyw trzech wrogów klasyczny układ: szatan – świat – ciało, rozumiany jako potrójna presja na duszę.
Motyw rozdarcia wewnętrznego człowiek „rozdwojony w sobie” – napięcie między ideałem a skłonnością do grzechu.
Motyw marności „łakome marności” świata jako siła odciągająca od sensu ostatecznego.
Motyw łaski i opieki Boga zwycięstwo nie jest efektem samodoskonalenia, lecz zawierzenia: „Ty mnie przy sobie postaw”.
Przesłanie człowiek bez Boga pozostaje bezbronny wobec potrójnego przeciwnika; prawdziwy pokój jest transcendentny, a skuteczna walka moralna wymaga łaski i stałego zwrócenia się ku Bogu.