Lakciōni 31

Tym schematem odmieniają się przymiotniki zakończone na końcówkę -is, szczególnie na końcówkę -ingis/-īngis. Przykład odmiany przymiotnika labīngis (życzliwy, dobrotliwy): Liczba pojedyncza Rodzaj męski Rodzaj żeński Rodzaj nijakiMianowniklabīngislabīngilabīngiDopełniaczlabīngislabīngislabīngisCelowniklabīngismulabīngeilabīngismuBierniklabīnginlabīnginlabīngiLiczba mnoga Rodzaj męski Rodzaj żeński Rodzaj nijakiMianowniklabīngeilabīngislabīngeiDopełniaczlabīnginlabīnginlabīnginCelowniklabīngimanslabīngimanslabīngimansBierniklabīnginslabīnginslabīngins Przykład odmiany przymiotnika tappis (ciepły): Liczba pojedyncza Rodzaj męski Rodzaj żeński Rodzaj nijakiMianowniktappistappitappiDopełniacztappistappistappisCelowniktappismutappjaitappismuBierniktappintappintappiLiczba mnoga Rodzaj męski Rodzaj żeński Rodzaj nijakiMianowniktappjaitappistappjaiDopełniacztappintappintappinCelowniktappimanstappimanstappimansBierniktappinstappinstappins

Tym schematem odmieniają się często używane przymiotniki zakończone na końcówkę -us, np. lāngus (lekki; łatwy), brendus (ciężki; trudny), grāudus (smutny), grazzus (piękny). Przykład odmiany przymiotnika lāngus (lekki; łatwy): Liczba pojedyncza Rodzaj męski Rodzaj żeński Rodzaj nijakiMianowniklānguslangīlānguDopełniaczlāngwaslāngeslāngwasCelowniklāngusmulāngeilāngusmuBierniklāngunlānginlānguLiczba mnoga Rodzaj męski Rodzaj żeński Rodzaj nijakiMianowniklangwāilāngeslangwāiDopełniaczlāngunlānginlāngunCelowniklangummanslanģāmanslangummansBierniklāngunslānginslānguns

Stopniowanie przymiotników i zdania porównawcze Stopniowanie przymiotników Odmiana i : dīws (szybki) ⇒ dīwaisis ⇒ ukadīwaisis/ukadīws Odmiana : labīngis ⇒ labīngeisis ⇒ ukalabīngeisis/ukalabīngis Odmiana i : lāngus ⇒ lānguisis ⇒ ukalānguisis/ukalāngus Wyjątki: debīks ⇒ mūisess ⇒ ukamūisess/ukadebīks līkuts (mały) ⇒ mazs ⇒ ukamazs/ukalīkuts labs ⇒ walns ⇒ ukawalns/ukalabs Zdania porównawcze Tū assei tīt grazzu kāigi twajs tāws – Jesteś tak przystojny jak twój ojciec. Pīteris ast māldaisi nikāi Pāuli – Piotr jest młodszy niż Paweł. Pīteris ast māldaisi ezze Pāulai – Piotr jest młodszy od Pawła. Ku zmūi ast wūriskaisi, stu zmūi ast gaūdraisi – Im człowiek starszy, tym mądrzejszy. Tāns ast aīnat aūktaisi – On jest coraz wyższy. Tāns ast ukagaūdraisi iz wissans – On jest najmądrzejszy ze wszystkich.

Tworzenie przymiotników Tworzenie przymiotników od rzeczowników Przymiotniki od rzeczowników można tworzyć m.in. za pomocą przyrostków: -iskas, np.: wīrs (mężczyzna) ⇒ wīriskas (męski) Prūsa (Prusy) ⇒ prūsiskas (pruski) wakarāi (zachód) ⇒ wakkariskas (zachodni) -ingis/-īngis, np.: wūlaks (leń) ⇒ wūlakingis (leniwy) wertē (wartość) ⇒ wertīngis (wartościowy) nērti (gniew, złość) ⇒ nērtingis (gniewny, zły) -ewingis/-ewīngis, np.: āumens (świadomość) ⇒ aumenewīngis (świadomy) alārmus (niebezpieczeństwo) ⇒ alārmewingis (niebezpieczny) warē (moc) ⇒ warewīngis (mocny, mocarny) -aīns/-eīns. Przymiotniki z tym przyrostkiem są tworzone głównie od nazw materiałów i surowców, np.: stiklā (szkło) ⇒ stiklaīns (szklany) garrin (drzewo) ⇒ garaīns (drewniany) warrin (miedź) ⇒ wareīns (miedziany)

Tworzenie przymiotników od czasowników Przymiotniki od czasowników można tworzyć m.in. za pomocą przyrostków: -wingis, np.: aušaudītwei (zaufać, polegać) ⇒ aušaudīwingis (pewny, godny zaufania) bijātun (bać się) ⇒ bijāwingis (bojaźliwy, lękliwy) zurgautwei (troszczyć się) ⇒ zurgawingis (troskliwy) -amins/-imins. Przymiotniki z tym przyrostkiem oznaczają wykonywalność i odpowiadają polskim przymiotnikom z końcówką -alny, np.: widātun (widzieć) ⇒ wīdamins (widzialny) īstun (jeść) ⇒ īdamins (jadalny) ārstitun (leczyć) ⇒ ārstimins (uleczalny)