obierz ()

rzeczownik, rodzaj żeński (1.1) lub sidła, matnia, pułapka, sieć; sytuacja bez wyjścia (1.2) miejsce, w którym zwierzyna została otoczona; ostęp (1.3) to, co zostało zabrane lub upolowane; łup, pastwa, ofiara, zdobycz (1.4) ubranie, odzież, szata, strój (1.5) obcisła odzież, fartuch (1.6) sprzęt, narzędzie (np. broń, amunicja, odzież, lornetka, nóż)

(2.1) 2. od obrać

(1.1-6)

(1.1) Każdy z trzech lisów wiedział dobrze, że jest w obierzyEjsmond, Juljan. Moje przygody łowieckie. Poznań: Księgarnia św. Wojciecha, 1929, s. 294.. (1.2) Może w ostatniej obierzy, gdy spadnie klęska, zwrócą się doń ci wszyscy, którzy odtrącali goAndrzej Strug, Tajemnica Renu, tom I, trylogia Żółty krzyż, Gebethner i Wolff, Warszawa 1933.. (1.3) Z płaczem na świat wychodzić, żyć troskom obierząF. Zabłocki, Pisma, zebrał i wydał dr B. Erzepki, Poznań 1903.. (1.6) On ciebie z łowczych obierzy wyzuje i w zaraźliwym powietrzu ratuje (2.1) Żona prosi męża: „obierz kilka ziemniaków”, on pyta: „ile?”

(1.1) znajdować się w obierzy (1.6) obierz kuchenna • obierz myśliwska

(1.1-2) lub → rodzaj sideł "obrzutowych" (1.3) (kogoś z czegoś, łupić) < → brać (1.4-5) (zamknąć, ścisnąć) < rdzeń (2.1)

Pisownia wyrazu cechuje się historyczną chwiejnością, jednak formą etymologicznie uzasadnioną jest obierz (przez rz), co wynika z pochodzenia od rdzenia związanego z wiązaniem lub sznurem ( wieriowka). Wariant obież (przez ), upowszechniony w XIX wieku m.in. w dziełach H. Sienkiewicza czy śpiewnikach kościelnych, powstał wtórnie na skutek błędnego skojarzenia (etymologii ludowej) z czasownikiem bieżeć. Współczesne autorytety normatywne, w tym W. Doroszewski, traktują zapis przez jako niepoprawny, rekomendując powrót do pisowni historycznej.