Ustawaz dnia 27 września 2002 r.o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu wprowadzaniu do obrotu finansowego wartości majątkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł Treść ustawy Art. 1. W ustawie z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu wprowadzaniu do obrotu finansowego wartości majątkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł (Dz. U. z 2000 r. Nr 116, poz. 1216, z 2001 r. Nr 63, poz. 641 oraz z 2002 r. Nr 25, poz. 253, Nr 32, poz. 299, Nr 41, poz. 365, Nr 74, poz. 676, Nr 89, poz. 804, Nr 141, poz. 1178, Nr 144, poz. 1204 i Nr 169, poz. 1385) wprowadza się następujące zmiany: 1) w tytule ustawy po wyrazie „źródeł” dodaje się wyrazy „oraz o przeciwdziałaniu finansowaniu terroryzmu”; 2) w art. 1 po wyrazie „źródeł” dodaje się wyrazy „, przeciwdziałania finansowaniu terroryzmu”; 3) w art. 2: a) pkt 1 i 2 otrzymują brzmienie: „ 1) instytucji obowiązanej - rozumie się przez to banki, oddziały banków zagranicznych, domy maklerskie, banki prowadzące działalność maklerską i inne podmioty niebędące bankiem prowadzące działalność maklerską na podstawie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 49, poz. 447), Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A. w zakresie, w jakim prowadzi rachunki papierów wartościowych, podmioty prowadzące działalność w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych i gier na automatach, zakłady ubezpieczeń, główne oddziały zagranicznych zakładów ubezpieczeń, fundusze inwestycyjne, towarzystwa funduszy inwestycyjnych, spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe, państwowe przedsiębiorstwo użyteczności publicznej Poczta Polska, notariuszy w zakresie czynności notarialnych, dotyczących obrotu wartościami majątkowymi, podmioty prowadzące działalność kantorową, przedsiębiorców prowadzących: domy aukcyjne, antykwariaty, działalność leasingową i factoringową, działalność w zakresie: obrotu metalami i kamieniami szlachetnymi i półszlachetnymi, sprzedaży komisowej, udzielania pożyczek pod zastaw (lombardy) lub pośrednictwa w obrocie nieruchomościami, 2) transakcji - rozumie się przez to wpłaty i wypłaty w formie gotówkowej lub bezgotówkowej, w tym także przelewy pomiędzy różnymi rachunkami należącymi do tego samego posiadacza rachunku, z wyłączeniem przelewów na rachunki lokat terminowych, a także przelewy przychodzące z zagranicy, wymianę walut, przeniesienie własności lub posiadania wartości majątkowych, w tym oddanie w komis lub pod zastaw takich wartości, zamianę wierzytelności na akcje lub udziały - zarówno gdy czynności te są dokonywane we własnym, jak i cudzym imieniu, na własny, jak i cudzy rachunek, ” , b) w pkt 4 po wyrazie „bankowy,” dodaje się wyrazy „rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej,”, c) pkt 5 otrzymuje brzmienie: „ 5) wstrzymaniu transakcji - rozumie się przez to czasowe ograniczenie dysponowania i korzystania z wartości majątkowych, polegające na uniemożliwieniu dokonania określonej transakcji przez instytucję obowiązaną, ” , d) dodaje się pkt 6-8 w brzmieniu: „ 6) blokadzie rachunku - rozumie się przez to czasowe uniemożliwienie dysponowania i korzystania ze wszystkich wartości majątkowych zgromadzonych na rachunku, w tym również przez instytucję obowiązaną, 7) akcie terrorystycznym - rozumie się przez to przestępstwa przeciwko pokojowi, ludzkości oraz przestępstwa wojenne, przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu powszechnemu oraz przestępstwa określone w art. 134 i 136 Kodeksu karnego, 8) jednostkach współpracujących - rozumie się przez to organy administracji rządowej i samorządowej oraz inne państwowe jednostki organizacyjne, a także Narodowy Bank Polski i Komisję Nadzoru Bankowego. ” ; 4) w art. 3: a) w ust. 1 w zdaniu wstępnym po wyrazie „źródeł” dodaje się wyrazy „oraz przeciwdziałania finansowaniu terroryzmu”, b) dodaje się ust. 5 w brzmieniu: „ 5. Przepisy ust. 1 nie naruszają przepisów ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. Nr 74, poz. 676) określających zadania Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu. ” ; 5) art. 4 otrzymuje brzmienie: „ Art. 4. Do zadań Generalnego Inspektora należy uzyskiwanie, gromadzenie, przetwarzanie i analizowanie informacji w trybie określonym w ustawie oraz podejmowanie działań w celu przeciwdziałania wprowadzaniu do obrotu finansowego wartości majątkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł i przeciwdziałania finansowaniu terroryzmu, a w szczególności: 1) badanie przebiegu transakcji, o których Generalny Inspektor został powiadomiony na zasadach określonych w ustawie, 2) przeprowadzanie procedury wstrzymania transakcji lub blokady rachunku, 3) przekazywanie instytucjom obowiązanym informacji o podmiotach, co do których zachodzi uzasadnione podejrzenie, że mają one związek z popełnianiem aktów terrorystycznych, 4) opracowywanie i przekazywanie uprawnionym organom dokumentów uzasadniających podejrzenie popełnienia przestępstwa, 5) inicjowanie i podejmowanie innych działań obejmujących przeciwdziałanie wykorzystywaniu polskiego systemu finansowego do legalizacji dochodów pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł, w tym szkolenie pracowników instytucji obowiązanych w zakresie zadań nałożonych na te instytucje, 6) sprawowanie kontroli przestrzegania przepisów ustawy, 7) współpraca z zagranicznymi instytucjami zajmującymi się zapobieganiem wprowadzaniu do obrotu finansowego wartości majątkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł lub przeciwdziałaniem finansowaniu terroryzmu. ” ; 6) art. 6 otrzymuje brzmienie: „ Art. 6. 1. Organy informacji finansowej, pracownicy i osoby wykonujące czynności na rzecz jednostki, o której mowa w art. 3 ust. 4, na podstawie umów prawa cywilnego oraz delegowane do pracy lub wyznaczone do pełnienia służby w tej jednostce, są obowiązane zachować w tajemnicy informacje, z którymi zapoznały się w toku wykonywanych czynności - na zasadach i w trybie określonych w odrębnych przepisach. 2. Zachowanie tajemnicy, o której mowa w ust. 1, obowiązuje również po ustaniu zatrudnienia, zakończeniu okresu delegowania lub pełnienia służby w jednostce, o której mowa w art. 3 ust. 4, a także wykonywania na jej rzecz czynności na podstawie umów prawa cywilnego. ” ; 7) w art. 8: a) ust. 1 otrzymuje brzmienie: „ 1. Instytucja obowiązana przyjmująca dyspozycję lub zlecenie klienta do przeprowadzenia transakcji, której równowartość przekracza 15 000 euro, ma obowiązek zarejestrować taką transakcję, również gdy jest ona przeprowadzana w drodze więcej niż jednej operacji, których okoliczności wskazują, że są one ze sobą powiązane. ” , b) w ust. 2 po wyrazach „dokonywania transakcji” dodaje się wyrazy „lub w dniu złożenia dyspozycji lub zlecenia przeprowadzenia transakcji”, c) ust. 3 otrzymuje brzmienie: „ 3. Instytucja obowiązana przyjmująca dyspozycję lub zlecenie klienta do przeprowadzenia transakcji, której okoliczności wskazują, że wartości majątkowe mogą pochodzić z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł, ma obowiązek zarejestrować taką transakcję, bez względu na jej wartość i charakter. ” , d) w ust. 4 wyrazy „wraz z dokumentami dotyczącymi zarejestrowanej transakcji, przechowywany jest” zastępuje się wyrazami „oraz dokumenty dotyczące zarejestrowanych transakcji, przechowywane są”, e) dodaje się ust. 5 w brzmieniu: „ 5. Obowiązek rejestracji transakcji, o których mowa w ust. 1, nie dotyczy przedsiębiorców prowadzących działalność w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami. ” ; 8) w art. 9: a) ust. 1 otrzymuje brzmienie: „ 1. W celu wykonania obowiązku rejestracji instytucje obowiązane dokonują identyfikacji swoich klientów w każdym przypadku złożenia dyspozycji lub zlecenia przeprowadzenia transakcji na podstawie dokumentów przedstawionych przy złożeniu dyspozycji lub zlecenia przeprowadzenia transakcji albo przy zawieraniu umowy z klientem. ” , b) w ust. 2: - pkt 1 otrzymuje brzmienie: „ 1) w przypadku osób fizycznych i ich przedstawicieli - ustalenie i zapisanie cech dokumentu stwierdzającego na podstawie odrębnych przepisów tożsamość lub paszportu, a także imienia, nazwiska, obywatelstwa oraz adresu osoby dokonującej transakcji, a ponadto numeru PESEL w przypadku przedstawienia dowodu osobistego lub kodu kraju w przypadku przedstawienia paszportu, a w przypadku osoby, w imieniu lub na rzecz której jest dokonywana transakcja - ustalenie i zapisanie jej imienia, nazwiska oraz adresu, ” , - w pkt 2 po wyrazie „wskazującego” dodaje się wyrazy „nazwę (firmę),”, c) ust. 3 otrzymuje brzmienie: „ 3. Identyfikacja, o której mowa w ust. 1, dotyczy także beneficjentów transakcji i obejmuje ustalenie i zapisanie ich nazwy (firmy) lub imienia i nazwiska oraz adresu, w zakresie, w jakim dane te instytucja obowiązana może ustalić przy zachowaniu należytej staranności. ” , d) po ust. 3 dodaje się ust. 3a w brzmieniu: „ 3a. Jeżeli z okoliczności transakcji wynika, że osoba jej dokonująca nie działa we własnym imieniu, instytucja obowiązana powinna dążyć do zidentyfikowania podmiotów, w imieniu lub na rzecz których działa dokonujący transakcji. ” , e) w ust. 4 skreśla się wyrazy „rejestrów i”; 9) art. 10 otrzymuje brzmienie: „ Art. 10. 1. Instytucja obowiązana, w terminie 30 dni od dnia rozpoczęcia prowadzenia działalności, przekazuje Generalnemu Inspektorowi pisemną informację o prowadzeniu działalności, zawierającą wskazanie jej nazwy (firmy) lub imienia i nazwiska, siedziby, adresu i numeru REGON oraz określenie rodzaju prowadzonej działalności. 2. Generalny Inspektor prowadzi wykaz instytucji obowiązanych. ” ; 10) tytuł rozdziału 4 otrzymuje brzmienie: „ Zasady przekazywania informacji Generalnemu Inspektorowi ” ; 11) w art. 11: a) ust. 1 otrzymuje brzmienie: „ 1. Instytucje obowiązane przekazują Generalnemu Inspektorowi informacje o transakcjach zarejestrowanych zgodnie z art. 8 ust. 1 i 3. Przekazanie to polega na przestaniu lub dostarczeniu danych z rejestru transakcji, o którym mowa w art. 8 ust. 4, także z wykorzystaniem elektronicznych nośników informacji. ” , b) dodaje się ust. 3 w brzmieniu: „ 3. Informacje o transakcjach, o których mowa w art. 8 ust. 1, mogą być przekazywane Generalnemu Inspektorowi za pośrednictwem izb gospodarczych zrzeszających instytucje obowiązane i banków zrzeszających banki spółdzielcze. ” ; 12) art. 12 otrzymuje brzmienie: „ Art. 12. 1. Informacje o transakcjach zarejestrowanych zgodnie z art. 8 ust. 1 i 3 powinny zawierać w szczególności następujące dane: 1) datę i miejsce dokonania transakcji, 2) imię, nazwisko, obywatelstwo, adres, numer PESEL lub kod kraju oraz cechy dokumentu, na podstawie którego dokonano identyfikacji osoby dokonującej transakcji, 3) kwotę, walutę i rodzaj transakcji, 4) numer rachunku, który został wykorzystany do dokonania transakcji, oraz dane dotyczące posiadacza lub dysponenta tego rachunku, 5) dane osoby fizycznej, prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, w imieniu której została dokonana transakcja, 6) imię, nazwisko lub nazwę (firmę) i adres beneficjenta transakcji, a w przypadku braku możliwości ustalenia jego adresu - nazwę (firmę) jego banku, 7) uzasadnienie w przypadku przekazywania informacji o transakcji, o których mowa w art. 8 ust. 3. 2. Informacje o transakcjach zarejestrowanych zgodnie z art. 8 ust. 1 i 3, zawierające dane określone w ust. 1, przekazuje się do Generalnego Inspektora: 1) w terminie 14 dni po upływie każdego miesiąca kalendarzowego - w przypadku transakcji, o których mowa w art. 8 ust. 1, 2) niezwłocznie - w przypadku transakcji, o których mowa w art. 8 ust. 3. ” ; 13) po art. 13 dodaje się art. 13a w brzmieniu: „ Art. 13a. 1. Instytucja obowiązana udostępnia niezwłocznie informacje dotyczące transakcji objętych przepisami ustawy, także na pisemne żądanie Generalnego Inspektora. Udostępnienie polega w szczególności na przekazaniu informacji o stronach transakcji, zawartości dokumentów, w tym dotyczących sald i obrotów na rachunku, przekazaniu ich potwierdzonych kopii lub udostępnieniu odpowiednich dokumentów do wglądu upoważnionym pracownikom jednostki, o której mowa w art. 3 ust. 4, w celu sporządzenia notatek bądź kopii. 2. Informacje, o których mowa w ust. 1, są przekazywane Generalnemu Inspektorowi nieodpłatnie. ” ; 14) w art. 14: a) skreśla się ust. 1, b) dodaje się ust. 3 w brzmieniu: „ 3. Informacja, o której mowa w ust. 2, powinna wskazywać w szczególności okoliczności dotyczące popełnienia przestępstwa oraz osoby biorące w nim udział. ” ; 15) art. 15 otrzymuje brzmienie: „ Art. 15. Jednostki współpracujące, w granicach swoich ustawowych kompetencji, są obowiązane udostępniać, na wniosek Generalnego Inspektora, informacje i potwierdzone kopie dokumentów niezbędnych do realizacji jego zadań w zakresie zapobiegania przestępstwu, o którym mowa w art. 299 Kodeksu karnego i określonemu w art. 2 pkt 7. ” ; 16) po art. 15 dodaje się art. 15a i 15b w brzmieniu: „ Art. 15a. 1. Jednostki współpracujące, z wyłączeniem organów, o których mowa w art. 14 ust. 2, są obowiązane, w granicach swoich ustawowych kompetencji, współpracować z Generalnym Inspektorem w zakresie zapobiegania przestępstwu, o którym mowa w art. 299 Kodeksu karnego, poprzez: 1) niezwłoczne powiadamianie Generalnego Inspektora o podejrzeniach wprowadzania do obrotu finansowego wartości majątkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł, 2) przekazywanie potwierdzonych kopii dokumentów dotyczących transakcji, co do których zachodzi podejrzenie, że mają one związek z popełnieniem przestępstwa, o którym mowa w art. 299 Kodeksu karnego, oraz informacji o osobach przeprowadzających te transakcje. 2. Jednostki współpracujące są obowiązane do opracowania instrukcji postępowania w przypadkach, o których mowa w ust. 1. 3. Organy kontroli skarbowej, organy podatkowe i celne powiadamiają niezwłocznie Generalnego Inspektora także o wszelkich ujawnionych w toku swojej działalności okolicznościach, mogących wskazywać na prowadzenie działań mających na celu wprowadzanie do obrotu finansowego wartości majątkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł. 4. Powiadomienie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 i ust. 3, powinno zawierać w szczególności opis ujawnionych okoliczności wraz z przyczynami, dla których zawiadamiający uznał, że mogą one wskazywać na prowadzenie działań mających na celu wprowadzanie do obrotu finansowego wartości majątkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł. Art. 15b. W uzasadnionych przypadkach Generalny Inspektor może zwrócić się do urzędu skarbowego lub urzędu kontroli skarbowej o zbadanie legalności pochodzenia określonych wartości majątkowych. Informacja o wynikach przeprowadzonych działań jest przekazywana Generalnemu Inspektorowi niezwłocznie. ” ; 17) w tytule rozdziału 5 po wyrazach „wstrzymywania transakcji” dodaje się wyrazy „i blokady rachunku”; 18) w art. 16 ust. 1 otrzymuje brzmienie: „ 1. Instytucja obowiązana, która otrzymała dyspozycję lub zlecenie przeprowadzenia transakcji lub mająca przeprowadzić transakcję, co do której zachodzi uzasadnione podejrzenie, że może ona mieć związek z popełnieniem przestępstwa, o którym mowa w art. 299 Kodeksu karnego, ma obowiązek niezwłocznie zawiadomić na piśmie Generalnego Inspektora, przekazując dane wymienione w art. 12 ust. 1 pkt 1-6 wraz ze wskazaniem przesłanek przemawiających za wstrzymaniem transakcji, oraz wskazać zamierzony termin jej realizacji. ” ; 19) po art. 16 dodaje się art. 16a w brzmieniu: „ Art. 16a. 1. Generalny Inspektor, na podstawie posiadanych informacji, przekazuje instytucji obowiązanej informacje o podmiotach, co do których zachodzi uzasadnione podejrzenie, że mają one związek z popełnianiem przestępstwa wymienionego w art. 2 pkt 7. 2. Instytucja obowiązana niezwłocznie informuje Generalnego Inspektora o prowadzeniu rachunku na rzecz podmiotu, o którym mowa w ust. 1, oraz o transakcjach, w których taki podmiot występuje jako strona. ” ; 20) w art. 17 wyrazy „przed realizacją transakcji” zastępuje się wyrazami „przed wykonaniem albo podczas wykonywania dyspozycji lub zlecenia przeprowadzenia transakcji”; 21) w art. 18: a) ust. 1 otrzymuje brzmienie: „ 1. Jeżeli z zawiadomienia lub z posiadanych informacji wynika, że transakcja, która ma zostać przeprowadzona, może mieć związek z popełnieniem przestępstwa, o którym mowa w art. 299 Kodeksu karnego, Generalny Inspektor może w ciągu 12 godzin od potwierdzenia przyjęcia zawiadomienia, o którym mowa w art. 16 ust. 2, przekazać instytucji obowiązanej pisemne żądanie wstrzymania tej transakcji lub blokady rachunku na okres nie dłuższy niż 48 godzin od momentu otrzymania zawiadomienia. Równocześnie Generalny Inspektor zawiadamia właściwego prokuratora o podejrzeniu popełnienia przestępstwa i przekazuje mu informacje i dokumenty dotyczące wstrzymywanej transakcji lub blokowanego rachunku. ” , b) w ust. 3 wyrazy „z momentem otrzymania” zastępuje się wyrazami „natychmiast po otrzymaniu”; 22) art. 19 otrzymuje brzmienie: „ Art. 19. 1. W przypadku otrzymania od Generalnego Inspektora zawiadomienia, o którym mowa w art. 18 ust. 1 zdanie drugie, prokurator może postanowieniem wstrzymać transakcję lub dokonać blokady rachunku na czas oznaczony, nie dłuższy jednak niż 3 miesiące od otrzymania tego zawiadomienia. 2. W postanowieniu, o którym mowa w ust. 1, określa się zakres, sposób i termin wstrzymania transakcji lub blokady rachunku. Na postanowienie przysługuje zażalenie do sądu właściwego do rozpoznania sprawy. 3. W szczególnie uzasadnionych przypadkach ogłoszenie postanowienia, o którym mowa w ust. 1, może być odroczone na czas oznaczony, niezbędny ze względu na dobro sprawy. O wydaniu postanowienia zawiadamia się wówczas niezwłocznie instytucję obowiązaną. 4. Wstrzymanie transakcji lub blokada rachunku upada, jeżeli przed upływem 3 miesięcy od otrzymania zawiadomienia, o którym mowa w art. 18 ust. 1 zdanie drugie, nie zostanie wydane postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym. 5. W kwestiach dotyczących wstrzymania transakcji lub blokowania rachunku nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania karnego. ” ; 23) w art. 20: a) po wyrazach „W przypadku gdy” dodaje się wyrazy „rachunek został zablokowany lub”, b) skreśla się wyrazy „lub zasad określonych w ustawie”; 24) po art. 20 dodaje się art. 20a-20c w brzmieniu: „ Art. 20a. 1. W przypadku uzyskania informacji, o których mowa w art. 16a ust. 2, Generalny Inspektor może przekazać instytucji obowiązanej pisemne żądanie blokady rachunku. 2. Przepisy art. 18-20 stosuje się odpowiednio. Art. 20b. Przepisy art. 19 i 20 stosuje się odpowiednio również w toku wszczętego postępowania karnego o przestępstwa wymienione w art. 2 pkt 7, gdy otrzymane przez prokuratora zawiadomienie o przestępstwie pochodzi z innych źródeł. Art. 20c. Instytucja obowiązana, na żądanie zlecającego transakcję lub posiadacza rachunku, może poinformować go o fakcie wstrzymania transakcji lub blokady rachunku i wskazać organ, który zażądał wstrzymania transakcji lub blokady rachunku. ” ; 25) w art. 21: a) w ust. 1 skreśla się wyrazy „z zastrzeżeniem ust. 3,”, b) w ust. 2 po wyrazie „służbowej” dodaje się wyrazy „kontrolera, zwanej dalej „legitymacją kontrolera”,”, c) w ust. 3: - w pkt 2 skreśla się wyraz „, brokerów” oraz wyrazy „oraz w stosunku do funduszy emerytalnych”, - w pkt 3 skreśla się wyrazy „towarzystw funduszy powierniczych,”; 26) w art. 22: a) w ust. 3 w pkt 2 po wyrazie „kontroli” dodaje się wyrazy „oraz uzyskiwania ich potwierdzonych kopii”, b) dodaje się ust. 4 w brzmieniu: „ 4. Kontrolerzy, w związku z wykonywaniem czynności kontrolnych, korzystają z ochrony przewidzianej w Kodeksie karnym dla funkcjonariuszy publicznych. ” ; 27) w art. 23 wyrazy „rewizji osobistej” zastępuje się wyrazami „kontroli osobistej”; 28) art. 24 i 25 otrzymują brzmienie: „ Art. 24. 1. Wyniki przeprowadzonej kontroli dyrektor jednostki, o której mowa w art. 3 ust. 4, przedstawia w protokole pokontrolnym kierownikowi instytucji obowiązanej lu