Ustawaz dnia 26 września 2002 r.o administrowaniu obrotem towarami z zagranicą, o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie innych ustaw Spis treści Treść ustawy Rozdział 1 - Przepisy ogólne Rozdział 2 - Automatyczna rejestracja Rozdział 3 - Kontyngent i zakaz Rozdział 4 - Dopłata do wywozu i opłata wywozowa Rozdział 5 - Pozwolenia Rozdział 6 - Kaucja Rozdział 7 - Zmiany w przepisach obowiązujących i przepisy końcowe Treść ustawy Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Ustawa określa zasady administrowania obrotem towarami z zagranicą. 2. Przepisów ustawy nie stosuje się do obrotu towarami z zagranicą w takim zakresie, w jakim obrót ten jest uregulowany odrębnymi przepisami prawa oraz umowami międzynarodowymi, których stroną jest Rzeczpospolita Polska. Art. 2. Użyte w ustawie określenia oznaczają: 1) „towar” - rzecz ruchomą oraz energię, będące przedmiotem obrotu towarowego z zagranicą; 2) „obrót towarami z zagranicą” - przywóz towarów na polski obszar celny lub wywóz towarów z polskiego obszaru celnego niezależnie od sposobu ich przemieszczania przez granicę; 3) „kontyngent” - określoną ilość lub wartość towaru, która może być przywieziona na polski obszar celny lub wywieziona z polskiego obszaru celnego w oznaczonym czasie; 4) „transza” - określoną, maksymalną lub minimalną, ilość lub wartość towarów, na jaką może być udzielone pozwolenie; 5) „okres odniesienia” - okres poprzedzający złożenie wniosku o udzielenie pozwolenia; 6) „importer lub eksporter tradycyjny” - osobę krajową, która dokonywała obrotu z zagranicą towarem objętym kontyngentem lub kontyngentem taryfowym w rozumieniu Kodeksu celnego, w określonej minimalnej ilości lub o określonej minimalnej wartości, w okresie odniesienia; 7) „importer lub eksporter nietradycyjny” - osobę krajową, która nie dokonywała obrotu z zagranicą towarem objętym kontyngentem lub kontyngentem taryfowym w rozumieniu Kodeksu celnego, w określonej minimalnej ilości lub o określonej minimalnej wartości, w okresie odniesienia; 8) „kwota gwarantowana” - określoną ilość lub wartość towarów zagwarantowaną dla importerów lub eksporterów nietradycyjnych; 9) „Porozumienie WTO” - Porozumienie ustanawiające Światową Organizację Handlu (WTO), sporządzone w Marakeszu dnia 15 kwietnia 1994 r. (Dz. U. z 1995 r. Nr 98, poz. 483, z 1996 r. Nr 9, poz. 54 i Nr 32, poz. 143 oraz z 1998 r. Nr 34, poz. 195); 10) „osoba krajowa” - osobę w rozumieniu art. 3 § 1 pkt 11 Kodeksu celnego. Art. 3. Obrót towarami z zagranicą jest wolny od ograniczeń i dozwolony każdemu na równych prawach, chyba że przepisy ustaw lub umowy międzynarodowe, których stroną jest Rzeczpospolita Polska, stanowią inaczej. Art. 4. 1. Środkami administrowania obrotem towarami z zagranicą są: 1) automatyczna rejestracja; 2) kontyngent; 3) zakaz; 4) dopłata do wywozu; 5) opłata wywozowa. 2. Środki, o których mowa w ust. 1, są ustanawiane na czas określony. Art. 5. Jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej, w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Rozdział 2 Automatyczna rejestracja Art. 6. Automatyczna rejestracja polega na rejestracji obrotu towarami z zagranicą przez organ celny albo obowiązku uzyskania pozwolenia na przywóz lub wywóz towarów. Art. 7. 1. Minister właściwy do spraw gospodarki, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, po zasięgnięciu opinii Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, z uwzględnieniem ust. 2, w szczególnie uzasadnionych przypadkach może, w drodze rozporządzenia, ustanowić automatyczną rejestrację. 2. W zakresie towarów rolno-spożywczych rozporządzenie, o którym mowa w ust. 1, minister właściwy do spraw gospodarki wydaje w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw rynków rolnych. Art. 8. 1. Minister właściwy do spraw gospodarki w rozporządzeniu o ustanowieniu automatycznej rejestracji może nałożyć na osoby dokonujące obrotu towarami z zagranicą obowiązek uzyskania pozwolenia na przywóz lub wywóz towarów, określając równocześnie termin, od którego należy składać i rozpatrywać wnioski o udzielenie pozwolenia. 2. Termin, o którym mowa w ust. 1, może biec od dnia ogłoszenia rozporządzenia o ustanowieniu automatycznej rejestracji, z tym że organ udzielający pozwoleń udziela ich od dnia wejścia w życie rozporządzenia. 3. W ramach automatycznej rejestracji pozwolenia są udzielane przy zachowaniu następujących zasad: 1) rozpatruje się kompletne wnioski zgodnie z kolejnością ich otrzymania przez organ udzielający pozwoleń; 2) pozwolenie jest udzielane na wnioskowaną ilość lub wartość towarów; 3) okres ważności pozwolenia wynosi 120 dni, chyba że w rozporządzeniu o ustanowieniu automatycznej rejestracji określono inny termin, a wnioskodawca nie wystąpił o udzielenie pozwolenia na krótszy okres, z zastrzeżeniem art. 39 ust. 3. 4. Minister właściwy do spraw gospodarki, nakładając na osoby dokonujące obrotu towarami z zagranicą obowiązek uzyskania pozwolenia, może równocześnie określić dodatkowe warunki udzielenia i wykorzystania pozwolenia, a także dodatkowe dokumenty i informacje, które powinny być dołączone do wniosku. 5. Określając dodatkowe warunki oraz dokumenty i informacje, o których mowa w ust. 4, minister właściwy do spraw gospodarki uwzględnia potrzebę zapewnienia szczególnej kontroli, uzasadnionej specyfiką obrotu towarami z zagranicą, koniecznością zabezpieczenia interesów państwa lub bezpieczeństwa obrotu gospodarczego. 6. Minister właściwy do spraw gospodarki, nakładając na osoby dokonujące obrotu towarami z zagranicą obowiązek uzyskania pozwolenia, może równocześnie określić przypadki, zgodnie z ust. 7, w których obrót ten nie wymaga uzyskania pozwolenia. 7. Określając przypadki, w których obrót towarami z zagranicą nie wymaga uzyskania pozwolenia, minister właściwy do spraw gospodarki uwzględnia właściwości towarów, ich przeznaczenie, specyfikę obrotu tymi towarami z zagranicą lub potrzebę uproszczenia procedury. Art. 9. 1. Jeżeli w rozporządzeniu, o którym mowa w art. 7 ust. 1, nie został nałożony obowiązek uzyskania pozwolenia, przyjęcie zgłoszenia do procedury dopuszczenia do obrotu lub procedury wywozu jest jednoznaczne z zarejestrowaniem przez organ celny faktu dokonania obrotu z zagranicą towarem objętym automatyczną rejestracją. 2. Organy celne przekazują informacje o dokonanym obrocie z zagranicą towarami objętymi automatyczną rejestracją. 3. Minister właściwy do spraw gospodarki, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, mając na względzie sprawny obieg informacji, o których mowa w ust. 2, określi, w drodze rozporządzenia, tryb ich przekazywania, organy, którym te informacje są przekazywane, a także sposób rejestrowania towarów objętych automatyczną rejestracją. Rozdział 3 Kontyngent i zakaz Art. 10. 1. Minister właściwy do spraw gospodarki, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, po zasięgnięciu opinii Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, z uwzględnieniem ust. 3, w przypadkach, o których mowa w ust. 2, albo w innych szczególnie uzasadnionych przypadkach może, w drodze rozporządzenia, ustanowić kontyngent, z zastrzeżeniem ust. 2. 2. Wobec państw będących stronami Porozumienia WTO, kontyngent jest ustanawiany wyłącznie zgodnie z zasadami jego stosowania określonymi w Porozumieniu WTO i, odpowiednio, w przypadkach gdy: 1) jest to niezbędne do zapobieżenia lub złagodzenia zasadniczego niedoboru środków żywności lub innych produktów o podstawowym znaczeniu dla kraju; 2) jest to niezbędne do stosowania norm lub przepisów dotyczących klasyfikacji, kwalifikowania lub marketingu produktów stanowiących przedmiot handlu międzynarodowego; 3) dotyczy to obrotu wszelkimi produktami rolnymi lub produktami rybołówstwa i jest to niezbędne do funkcjonowania programów rządowych służących: a) ograniczeniu ilości podobnego produktu produkcji krajowej, którego znacząca sprzedaż lub produkcja została dozwolona lub jeżeli nie istnieje znacząca produkcja krajowa tego towaru, a towar importowany jest jego bezpośrednim substytutem, bądź b) likwidacji czasowej nadwyżki podobnego produktu produkcji krajowej niezależnie od wielkości produkcji krajowej tego produktu, gdy towar importowany jest jego bezpośrednim substytutem, poprzez udostępnienie tej nadwyżki pewnym grupom konsumentów krajowych nieodpłatnie lub po cenach niższych od aktualnych cen rynkowych, bądź c) ograniczeniu ilości dozwolonej produkcji każdego produktu pochodzenia zwierzęcego lub roślinnego, którego produkcja jest bezpośrednio zależna, całkowicie lub głównie, od surowca importowanego z powodu nieznacznej krajowej produkcji takiego surowca; 4) jest to konieczne do zapewnienia równowagi bilansu płatniczego w rozumieniu Porozumienia WTO; 5) jest to konieczne do ochrony zasad współżycia społecznego; 6) jest to konieczne do ochrony życia lub zdrowia ludzi, zwierząt, ochrony roślin lub środowiska; 7) dotyczy to obrotu z zagranicą złotem, srebrem lub platyną; 8) jest to konieczne do zapewnienia przestrzegania ustaw i przepisów wykonawczych niepozostających w sprzeczności z postanowieniami Porozumienia WTO, łącznie z ustawami i przepisami dotyczącymi regulacji obrotu z zagranicą, utrzymania monopolu, ochrony własności intelektualnej; 9) dotyczy to produktów pracy więźniów; 10) jest to konieczne do ochrony dóbr kultury mających wartość artystyczną, historyczną lub archeologiczną; 11) dotyczy to zachowania wyczerpywalnych zasobów naturalnych; 12) jest to konieczne do wykonania zobowiązań wynikających z międzynarodowych porozumień towarowych; 13) jest to konieczne w celu ograniczenia wywozu surowców pochodzenia krajowego, niezbędnych do zapewnienia podstawowej ilości tego surowca krajowemu przemysłowi przetwórczemu; 14) jest to istotne przy nabywaniu lub dystrybucji produktów, których odczuwa się powszechny lub lokalny niedobór, pod warunkiem że zostanie zachowana zasada, że wszystkie strony Porozumienia WTO mają prawo do udziału w międzynarodowych dostawach takich produktów, zaś kontyngent niezgodny z innymi postanowieniami Porozumienia WTO zostanie zniesiony, gdy tylko okoliczności, które spowodowały wprowadzenie kontyngentu, przestaną istnieć; 15) jest to uzasadnione względami porządku społecznego lub bezpieczeństwa publicznego; 16) wymagają tego względy obronności lub bezpieczeństwa państwa; 17) wystąpiła klęska żywiołowa; 18) służy to wypełnieniu zobowiązań wynikających z Karty Narodów Zjednoczonych do utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa. 3. W zakresie towarów rolno-spożywczych rozporządzenie, o którym mowa w ust. 1, minister właściwy do spraw gospodarki wydaje w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw rynków rolnych. 4. Minister właściwy do spraw gospodarki w rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 1, może równocześnie określić dodatkowe warunki udzielenia i wykorzystania pozwolenia, a także dodatkowe dokumenty i informacje, które powinny być dołączone do wniosku. 5. Określając dodatkowe warunki, dokumenty i informacje, o których mowa w ust. 4, minister właściwy do spraw gospodarki uwzględnia potrzebę zapewnienia szczególnej kontroli, uzasadnionej specyfiką obrotu towarami z zagranicą, koniecznością zabezpieczenia interesów państwa lub bezpieczeństwa obrotu gospodarczego. 6. Minister właściwy do spraw gospodarki, w rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 1, może określić przypadki, zgodnie z ust. 7, w których obrót towarami z zagranicą nie wymaga uzyskania pozwolenia. 7. Określając przypadki, w których obrót towarami z zagranicą nie wymaga uzyskania pozwolenia, minister właściwy do spraw gospodarki uwzględnia właściwości towarów, ich przeznaczenie, specyfikę obrotu tymi towarami z zagranicą lub potrzebę uproszczenia procedury. Art. 11. 1. Minister właściwy do spraw gospodarki, ustanawiając kontyngent, określi sposób jego rozdysponowania zgodnie z art. 12. 2. Minister właściwy do spraw gospodarki, określając sposób rozdysponowania kontyngentu stosownie do art. 12 ust. 1 pkt 1, może określić wielkość transzy. 3. Minister właściwy do spraw gospodarki, określając sposób rozdysponowania kontyngentu stosownie do art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3, określi terminy składania i rozpatrywania wniosków o udzielenie pozwolenia. 4. Minister właściwy do spraw gospodarki, określając sposób rozdysponowania kontyngentu stosownie do art. 12 ust. 1 pkt 3, określi okres odniesienia, kwotę gwarantowaną oraz minimalną ilość lub wartość towarów, którymi obrót z zagranicą w okresie odniesienia jest warunkiem uznania za importera lub eksportera tradycyjnego. 5. Minister właściwy do spraw gospodarki, określając sposób rozdysponowania kontyngentu stosownie do art. 12 ust. 1 pkt 3, może określić wielkość transzy dla importerów nietradycyjnych. Art. 12. 1. Rozdysponowania kontyngentu dokonuje się w jeden z następujących sposobów: 1) według kolejności otrzymania wniosków; 2) proporcjonalnie do wielkości wnioskowanych; 3) proporcjonalnie do wartości obrotów zrealizowanych przez osobę wnioskującą. 2. Minister właściwy do spraw gospodarki w rozporządzeniu o ustanowieniu kontyngentu może określić inny niż określony w ust. 1 sposób rozdysponowania kontyngentu, polegający na łączeniu sposobów, o których mowa w ust. 1, lub wybranych spośród nich elementów. Art. 13. 1. Rozdysponowanie kontyngentu według sposobu, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1, polega na udzieleniu pozwolenia przy zachowaniu następujących zasad: 1) rozpatruje się kompletne wnioski zgodnie z kolejnością ich otrzymania przez organ udzielający pozwoleń; 2) wielkości określone we wniosku nie mogą przekraczać kontyngentu; 3) wielkości określone w pozwoleniu nie mogą przekraczać wielkości wnioskowanych; 4) okres ważności pozwolenia wynosi 120 dni, chyba że w rozporządzeniu o ustanowieniu kontyngentu określono inny termin, a wnioskodawca nie wystąpił o udzielenie pozwolenia na krótszy okres, z zastrzeżeniem art. 39 ust. 3. 2. Rozdysponowanie kontyngentu według sposobu, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 2, polega na udzieleniu pozwolenia przy zachowaniu następujących zasad: 1) rozpatruje się kompletne wnioski, otrzymane przez organ udzielający pozwoleń, w terminach określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 3; 2) wielkości określone we wniosku nie mogą przekraczać kontyngentu; 3) jeżeli suma wielkości określonych we wszystkich rozpatrywanych wnioskach nie przekracza kontyngentu, wnioski te są uwzględniane; 4) jeżeli suma wielkości określonych we wszystkich rozpatrywanych wnioskach przekracza kontyngent, kontyngent ten jest rozdysponowywany proporcjonalnie do wielkości wnioskowanych, a wynik zaokrągla się do drugiej cyfry po przecinku; 5) jeżeli pozwolenie ma być udzielone na przywóz lub wywóz określonej liczby sztuk danego towaru, wynik obliczenia, o którym mowa w pkt 4, zaokrągla się w dół do najbliższej liczby całkowitej; 6) wielkości określone w pozwoleniu nie mogą przekraczać wielkości wnioskowanych; 7) okres ważności pozwolenia wynosi 120 dni, chyba że w rozporządzeniu o ustanowieniu kontyngentu określono inny termin, a wnioskodawca nie wystąpił o udzielenie pozwolenia na krótszy okres, z zastrzeżeniem art. 39 ust. 3. 3. Rozdysponowanie kontyngentu według sposobu, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 3, polega na udzieleniu pozwolenia przy zachowaniu następujących zasad: 1) rozpatruje się kompletne wnioski, otrzymane przez organ udzielający pozwoleń, w terminach określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 3; 2) wielkości określone we wniosku złożonym przez importera lub eksportera tradycyjnego nie mogą przekraczać kontyngentu pomniejszonego o kwotę gwarantowaną określoną w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 4; 3) wielkości określone we wniosku złożonym przez importera lub eksportera nietradycyjnego nie mogą przekraczać kwoty gwarantowanej;” 4) jeżeli suma wielkości określonych we wszystkich rozpatrywanych wnioskach złożonych przez importerów lub eksporterów tradycyjnych nie przekracza kontyngentu pomniejszonego o kwotę gwarantowaną, wnioski te są uwzględniane; 5) jeżeli suma wielkości określonych we wszystkich rozpatrywanych wnioskach złożonych przez importerów lub eksporterów tradycyjnych przekracza kontyngent pomniejszony o kwotę gwarantowaną, kontyngent ten jest rozdysponowywany na rzecz importerów lub eksporterów tradycyjnych proporcjonalnie do ich udziału w sumie wielkości obrotów zrealizowanych w okresie odniesienia, a wynik zaokrągla się do drugiej cyfry po przecinku; 6) jeżeli pozwolenie ma być udzielone na przywóz lub wywóz określonej liczby sztuk danego towaru, wynik obliczenia, o którym mowa w pkt 5, zaokrągla się w dół do najbliższej liczby całkowitej; 7) kontyngent jest rozdysponowywany na rzecz importerów lub eksporterów nietradycyjnych do wysokości kwoty gwarantowanej, według kolejności złożenia kompletnych wniosków; 8) wielkości kontyngentu nierozdysponowane na rzecz importerów lub eksporterów tradycyjnych powiększają kwotę gwarantowaną i są rozdysponowywane na rzecz importerów lub eksporterów nietradycyjnych, według kolejności złożenia kompletnych wniosków; 9) w przypadku niezłożenia wniosków przez importerów lub eksporterów tradycyjnych kontyngent jest rozdysponowywany w całości na rzecz importerów lub eksporterów nietradycyjnych, według kolejności złożenia kompletnych wniosków; 10) wielkości określone w pozwoleniu nie mogą przekraczać wielkości wnioskowanych; 11) okres ważności pozwolenia wynosi 120 dni, chyba że w rozporządzeniu o ustanowieniu kontyngentu określono inny termin, a wnioskodawca nie wystąpił o udzielenie pozwolenia na krótszy okres, z zastrzeżeniem art. 39 ust. 3. Art. 14. 1. Minister właściwy do spraw gospodarki w przypadkach, o których mowa w art. 10 ust. 2, albo w innych szczególnie uzasadnionych przypadkach, może, w drodze rozporządzenia, ustanowić zakaz obrotu towarami z zagranicą, z zastrzeżeniem ust. 2. 2. Wobec państw będących stronami Porozumienia WTO zakaz jest ustanawiany wyłącznie zgodnie z zasadami jego stosowania, określonymi w Porozumieniu WTO i, odpowiednio, w przypadkach, o których mowa w art. 10 ust. 2. 3. Minister właściwy do spraw gospodarki, ustanawiając zakaz, może określić procedury celne oraz normy ilościowe lub wartościowe, których zakaz nie dotyczy. Rozdział 4 Dopłata do wywozu i opłata wywozowa Art. 15. 1. Minister właściwy do spraw rynków rolnych, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, w przypadkach uzasadnionych polityką rolną, mając na względzie kształtowanie się cen światowych, może, w drodze rozporządzenia, ustanowić dopłatę do wywozu niektórych towarów rolnych, określając w szczególności rodzaj towaru, jego wymagania jakościowe, maksymalną ilość towaru, jaka może być wywieziona z dopłatą, wysokość środków finansowych przeznaczonych na dopłaty do wywozu oraz kierunki wywozu towarów. 2. Minister właściwy do spraw rynków rolnych w rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 1, określi: 1) stawkę dopłaty do wywozu albo 2) przetarg jako sposób ustalenia stawki dopłaty do wywozu. 3. Minister właściwy do spraw rynków rolnych, ustanawiając stawkę dopłaty do wywozu, określi terminy składania i rozpatrywania wniosków o udzielenie pozwolenia. 4. Minister właściwy do spraw rynków rolnych, określając przetarg jako sposób ustalenia stawki dopłaty do wywozu, może określić termin przeprowadzenia przetargu. Art. 16. Kwotę dopłaty do wywozu towaru rolnego ustala się jako iloczyn stawki dopłaty oraz ilości wywiezionego towaru. Art. 17. Przetarg, o którym mowa w art. 15 ust. 2 pkt 2, przeprowadza Prezes Agencji Rynku Rolnego. Art. 18. 1. Ogłoszenie o przetargu określa w szczególności: 1) ilość towaru objętego przetargiem; 2) minimalną ilość towaru, której może dotyczyć oferta; 3) maksymalną stawkę dopłaty; 4) termin i miejsce składania ofert; 5) szczegółowe warunki, jakie powinna spełniać oferta; 6) wysokość, formy i termin wniesienia wadium; 7) termin rozstrzygnięcia przetargu. 2. Ogłoszenie o przetargu: 1) wywiesza się w siedzibie Agencji Rynku Rolnego i w jej oddziałach terenowych; 2) zamieszcza się na stron