Ustawaz dnia 8 października 2004 r.o zasadach finansowania nauki Spis treści Treść ustawy Rozdział 1 - Przepisy ogólne Rozdział 2 - Finansowanie badań naukowych, prac rozwojowych i innych zadań służących nauce Rozdział 3 - Kontrola wydatkowania środków finansowych na naukę Rozdział 4 - Rada Nauki Rozdział 5 - Zmiany w przepisach obowiązujących Rozdział 6 - Przepisy przejściowe i końcowe Treść ustawy Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Ustawa określa zasady finansowania nauki ze środków finansowych: 1) ustalanych na ten cel w budżecie państwa, ujmowanych w wyodrębnionej części budżetu; 2) pochodzących z innych źródeł niż budżet państwa. 2. Środkami finansowymi, o których mowa w ust. 1, zwanymi dalej „środkami finansowymi na naukę”, dysponuje minister właściwy do spraw nauki, zwany dalej „Ministrem”. 3. Wydatki na naukę finansowane przez Ministra ustala się w ustawie budżetowej w wysokości zapewniającej dojście Polski do poziomu wydatków wynikających ze Strategii Lizbońskiej. 4. Środki finansowe na naukę, o których mowa w ust. 1 pkt 2, są gromadzone na wyodrębnionym rachunku bankowym, prowadzonym na podstawie odrębnych przepisów. Art. 2. Użyte w ustawie określenia oznaczają: 1) finansowanie - finansowanie w całości lub w części realizacji zadań określonych w ustawie; 2) badania naukowe: a) badania podstawowe, obejmujące działalność badawczą - eksperymentalną lub teoretyczną - podejmowaną w celu zdobycia nowej wiedzy o zjawiskach i faktach, nieukierunkowaną na bezpośrednie zastosowanie w praktyce, b) badania stosowane, obejmujące działalność badawczą podejmowaną w celu zdobycia nowej wiedzy, ukierunkowaną na zastosowanie w praktyce; 3) prace rozwojowe - prace wykorzystujące dotychczasową wiedzę, prowadzone w celu wytworzenia nowych lub udoskonalenia istniejących materiałów, wyrobów, urządzeń, usług, procesów, systemów lub metod; 4) badania przemysłowe - planowe badania mające na celu pozyskanie nowej wiedzy, która może być przydatna do opracowania nowych albo znaczącego udoskonalenia istniejących produktów, procesów lub usług; 5) badania przedkonkurencyjne - przekształcanie wyników badań przemysłowych na plany, założenia lub projekty nowych, zmodyfikowanych lub udoskonalonych produktów, włączając w to wykonanie prototypu nieprzydatnego komercyjnie; badania te nie obejmują rutynowych lub okresowych zmian dokonywanych w istniejących produktach, liniach produkcyjnych, procesach produkcyjnych, usługach i innych działaniach, nawet jeżeli te zmiany stanowią usprawnienie; 6) badania własne - badania naukowe lub prace rozwojowe oraz zadania z nimi związane, służące rozwojowi kadry naukowej oraz specjalności naukowych w szkole wyższej; 7) działalność statutowa - realizację określonych w statucie jednostki naukowej zadań związanych z prowadzonymi przez nią w sposób ciągły badaniami naukowymi lub pracami rozwojowymi; 8) działalność wspomagająca badania - realizację zadań służących rozwojowi, promocji i zastosowaniom praktycznym nauki, a także wspierających wzrost innowacyjności gospodarki, nieobejmujących prowadzenia badań naukowych lub prac rozwojowych; 9) jednostki naukowe - prowadzące w sposób ciągły badania naukowe lub prace rozwojowe: a) podstawowe jednostki organizacyjne szkół wyższych lub wyższych szkół zawodowych w rozumieniu statutów tych szkół, b) placówki naukowe Polskiej Akademii Nauk, c) jednostki badawczo-rozwojowe, d) międzynarodowe instytuty naukowe utworzone na podstawie odrębnych przepisów, e) jednostki organizacyjne posiadające status jednostki badawczo-rozwojowej, f) Polską Akademię Umiejętności, g) inne jednostki organizacyjne, niewymienione w lit. a-f, posiadające osobowość prawną i siedzibę w Polsce; 10) podmiot działający na rzecz nauki - podmiot wykonujący w sposób ciągły zadania z zakresu działalności wspomagającej badania, posiadający osobowość prawną i siedzibę w Polsce, nieotrzymujący dotacji podmiotowej ze środków finansowych na naukę; 11) konsorcjum naukowe - grupę jednostek organizacyjnych, w skład której wchodzi co najmniej jedna jednostka naukowa, podejmujących na podstawie umowy wspólne przedsięwzięcie obejmujące badania naukowe, prace rozwojowe lub inwestycje służące potrzebom badań naukowych lub prac rozwojowych; 12) sieć naukowa - grupę jednostek naukowych posiadających osobowość prawną, podejmujących na podstawie umowy zorganizowaną współpracę związaną z prowadzonymi przez nie w sposób ciągły wspólnymi badaniami naukowymi lub pracami rozwojowymi, służącymi rozwojowi specjalności naukowych tej sieci; 13) projekt badawczy - określone zadanie badawcze przewidziane do rozwiązania w ustalonym okresie, na określonych warunkach; 14) projekt celowy - przedsięwzięcie przewidziane do realizacji w ustalonym okresie, na określonych warunkach, prowadzone przez przedsiębiorców. Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych, jednostki naukowe lub konsorcja naukowe, z inicjatywy własnej, ministrów albo organów samorządu województwa, obejmujące badania stosowane, prace rozwojowe, badania przemysłowe lub badania przedkonkurencyjne; 15) specjalne urządzenie badawcze - unikatowe urządzenie lub miejsce pracy badawczej o ogólnokrajowym lub regionalnym znaczeniu, którego koszty utrzymania stanowią znaczną część kosztów działalności statutowej jednostki naukowej; 16) nauka i badania naukowe - także działalność naukową w zakresie twórczości artystycznej i sztuki; 17) tytuł naukowy i stopień naukowy doktora habilitowanego - także tytuł w zakresie sztuki i stopień doktora habilitowanego sztuki. Art. 3. 1. Finansowanie nauki dotyczy finansowania działań na rzecz realizacji polityki naukowej, naukowo-technicznej i innowacyjnej państwa, a w szczególności badań naukowych, prac rozwojowych i realizacji innych zadań szczególnie ważnych dla postępu cywilizacyjnego. 2. Minister przyznaje środki finansowe na naukę: 1) jednostkom naukowym określonym w art. 2 pkt 9: a) na prowadzenie działalności statutowej, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 3, b) na inwestycje służące potrzebom badań naukowych lub prac rozwojowych; 2) szkołom wyższym - na badania własne; 3) jednostkom naukowym reprezentującym sieć naukową - na badania wspólne; 4) jednostkom naukowym i innym uprawnionym podmiotom - na realizację zadań lub przedsięwzięć przewidzianych do wykonania w ustalonym okresie i na określonych warunkach; 5) ministrom kierującym działami administracji rządowej, kierownikom centralnych organów administracji rządowej oraz Prezesowi Polskiej Akademii Nauk - na realizację zadań z zakresu działalności wspomagającej badania. 3. Minister przyznaje środki finansowe na naukę, w drodze decyzji, na podstawie wniosków złożonych przez uprawnione podmioty określone w ust. 2, po zasięgnięciu opinii właściwego organu Rady Nauki, o której mowa w art. 21 ust. 1. Art. 4. Przy przyznawaniu środków finansowych na naukę uwzględnia się w szczególności: 1) zgodność przewidzianych do realizacji prac lub zadań z celami polityki naukowej, naukowo-technicznej i innowacyjnej państwa; 2) poziom naukowy prac lub zadań przewidzianych do realizacji; 3) praktyczną użyteczność oczekiwanych wyników prac lub zadań przewidzianych do realizacji; 4) znaczenie przewidzianych do realizacji prac lub zadań dla rozwoju międzynarodowej współpracy w zakresie nauki i techniki; 5) możliwość współfinansowania przewidzianych do realizacji prac lub zadań z innych źródeł niż środki finansowe na naukę. Art. 5. 1. Strona niezadowolona z decyzji dotyczącej przyznania albo odmowy przyznania środków finansowych na naukę może zwrócić się do Ministra z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji. 2. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister przedstawia do oceny lub zaopiniowania Zespołowi Odwoławczemu, o którym mowa w art. 21 ust. 2 pkt 5. 3. Ocena lub opinia dotycząca wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie może być sporządzana przez osoby, które uprzednio oceniały lub opiniowały wniosek o przyznanie środków finansowych na naukę będący przedmiotem decyzji Ministra. Art. 6. 1. Wnioski, recenzje i umowy dotyczące projektów badawczych i projektów celowych, a także informacje otrzymane w toku postępowań dotyczących tych projektów stanowią tajemnicę służbową w rozumieniu przepisów o ochronie informacji niejawnych oraz informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstw w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, z zastrzeżeniem przepisów ust. 2 i 3 oraz art. 18 ust. 2. 2. Informacje o wynikach projektów badawczych i projektów celowych podlegających ochronie na podstawie ust. 1 mogą być udostępniane wyłącznie przez kierownika jednostki organizacyjnej, w której jest realizowany projekt. 3. Informacje o wynikach projektów rozwojowych, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3, udostępnia się nieodpłatnie podmiotom zainteresowanym gospodarczym wykorzystaniem tych wyników, z uwzględnieniem przepisów o prawie autorskim. Rozdział 2 Finansowanie badań naukowych, prac rozwojowych i innych zadań służących nauce Art. 7. 1. Środki finansowe na naukę przeznacza się na finansowanie: 1) działalności statutowej; 2) inwestycji służących potrzebom badań naukowych lub prac rozwojowych; 3) projektów badawczych; 4) projektów celowych; 5) współpracy naukowej z zagranicą; 6) działalności wspomagającej badania; 7) programów lub przedsięwzięć określanych przez Ministra; 8) działalności organów opiniodawczych i doradczych Ministra, recenzentów i ekspertów oraz działalności kontrolnej. 2. Wysokość środków finansowych na naukę przeznaczonych na cele określone w ust. 1 Minister ustala w planie finansowym dotyczącym części budżetu państwa przeznaczonej na naukę. Art. 8. 1. Finansowanie działalności statutowej obejmuje: 1) podstawową działalność statutową jednostki naukowej, w tym: a) badania naukowe lub prace rozwojowe ujęte w planie zadaniowym, b) zakup lub wytworzenie aparatury naukowo-badawczej związanej z prowadzeniem badań naukowych lub prac rozwojowych, o których mowa w lit. a, c) współpracę naukową krajową i zagraniczną, niezbędną do prowadzenia badań naukowych lub prac rozwojowych, o których mowa w lit. a, d) działalność wspomagającą badania, dotyczącą zadań określonych w art. 13 ust. 1, e) utrzymanie jednostki naukowej, z wyłączeniem kosztów związanych z jej działalnością inną niż wymieniona w lit. a-d oraz w pkt 2-4; 2) badania własne szkoły wyższej; 3) utrzymanie specjalnego urządzenia badawczego w jednostce naukowej; 4) badania wspólne sieci naukowej. 2. Wniosek o finansowanie podstawowej działalności statutowej wymaga zaopiniowania przez: 1) ministra sprawującego nadzór nad jednostką badawczo-rozwojową; 2) Prezesa Polskiej Akademii Nauk w odniesieniu do placówki naukowej Polskiej Akademii Nauk; 3) rektora szkoły wyższej w odniesieniu do podstawowych jednostek organizacyjnych tej szkoły. 3. Środki finansowe na naukę przeznaczone na badania własne szkół wyższych przekazywane są przez Ministra bezpośrednio: 1) państwowym szkołom wyższym - na podstawie wniosków ministrów sprawujących nadzór nad tymi szkołami; 2) niepaństwowym szkołom wyższym - na podstawie wniosku ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego. 4. Środki finansowe na naukę przeznaczone na badania wspólne sieci naukowej są przekazywane jednostce naukowej wskazanej w umowie dotyczącej utworzenia sieci, na podstawie wniosku tej jednostki. 5. Środki finansowe na naukę przeznaczone na finansowanie działalności statutowej określonej w ust. 1 są przekazywane w formie dotacji podmiotowej. 6. Środki finansowe na naukę z dotacji podmiotowej niewykorzystane w danym roku kalendarzowym mogą pozostać w jednostce naukowej na rok następny, na podstawie odrębnych przepisów, z przeznaczeniem na cel, na jaki zostały przyznane. Art. 9. 1. Finansowanie inwestycji służących potrzebom badań naukowych lub prac rozwojowych obejmuje: 1) inwestycje budowlane; 2) zakup obiektów budowlanych; 3) zakup lub wytworzenie aparatury naukowo-badawczej zaliczanej do środków trwałych zgodnie z odrębnymi przepisami, a także zakup wartości niematerialnych i prawnych o wartości początkowej przekraczającej kwotę ustaloną dla środka trwałego w przepisach odrębnych; 4) rozbudowę infrastruktury informatycznej nauki; 5) udział w przedsięwzięciu inwestycyjnym podejmowanym na podstawie umowy międzynarodowej. 2. Wniosek o dofinansowanie inwestycji ze środków finansowych na naukę ustalanych w budżecie państwa, dofinansowywanej również z innej części budżetu państwa, wymaga zaopiniowania przez dysponenta tej części. 3. Środki finansowe na naukę przeznaczone na finansowanie inwestycji służących potrzebom badań naukowych lub prac rozwojowych są przekazywane jednostce naukowej, w tym jednostce naukowej reprezentującej konsorcjum naukowe, w formie dotacji celowej. 4. Środki finansowe na naukę z dotacji celowej niewykorzystane w danym roku kalendarzowym mogą pozostać w jednostce naukowej na rok następny, na podstawie odrębnych przepisów, z przeznaczeniem na cel, na jaki zostały przyznane. Art. 10. 1. Finansowanie projektów badawczych obejmuje projekty: 1) zamawiane o tematyce ustalonej w krajowym programie ramowym lub w programie wieloletnim; 2) własne, w tym projekty habilitacyjne, o tematyce określonej przez wnioskodawcę; 3) rozwojowe mające na celu wykonanie zadania badawczego stanowiącego podstawę do zastosowań praktycznych; 4) promotorskie mające na celu przygotowanie rozprawy doktorskiej; 5) specjalne będące częścią międzynarodowych programów, niepodlegające współfinansowaniu z zagranicznych środków finansowych. 2. Krajowy program ramowy, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, określający priorytetowe kierunki badań naukowych lub prac rozwojowych, Minister ustala na podstawie propozycji przekazanych przez ministrów, wojewodów, organy samorządu województwa, Prezesa Polskiej Akademii Nauk, szkoły wyższe, jednostki naukowe lub organizacje samorządu gospodarczego o zasięgu ogólnokrajowym. 3. Krajowy program ramowy ogłasza się w dzienniku urzędowym Ministra. 4. Program wieloletni, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, jest ustanawiany zgodnie z przepisami o finansach publicznych. 5. Projekt programu wieloletniego, którego część stanowią badania naukowe lub prace rozwojowe, podlega w tej części opiniowaniu przez Ministra, przed przedłożeniem przez właściwego ministra projektu programu do ustanowienia. 6. Projekty badawcze są wyłaniane do finansowania na podstawie konkursu złożonych wniosków lub ofert na wykonanie projektów zamawianych. 7. Środki finansowe na naukę przeznaczone na finansowanie projektów badawczych są przekazywane jednostkom naukowym na podstawie umowy. Art. 11. 1. Finansowanie projektów celowych obejmuje: 1) projekty celowe związane z realizacją sektorowych programów operacyjnych lub programów rozwoju regionalnego, zgłaszane przez właściwych ministrów lub organy samorządu województwa; 2) projekty celowe o tematyce określonej przez wnioskodawcę, zgłaszane przez podmioty mające zdolność do bezpośredniego zastosowania wyników projektu w praktyce. 2. Finansowanie projektu celowego obejmuje określoną przez Ministra część nakładów na badania stosowane, prace rozwojowe, badania przemysłowe lub badania przedkonkurencyjne. 3. Projekty celowe są kwalifikowane do finansowania na podstawie oceny złożonych wniosków. 4. Środki finansowe na naukę przeznaczone na finansowanie projektów celowych są przekazywane podmiotom realizującym badania stosowane, prace rozwojowe, badania przemysłowe lub badania przedkonkurencyjne na podstawie umowy. Art. 12. 1. Finansowanie współpracy naukowej z zagranicą obejmuje: 1) badania naukowe lub prace rozwojowe będące częścią programów Unii Europejskiej albo innych programów międzynarodowych, współfinansowane z zagranicznych środków finansowych niepodlegających zwrotowi, a także działalność wspomagającą uczestnictwo w tych programach; 2) opłacanie składek na rzecz instytucji lub organizacji międzynarodowych, wynikających z zawartych umów międzynarodowych, z wyłączeniem składek osób fizycznych. 2. Środki finansowe na naukę przeznaczone na cele określone w ust. 1 pkt 1 są przekazywane jednostce naukowej lub innemu podmiotowi uprawnionemu na podstawie umowy, a na cele określone w ust. 1 pkt 2 w drodze decyzji. Art. 13. 1. Finansowanie działalności wspomagającej badania obejmuje: 1) sporządzanie ekspertyz, opinii i ocen naukowych; 2) tworzenie, przetwarzanie, udostępnianie i upowszechnianie informacji naukowych i naukowo-technicznych; 3) upowszechnianie, promowanie i popularyzowanie osiągnięć naukowych lub naukowo-technicznych; 4) promowanie przedsięwzięć innowacyjnych wykorzystujących wyniki badań naukowych lub prac rozwojowych. 2. Środki finansowe na naukę przeznaczone na finansowanie działalności wspomagającej badania są przyznawane: 1) ministrom kierującym działami administracji rządowej, kierownikom centralnych organów administracji rządowej oraz Prezesowi Polskiej Akademii Nauk - na ich potrzeby własne dotyczące zadań, o których mowa w ust. 1; 2) podmiotom działającym na rzecz nauki - na realizację zadań, o których mowa w ust. 1. 3. Środki finansowe na naukę, o których mowa w ust. 2 pkt 1, są przekazywane w drodze decyzji, a środki finansowe na naukę, o których mowa w ust. 2 pkt 2, na podstawie umowy. 4. Minister ustanawia corocznie nie więcej niż 3 nagrody za wybitne osiągnięcia naukowe lub naukowo-techniczne, każdą w wysokości nieprzekraczającej dziesięciokrotnej maksymalnej miesięcznej stawki wynagrodzenia zasadniczego przewidzianego dla stanowiska profesora zwyczajnego zatrudnionego w państwowej szkole wyższej. 5. Potrzeby własne Ministra dotyczące zadań wymienionych w ust. 1 oraz nagrody Ministra są finansowane ze środków finansowych na naukę wyodrębnionych w planie finansowym, o którym mowa w art. 7 ust. 2. Art. 14. 1. Finansowanie programów lub przedsięwzięć określanych przez Ministra obejmuje działania dotyczące: 1) wspomagania restrukturyzacji jednostek naukowych przeprowadzanej przez organy administracji rządowej sprawujące nadzór nad tymi jednostkami lub przez Prezesa Polskiej Akademii Nauk; 2) rozwoju jednostek organizacyjnych działających na rzecz współpracy między nauką i gospodarką; 3) dostosowywania kadr naukowych do warunków międzynarodowej współpracy naukowej i naukowo-technicznej; 4) tworzenia warunków do zatrudniania wybitnych uczonych w celu doskonalenia kadr w wybranych dziedzinach nauki; 5) tworzenia warunków do rozwoju wybitnych młodych naukowców, w tym przez przyznawanie stypendiów naukowych; 6) rozwoju infrastruktury informacyjnej i informatycznej nauki oraz jej zasobów w postaci cyfrowej. 2. Minister ustanawia corocznie nie więcej niż 10 stypendiów naukowych dla wybitnych młodych naukowców, którzy nie ukończyli 35. roku życia, zatrudnionych w jednostkach naukowych. Stypendia przyznaje się na okres nie dłuższy niż 3 lata, w wysokości miesięcznej nieprzekraczającej maksymalnej miesięcznej stawki wynagrodzenia zasadniczego przewidzianego dla stanowiska profesora zwyczajnego zatrudnionego w państwowej szkole wyższej. 3. Środki finansowe na naukę, o których mowa w ust. 1 i 2, są przekazywane jednostce naukowej lub innemu uprawnionemu podmiotowi na podstawie umowy. Art. 15. 1. Finansowanie działalności organów opiniodawczych i doradczych Ministra, recenzentów i ekspertów oraz działalności kontrolnej obejmuje koszty: 1) działalności Rady Nauki, o której mowa w art. 21 ust. 1, w tym prowadzonych przez nią prac opiniodawczych i doradczych; 2) działalności zespołów powoływanych przez Ministra na podstawie art. 30; 3) sporządzania recenzji, ekspertyz, ocen i opinii dotyczących przyznawania i rozliczania środków finansowych na naukę, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1-7; 4) przeprowadzania kontroli merytorycznych i finansowych dotyczących realizacji zadań, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1-7. 2. Członkom Rady Nauki oraz zespołów powoływanych przez Ministra na podstawie art. 30, a także recenzentom i ekspertom, w tym ekspertom przeprowadzającym kontrole merytoryczne i finansowe dotyczące realizacji zadań