Ustawaz dnia 22 stycznia 2004 r.o wyrobie i rozlewie wyrobów winiarskich, obrocie tymi wyrobami i organizacji rynku wina Spis treści Treść ustawy Rozdział 1 - Przepisy ogólne Rozdział 2 - Wyrób fermentowanych napojów winiarskich oraz obrót wyrobami winiarskimi Rozdział 3 - Zezwolenia na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie wyrobu i rozlewu wyrobów winiarskich Rozdział 4 - Organizacja rynku wina Rozdział 5 - Przepisy karne Rozdział 6 - Przepisy zmieniające, przejściowe i końcowe Treść ustawy Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Ustawa reguluje zasady wyrobu fermentowanych napojów winiarskich oraz obrotu wyrobami winiarskimi, a także zasady wykonywania działalności gospodarczej w zakresie wyrobu i rozlewu wyrobów winiarskich oraz organizację rynku wina. 2. Przepisów ustawy nie stosuje się do wyrobów winiarskich wytworzonych domowym sposobem na własny użytek i nieprzeznaczonych do obrotu. 3. Ustawa nie narusza przepisów o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia. 4. Zasady informowania o wyrobach winiarskich i ich oznakowania określają odrębne przepisy. Art. 2. Użyte w ustawie określenia oznaczają: 1) aromatyzacja - używanie przy wytwarzaniu fermentowanych napojów winiarskich jednego lub więcej, dozwolonych na podstawie przepisów o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia, ziół aromatycznych, przypraw korzennych lub naturalnych i identycznych z naturalnymi substancji aromatycznych; 2) barwienie - używanie przy wytwarzaniu fermentowanych napojów winiarskich jednego lub więcej, dozwolonych na podstawie przepisów o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia, barwników, karmelu lub cukru palonego; 3) cukier palony - produkt uzyskany wyłącznie w wyniku kontrolowanego ogrzewania sacharozy bez zasad, kwasów mineralnych lub innych dodatków chemicznych; 4) nastaw na fermentowane napoje winiarskie inne niż „Polskie Wino/Polish Wine” - mieszaninę sporządzoną przy użyciu co najmniej jednego z następujących składników: owoców, moszczu owocowego (soku surowego), soku owocowego, zagęszczonego soku owocowego, miodu pszczelego, z ewentualnym dodatkiem wody, sacharozy w postaci cukru półbiałego, cukru białego, rafinowanego cukru białego, cukru płynnego, inwertowanego cukru płynnego, glukozy, syropu glukozowego, fruktozy, syropu fruktozowego oraz drożdży, pożywek i kwasów spożywczych; 5) nastaw na „Polskie Wino/Polish Wine” - mieszaninę sporządzoną przy użyciu co najmniej jednego z następujących składników: winogron, moszczu gronowego, zagęszczonego moszczu gronowego, soku winogronowego, zagęszczonego soku winogronowego, z ewentualnym dodatkiem wody, sacharozy w postaci cukru półbiałego, cukru białego, rafinowanego cukru białego, cukru płynnego, inwertowanego cukru płynnego, glukozy, syropu glukozowego, fruktozy, syropu fruktozowego oraz drożdży, pożywek i kwasów spożywczych; 6) osad winiarski - pozostałości osadzające się w naczyniach z fermentowanymi napojami winiarskimi po zakończeniu fermentacji alkoholowej, podczas składowania, po zakończeniu procesu technologicznego, po filtracji lub odwirowaniu, jak również pozostałości osadzające się w naczyniach z moszczami podczas składowania, po zakończeniu procesu technologicznego, po filtracji lub odwirowaniu; 7) rzeczywiste stężenie alkoholu w % objętościowych - liczbę jednostek objętości czystego alkoholu zawartą, w temperaturze 20 °C, w 100 jednostkach objętości produktu w tej samej temperaturze; 8) dokwaszanie - czynność technologiczną stosowaną w celu zmiany kwasowości fermentowanego napoju winiarskiego; 9) woda technologicznie niezbędna - wodę niezbędną do korekty składu fermentowanych napojów winiarskich lub wodę niezbędną do przygotowania dozwolonych substancji dodatkowych oraz drożdży suszonych; 10) destylat owocowy - produkt wytworzony w wyniku destylacji przefermentowanego moszczu owocowego, owoców lub wina owocowego; 11) dozwolona substancja dodatkowa lub dozwolona substancja aromatyczna - substancje dodatkowe określone na podstawie przepisów o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia; 12) rozlew - rozlewanie wyrobu winiarskiego do opakowań jednostkowych. Art. 3. Wyrobami winiarskimi w rozumieniu ustawy są: 1) fermentowane napoje winiarskie, w tym: a) wina owocowe będące napojami o rzeczywistym stężeniu alkoholu od 9% do 18% objętościowych, otrzymanymi w wyniku fermentacji alkoholowej nastawu na fermentowane napoje winiarskie inne niż „Polskie Wino/Polish Wine”, ewentualnie dosłodzonymi jedną lub wieloma substancjami, o których mowa w art. 6, oraz z ewentualnym dodatkiem alkoholu, b) wina owocowe aromatyzowane będące napojami o rzeczywistym stężeniu alkoholu od 9% do 18% objętościowych, zawierającymi co najmniej 75% wina owocowego, poddanymi aromatyzacji dozwolonymi substancjami aromatycznymi, ewentualnie dosłodzonymi jedną lub wieloma substancjami, o których mowa w art. 6, oraz z ewentualnym dodatkiem alkoholu, c) „Polskie Wino/Polish Wine” będące napojem o rzeczywistym stężeniu alkoholu od 9% do 18% objętościowych, otrzymanym w wyniku fermentacji alkoholowej nastawu na „Polskie Wino/Polish Wine”, ewentualnie dosłodzonym jedną lub wieloma substancjami, o których mowa w art. 6, oraz z ewentualnym dodatkiem alkoholu, d) „Polskie Wino aromatyzowane/Polish Wine aromatized” będące napojem o rzeczywistym stężeniu alkoholu od 9% do 18% objętościowych, zawierającym co najmniej 75% „Polskiego Wina/Polish Wine”, poddanym aromatyzacji dozwolonymi substancjami aromatycznymi, ewentualnie dosłodzonym jedną lub wieloma substancjami, o których mowa w art. 6, oraz z ewentualnym dodatkiem alkoholu, e) napoje winopochodne owocowe lub miodowe będące napojami o rzeczywistym stężeniu alkoholu od 4,5% do 15% objętościowych, zawierającymi co najmniej 50% win owocowych (fermentowane napoje winopochodne owocowe) lub zawierającymi co najmniej 50% miodu pitnego (fermentowane napoje winopochodne miodowe), ewentualnie dosłodzonymi jedną lub wieloma substancjami, o których mowa w art. 6, oraz ewentualnie poddanymi aromatyzacji dozwolonymi substancjami aromatycznymi (fermentowane napoje winopochodne owocowe aromatyzowane lub fermentowane napoje winopochodne miodowe aromatyzowane), f) napoje winopodobne owocowe lub miodowe będące napojami o rzeczywistym stężeniu alkoholu od 9% do 15% objętościowych, różniącymi się od win owocowych i miodów pitnych mniejszym udziałem soków lub miodu w nastawie, otrzymanymi w wyniku fermentacji alkoholowej nastawu na fermentowane napoje winiarskie inne niż „Polskie Wino/Polish Wine”, ewentualnie dosłodzonymi jedną lub wieloma substancjami, o których mowa w art. 6, oraz ewentualnie poddanymi aromatyzacji dozwolonymi substancjami aromatycznymi (fermentowane napoje winopodobne owocowe aromatyzowane lub fermentowane napoje winopodobne miodowe aromatyzowane), g) miody pitne będące napojami o rzeczywistym stężeniu alkoholu od 9% do 18% objętościowych, otrzymanymi w wyniku fermentacji alkoholowej wodnego roztworu miodu pszczelego (brzeczki miodowej), z ewentualnym dodatkiem ziół aromatycznych lub przypraw korzennych, h) napoje niskoalkoholowe będące napojami o rzeczywistym stężeniu alkoholu od 0,5% do 8,5% objętościowych, otrzymanymi metodą całkowitej lub częściowej fermentacji alkoholowej nastawu na fermentowane napoje winiarskie inne niż „Polskie Wino/Polish Wine” lub z win owocowych w wyniku częściowego usunięcia alkoholu wyłącznie metodami fizycznymi, ewentualnie dosłodzonymi jedną lub wieloma substancjami, o których mowa w art. 6, oraz ewentualnie poddanymi aromatyzacji dozwolonymi substancjami aromatycznymi (napoje niskoalkoholowe aromatyzowane); 2) wyroby winiarskie gronowe, w tym: a) określone w przepisach Unii Europejskiej w sprawie wspólnej organizacji rynku wina: - wina gronowe, - wina gronowe musujące lub półmusujące, - wina gronowe musujące gazowane lub półmusujące gazowane, - wina gronowe likierowe, b) określone w przepisach Unii Europejskiej ustanawiających ogólne zasady definicji, opisu i prezentacji win aromatyzowanych, aromatyzowanych napojów winopochodnych i aromatyzowanych koktajli winopodobnych: - aromatyzowane wina gronowe, - aromatyzowane napoje winopochodne gronowe, - aromatyzowane koktajle winopodobne gronowe. Art. 4. Minister właściwy do spraw rynków rolnych określi, w drodze rozporządzenia, szczególne rodzaje fermentowanych napojów winiarskich oraz szczegółowe wymagania organoleptyczne, fizyczne i chemiczne dla tych napojów, mając na uwadze zapewnienie właściwej jakości handlowej poszczególnych fermentowanych napojów winiarskich. Rozdział 2 Wyrób fermentowanych napojów winiarskich oraz obrót wyrobami winiarskimi Art. 5. 1. Przy wyrobie fermentowanych napojów winiarskich jest dozwolone dodanie: 1) alkoholu etylowego pochodzenia rolniczego; 2) destylatu owocowego. 2. Przepis ust. 1 nie dotyczy miodów pitnych, z zastrzeżeniem art. 11 ust. 2. Art. 6. 1. Do dosłodzenia fermentowanych napojów winiarskich mogą być stosowane: 1) sacharoza w postaci cukru półbiałego, cukru białego, rafinowanego cukru białego, glukoza, fruktoza, cukier palony lub miód pszczeli - do wina owocowego, napojów winopodobnych owocowych lub miodowych, aromatyzowanych napojów winopodobnych owocowych lub miodowych, napojów niskoalkoholowych i aromatyzowanych napojów niskoalkoholowych; 2) sacharoza w postaci cukru półbiałego, cukru białego, rafinowanego cukru białego, glukoza, fruktoza, cukier palony, moszcz gronowy, zagęszczony moszcz gronowy, rektyfikowany zagęszczony moszcz gronowy, sok winogronowy lub zagęszczony sok winogronowy - do „Polskiego Wina/Polish Wine”; 3) sacharoza w postaci cukru półbiałego, cukru białego, rafinowanego cukru białego, glukoza, fruktoza, syrop glukozowy, syrop fruktozowy, cukier płynny, inwertowany cukier płynny, cukier palony, miód pszczeli, moszcz gronowy, zagęszczony moszcz gronowy, rektyfikowany zagęszczony moszcz gronowy, sok winogronowy lub zagęszczony sok winogronowy - do wina owocowego aromatyzowanego, „Polskiego Wina aromatyzowanego/Polish Wine aromatized”, aromatyzowanych napojów winopochodnych owocowych lub miodowych. 2. Do słodzenia fermentowanych napojów winiarskich mogą być również stosowane inne substancje słodzące dozwolone na podstawie przepisów o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia. 3. Miody pitne mogą być dosładzane wyłącznie miodem pszczelim lub sacharozą. Art. 7. 1. Przy wyrobie fermentowanych napojów winiarskich jest dopuszczalne: 1) dodanie wody technologicznie niezbędnej do korekty składu tych napojów, pod warunkiem że dodatek wody nie zmieni charakteru napoju; 2) użycie wody technologicznie niezbędnej do przygotowania dozwolonych substancji dodatkowych dodawanych po zakończeniu fermentacji alkoholowej. 2. Woda, o której mowa w ust. 1, musi spełniać wymagania, jakim powinna odpowiadać woda przeznaczona do spożycia przez ludzi, określone w przepisach o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. 3. Do „Polskiego Wina/Polish Wine”, win owocowych i miodów pitnych, napojów niskoalkoholowych oraz napojów winopodobnych owocowych i miodowych woda technologicznie niezbędna do korekty składu tych napojów nie może być dodana po zakończeniu fermentacji alkoholowej. Art. 8. 1. Udział soku owocowego lub moszczu owocowego w nastawach na fermentowane napoje winiarskie inne niż „Polskie Wino/Polish Wine” stosowanych do wyrobu win owocowych oraz napojów niskoalkoholowych w przeliczeniu na soki surowe nie może być mniejszy niż: 1) 40% objętościowych w przypadku jednorodnych nastawów porzeczkowych lub agrestowych; 2) 60% objętościowych w przypadku jednorodnych nastawów jabłkowych lub truskawkowych; 3) 20% objętościowych w przypadku soków z owoców aronii, róży, głogu, tarniny, rokitnika, berberysu, bzu czarnego lub borówki czernicy; 4) 50% objętościowych w przypadku pozostałych jednorodnych nastawów owocowych. 2. Udział soku winogronowego lub moszczu winogronowego w nastawie na „Polskie Wino/Polish Wine” w przeliczeniu na sok surowy nie może być mniejszy niż 75% objętościowych. 3. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do nastawów mieszanych, z uwzględnieniem proporcjonalnego udziału poszczególnych soków. Art. 9. 1. Udział soku owocowego w nastawach na fermentowane napoje winiarskie inne niż „Polskie Wino/Polish Wine” stosowanego w wyrobie napojów winopodobnych owocowych w przeliczeniu na soki surowe nie może być mniejszy niż: 1) 20% objętościowych w przypadku jednorodnych nastawów porzeczkowych lub agrestowych; 2) 30% objętościowych w przypadku jednorodnych nastawów jabłkowych lub truskawkowych; 3) 15% objętościowych w przypadku soków z owoców aronii, róży, głogu, tarniny, rokitnika, berberysu, bzu czarnego lub borówki czernicy; 4) 25% objętościowych w przypadku pozostałych jednorodnych nastawów owocowych. 2. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do nastawów mieszanych, z uwzględnieniem proporcjonalnego udziału poszczególnych soków. Art. 10. Przy wyrobie napojów winopodobnych z brzeczki miodowej udział miodu pszczelego nie może być niższy niż 150 kilogramów miodu na 1 000 litrów brzeczki miodowej. Art. 11. 1. Przy wyrobie miodu pitnego dopuszcza się zastąpienie najwyżej 20% wagowo miodu pszczelego sacharozą, przyjmując, że 1 kilogram miodu pszczelego odpowiada 0,7 kilograma sacharozy. 2. W ramach dozwolonego dodatku sacharozy, o którym mowa w ust. 1, można dodać do półtoraka i dwójniaka alkohol etylowy rolniczy, przy czym 1 litr alkoholu etylowego rolniczego 100% odpowiada 1,7 kilograma sacharozy. Art. 12. Do fermentowanych napojów winiarskich nie można dodawać pozostałości odwarowej, stanowiącej odpad w produkcji destylatów, a także jej koncentratów i produktów fermentacji. Art. 13. 1. Przy wyrobie fermentowanych napojów winiarskich dopuszcza się: 1) dosładzanie; 2) dokwaszanie spożywczym kwasem organicznym; 3) dodanie barwników lub karmelu; 4) dodanie cukru palonego; 5) dodanie soku owocowego lub zagęszczonego soku owocowego; 6) dodanie alkoholu; 7) dodanie wody technologicznie niezbędnej. 2. Przy wyrobie fermentowanych napojów winiarskich poddanych aromatyzacji dopuszcza się: 1) dokonywanie czynności, o których mowa w ust. 1; 2) dodanie dozwolonych, naturalnych lub identycznych z naturalnymi, substancji aromatycznych. 3. Przepisy: 1) ust. 1 pkt 3 i ust. 2 pkt 2 nie dotyczą miodu pitnego; 2) ust. 1 pkt 5 nie dotyczą „Polskiego Wina/Polish Wine”. 4. Do barwienia miodu pitnego można stosować wyłącznie cukier palony. 5. Miód pitny można doaromatyzować wyłącznie alkoholowym wyciągiem z ziół aromatycznych i przypraw korzennych. Art. 14. 1. Zasady obrotu hurtowego i sprzedaży detalicznej wyrobów winiarskich określają odrębne przepisy, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3. 2. Do obrotu mogą być wprowadzane tylko wyroby winiarskie: 1) spełniające wymagania określone w ustawie lub przepisach Unii Europejskiej: a) w sprawie wspólnej organizacji rynku wina, b) ustanawiających ogólne zasady definicji opisu i prezentacji win aromatyzowanych, aromatyzowanych napojów winopochodnych i aromatyzowanych koktajli winopochodnych; 2) dopuszczone do obrotu na terytorium innych państw członkowskich Unii Europejskiej oraz państw Europejskiego Obszaru Gospodarczego, które nie należą do Unii Europejskiej, w zakresie, w jakim korzystają ze swobody przepływu towarów na podstawie umów zawartych ze Wspólnotą Europejską. 3. Przepisu ust. 2 nie stosuje się do wyrobów winiarskich wyrobionych z przeznaczeniem wyłącznie na eksport, jeżeli odmienne wymagania wynikają z umów międzynarodowych albo zostały odmiennie określone przez odbiorcę tych wyrobów. Art. 15. Minister właściwy do spraw rynków rolnych określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy sposób wyrobu fermentowanych napojów winiarskich, metody analiz fermentowanych napojów winiarskich do celów urzędowej kontroli pod względem jakości handlowej, mając na uwadze zapewnienie jednolitych standardów w zakresie jakości handlowej oraz metod wyrobu i analizy fermentowanych napojów winiarskich. Rozdział 3 Zezwolenia na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie wyrobu i rozlewu wyrobów winiarskich Art. 16. 1. Wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie: 1) wyrobu wyrobów winiarskich, 2) rozlewu wyrobów winiarskich - wymaga uzyskania zezwolenia. 2. Zezwolenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, może obejmować rozlew wyrobów winiarskich wyrobionych na podstawie tego zezwolenia. 3. Wymóg uzyskania zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, nie dotyczy podmiotów, które wyrabiają wyłącznie wino gronowe uzyskane z winogron pochodzących z upraw własnych. Art. 17. Organem zezwalającym, właściwym w sprawach wydania, odmowy wydania i cofnięcia zezwolenia, jest minister właściwy do spraw rynków rolnych. Art. 18. 1. Wniosek o wydanie zezwolenia, poza wymaganiami określonymi w przepisach o działalności gospodarczej, zawiera informacje dotyczące: 1) rocznych zdolności produkcyjnych urządzeń technicznych posiadanych przez przedsiębiorcę; 2) rodzaju przerabianego surowca. 2. Do wniosku, o którym mowa w ust. 1, dołącza się: 1) dokument potwierdzający tytuł prawny przedsiębiorcy do obiektów budowlanych, w których ma być wykonywana działalność gospodarcza objęta wnioskiem; 2) pozytywną opinię techniczno-technologiczną w zakresie wyrobu lub rozlewu wyrobów winiarskich, wydaną przez właściwego, ze względu na planowane miejsce wykonywania działalności gospodarczej, wojewódzkiego inspektora jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, potwierdzającą spełnianie przez przedsiębiorcę warunków, o których mowa w art. 19 ust. 1 pkt 1 i 2; 3) zaświadczenia komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej, państwowego powiatowego inspektora sanitarnego oraz wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska stwierdzające, że obiekty budowlane i urządzenia techniczne przeznaczone do wykonywania działalności gospodarczej objętej wnioskiem spełniają wymagania określone odpowiednio w przepisach o ochronie przeciwpożarowej, sanitarnych i o ochronie środowiska; 4) zaświadczenia właściwych organów podatkowych oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdzające, że przedsiębiorca nie zalega wobec nich z wpłatami należności; 5) zaświadczenie o niekaralności przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną, ubiegającego się o zezwolenie, lub członków zarządu osoby prawnej, za przestępstwa przeciwko mieniu i wiarygodności dokumentów. Art. 19. 1. Zezwolenie wydaje się, jeżeli: 1) przedsiębiorca dysponuje obiektami budowlanymi wyposażonymi w: a) zbiorniki do magazynowania i przechowywania wyrobów winiarskich, których całkowita pojemność technologiczna powinna wynosić co najmniej 50% miesięcznej wielkości wyrobu wyrobów winiarskich gronowych lub 75% miesięcznej wielkości wyrobu fermentowanych napojów winiarskich, a w przypadku rozlewu wyrobów winiarskich pojemność technologiczna zbiorników powinna wynosić co najmniej 25% miesięcznej wielkości rozlewu, b) urządzenia filtracyjne zapewniające uzyskanie wymaganej klarowności wyrobów, c) urządzenia do przygotowywania opakowań jednostkowych, w szczególności urządzenia do ich mycia i dezynfekcji, d) urządzenia do napełniania opakowań jednostkowych; 2) w obiektach produkcyjnych znajduje się laboratorium umożliwiające przeprowadzanie analiz fizykochemicznych wyrabianych i rozlewanych wyrobów; 3) wniosek spełnia warunki określone w art. 18 ust. 1; 4) do wniosku dołączono dokumenty, o których mowa w art. 18 ust. 2. 2. Warunki, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. c i d, nie dotyczą przedsiębiorców ubiegających się o uzyskanie zezwolenia na wyrób wyrobów winiarskich, bez możliwości ich rozlewu. Art. 20. Zezwolenie określa w szczególności: 1) rodzaj działalności gospodarczej objętej zezwoleniem; 2) wielkość wyrobu w skali roku, zgodną ze zdolnościami produkcyjnymi posiadanych przez przedsiębiorcę urządzeń technicznych; 3) miejsce wykonywania działalności gospodarczej. Art. 21. W razie powzięcia przez organ zezwalający informacji lub stwierdzenia okoliczności uzasadniających cofnięcie zezwolenia organ ten wszczyna z urzędu postępowanie w tej sprawie. Art. 22. 1. Przedsiębiorca, który uzyskał zezwolenie, oprócz warunków określonych przepisami prawa, wymaganych do wykonywania działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu,