Ustawaz dnia 21 listopada 2008 r.o emeryturach kapitałowych 1)Niniejszą ustawą zmienia się ustawy: ustawę z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, ustawę z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, ustawę z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, ustawę z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawę z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, ustawę z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, ustawę z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ustawę z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawę z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, ustawę z dnia 22 maja 2003 r. o nadzorze ubezpieczeniowym i emerytalnym oraz Rzeczniku Ubezpieczonych oraz ustawę z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym. Spis treści Treść ustawy Rozdział 1 - Przepisy ogólne Rozdział 2 - Rodzaje emerytur kapitałowych i zasady nabywania prawa do tych emerytur Rozdział 3 - Zasady i tryb przyznawania emerytur kapitałowych Rozdział 4 - Zasady ustalania wysokości emerytur kapitałowych oraz ich wypłaty Rozdział 5 - Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe i przepis końcowy Treść ustawy Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. Ustawa określa: 1) rodzaje świadczeń pieniężnych wypłacanych ze środków zgromadzonych w otwartych funduszach emerytalnych, zwanych dalej „emeryturami kapitałowymi”; 2) zasady nabywania prawa do emerytur kapitałowych; 3) zasady i tryb przyznawania emerytur kapitałowych; 4) zasady ustalania wysokości i wypłaty emerytur kapitałowych. Art. 2. W zakresie ustalania wysokości emerytur kapitałowych ustawa stoi na gruncie równego traktowania wszystkich ubezpieczonych bez względu na płeć, stan zdrowia, stan cywilny lub rodzinny. Art. 3. Użyte w ustawie określenia oznaczają: 1) emerytura z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - emeryturę, do której Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił prawo na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353, z późn. zm.2)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593, Nr 99, poz. 1001, Nr 120, poz. 1252, Nr 121, poz. 1264, Nr 144, poz. 1530, Nr 191, poz. 1954, Nr 210, poz. 2135 i Nr 236, poz. 2355, z 2005 r. Nr 167, poz. 1397 i Nr 169, poz. 1412 i 1421, z 2006 r. Nr 104, poz. 708 i 711 i Nr 208, poz. 1534, z 2007 r. Nr 17, poz. 95, Nr 82, poz. 558, Nr 191, poz. 1368 i 1369 i Nr 200, poz. 1445 oraz z 2008 r. Nr 67, poz. 411, Nr 192, poz. 1180 i Nr 228, poz. 1507.); 2) fundusz dożywotnich emerytur kapitałowych - fundusz w rozumieniu przepisów o funduszach dożywotnich emerytur kapitałowych; 3) fundusz emerytalny - fundusz, o którym mowa w art. 55 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74, z późn. zm.3)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2007 r. Nr 17, poz. 95, Nr 21, poz. 125, Nr 112, poz. 769, Nr 115, poz. 791, 792 i 793 i Nr 176, poz. 1243 oraz z 2008 r. Nr 63, poz. 394, Nr 67, poz. 411, Nr 141, poz. 888, Nr 171, poz. 1056, Nr 209, poz. 1318, Nr 220, poz. 1417 i 1418 i Nr 227, poz. 1505.); 4) Fundusz Ubezpieczeń Społecznych - Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, o którym mowa w art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych; 5) kwota dodatku pielęgnacyjnego - kwotę, o której mowa w art. 75 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; 6) oferta dożywotniej emerytury kapitałowej - obowiązującą w danym kwartale ofertę dożywotniej emerytury kapitałowej w rozumieniu przepisów o funduszach dożywotnich emerytur kapitałowych; 7) renta - rentę z tytułu niezdolności do pracy lub rentę rodzinną, do której prawo ustalił Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub na podstawie odrębnych przepisów; 8) składka - środki otrzymane z rachunku członka otwartego funduszu emerytalnego; 9) zakład emerytalny - zakład emerytalny w rozumieniu przepisów o funduszach dożywotnich emerytur kapitałowych; 10) zestawienie ofert dożywotnich emerytur kapitałowych - obowiązujące w danym kwartale zestawienie ofert dożywotnich emerytur kapitałowych w rozumieniu przepisów o funduszach dożywotnich emerytur kapitałowych. Art. 4. Emerytury kapitałowe przysługują w ramach ubezpieczenia emerytalnego, o którym mowa w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych. Art. 5. Emerytury kapitałowe przysługują osobom mającym ustalone prawo do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Art. 6. W sprawach nieuregulowanych w ustawie do emerytur kapitałowych stosuje się odpowiednio: 1) art. 2a, art. 80 pkt 1-4, art. 81 pkt 1, art. 82, art. 83, art. 83b, art. 84 ust. 1, 4-8e i 11 oraz art. 85 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych; 2) art. 100, art. 101, art. 114, art. 115, art. 116 ust. 1b, 1c, 1d i 2, art. 118, art. 121, art. 122 ust. 1, art. 124, art. 128-130, art. 132 i art. 133-144 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Rozdział 2 Rodzaje emerytur kapitałowych i zasady nabywania prawa do tych emerytur Art. 7. 1. Ze środków zgromadzonych w otwartych funduszach emerytalnych przysługuje emerytura kapitałowa w postaci: 1) okresowej emerytury kapitałowej lub 2) dożywotniej emerytury kapitałowej. 2. Okresowa emerytura kapitałowa przysługuje członkowi otwartego funduszu emerytalnego do ukończenia 65. roku życia. 3. Dożywotnia emerytura kapitałowa przysługuje członkowi otwartego funduszu emerytalnego dożywotnio po ukończeniu 65. roku życia. Art. 8. Członek otwartego funduszu emerytalnego nabywa prawo do okresowej emerytury kapitałowej, jeżeli: 1) ukończył 60 lat oraz 2) kwota środków zgromadzonych na rachunku członka otwartego funduszu emerytalnego, ustalona na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego zostanie przyznana emerytura, jest równa lub wyższa od dwudziestokrotności kwoty dodatku pielęgnacyjnego. Art. 9. 1. Prawo do okresowej emerytury kapitałowej wygasa: 1) w przypadku śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego; 2) z dniem poprzedzającym dzień, w którym członek otwartego funduszu emerytalnego ukończył 65. rok życia; 3) w przypadku wyczerpania środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym. 2. Otwarty fundusz emerytalny niezwłocznie informuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych o wystąpieniu przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 i 3. Art. 10. 1. Członek otwartego funduszu emerytalnego nabywa prawo do dożywotniej emerytury kapitałowej, jeżeli: 1) ukończył 65 lat oraz 2) kwota hipotetycznej emerytury kapitałowej jest równa lub wyższa niż 50% kwoty dodatku pielęgnacyjnego. 2. Kwota hipotetycznej emerytury kapitałowej stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia składki przez średnie dalsze trwanie życia, o którym mowa w art. 26 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Art. 11. 1. W przypadku gdy członek otwartego funduszu emerytalnego nie spełnia warunku, o którym mowa w art. 8 pkt 2 albo art. 10 ust. 1 pkt 2, otwarty fundusz emerytalny przekazuje środki zgromadzone na rachunku członka otwartego funduszu emerytalnego do funduszu emerytalnego. 2. Środki, o których mowa w ust. 1, są ewidencjonowane na koncie ubezpieczonego jako składka na ubezpieczenie emerytalne, na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku o ustalenie prawa do emerytury, nie wcześniej jednak niż na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego zostanie przyznana emerytura. 3. Środki, o których mowa w ust. 2, powiększają kwotę składek stanowiącą podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24 ust. 1 lub art. 24a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. 4. Ewidencji składek na koncie ubezpieczonego dokonuje się po ich wpływie do funduszu emerytalnego. Rozdział 3 Zasady i tryb przyznawania emerytur kapitałowych Art. 12. 1. Prawo do emerytury kapitałowej i jej wysokość ustala Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w drodze decyzji, na podstawie wniosku o ustalenie prawa do emerytury złożonego przez członka otwartego funduszu emerytalnego. 2. Złożenie wniosku, o którym mowa w ust. 1, oznacza jednocześnie złożenie wniosku o ustalenie prawa do emerytury, o której mowa w art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, i emeryturę kapitałową. Art. 13. 1. Prawo do okresowej emerytury kapitałowej ustala się z urzędu, jeżeli prawo do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ustala się na podstawie art. 24a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. 2. Wszczęcie postępowania z urzędu na podstawie art. 24a ustawy, o której mowa w ust. 1, przed osiągnięciem wieku 65 lat, oznacza równocześnie wszczęcie postępowania o okresową emeryturę kapitałową. Art. 14. 1. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zawiadamia otwarty fundusz emerytalny o złożeniu przez członka otwartego funduszu emerytalnego wniosku o ustalenie prawa do okresowej emerytury kapitałowej lub o miesiącu, od którego zostanie przyznana okresowa emerytura kapitałowa. 2. Otwarty fundusz emerytalny informuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych o kwocie środków zgromadzonych na rachunku członka otwartego funduszu emerytalnego na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 1, lub na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego zostanie przyznana emerytura. 3. Jeżeli wniosek o okresową emeryturę kapitałową złożony został przed osiągnięciem wieku emerytalnego otwarty fundusz emerytalny informuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych o kwocie środków zgromadzonych na rachunku członka otwartego funduszu emerytalnego na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego zostanie przyznana emerytura. 4. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie informacji, o której mowa w ust. 2, ustala prawo do okresowej emerytury kapitałowej i jej wysokość, jeżeli został spełniony warunek, o którym mowa w art. 8 pkt 2. 5. W przypadku ustalenia prawa do okresowej emerytury kapitałowej i jej wysokości Zakład Ubezpieczeń Społecznych informuje otwarty fundusz emerytalny o ustalonej wysokości okresowej emerytury kapitałowej. 6. Otwarty fundusz emerytalny co miesiąc przekazuje na wskazany odrębny rachunek bankowy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych środki na wypłatę okresowej emerytury kapitałowej. 7. W przypadku gdy otwarty fundusz emerytalny nie przekaże do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych środków na wypłatę okresowej emerytury kapitałowej albo przekaże je w niepełnej wysokości, Zakład Ubezpieczeń Społecznych obciąża z tytułu tej wierzytelności rachunek bankowy otwartego funduszu emerytalnego. 8. Na rachunku bankowym, o którym mowa w ust. 7, otwarty fundusz emerytalny obowiązany jest utrzymywać środki pieniężne co najmniej w wysokości stanowiącej równowartość jednomiesięcznej kwoty wypłat okresowych emerytur kapitałowych. 9. Otwarty fundusz emerytalny jest obowiązany udzielić Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych pełnomocnictwa do dysponowania rachunkiem bankowym, o którym mowa w ust. 7. 10. W przypadku, gdy otwarty fundusz emerytalny nie przekaże do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych środków na wypłatę okresowej emerytury kapitałowej albo przekaże je w niepełnej wysokości, od kwoty nieprzekazanych środków naliczane są odsetki w wysokości i na zasadach określonych w przepisach prawa cywilnego, za okres od dnia, w którym środki te powinny wpłynąć na odrębny rachunek bankowy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, do dnia uznania tego rachunku kwotą nieprzekazanych środków pobranych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w drodze obciążenia rachunku bankowego otwartego funduszu emerytalnego. Odsetki obciążają aktywa powszechnego towarzystwa emerytalnego. 11. Powszechne towarzystwo emerytalne nalicza odsetki, o których mowa w ust. 10, i przekazuje je na rachunek Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wskazany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w ciągu 14 dni od dnia uznania odrębnego rachunku bankowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych kwotą nieprzekazanych środków pobranych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w drodze obciążenia rachunku bankowego otwartego funduszu emerytalnego. 12. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwraca kwotę nienależnie pobranych środków wraz z odsetkami, o których mowa w ust. 10, naliczonymi za okres od dnia obciążenia rachunku bankowego otwartego funduszu emerytalnego tą kwotą do dnia jej zwrotu. Art. 15. 1. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ustala prawa do okresowej emerytury kapitałowej i jej wysokości, jeżeli nie został spełniony warunek, o którym mowa w art. 8 pkt 2. 2. W przypadku nieustalenia prawa do okresowej emerytury kapitałowej i jej wysokości Zakład Ubezpieczeń Społecznych zawiadamia otwarty fundusz emerytalny o obowiązku przekazania środków zgromadzonych na rachunku członka otwartego funduszu emerytalnego na fundusz emerytalny. Art. 16. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, termin i sposób: 1) zawiadamiania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych otwartego funduszu emerytalnego o: a) złożeniu wniosku o ustalenie prawa do okresowej emerytury kapitałowej lub o miesiącu, od którego zostanie przyznana okresowa emerytura kapitałowa, b) złożeniu wniosku o ponowne ustalenie wysokości okresowej emerytury kapitałowej, c) wysokości okresowej emerytury kapitałowej, 2) zawiadamiania przez otwarty fundusz emerytalny Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o kwocie środków zgromadzonych na rachunku członka otwartego funduszu emerytalnego, 3) przekazywania przez otwarte fundusze emerytalne do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych środków na wypłatę okresowych emerytur kapitałowych na odrębny rachunek bankowy, 4) przekazywania środków zgromadzonych na rachunku członka otwartego funduszu emerytalnego na rachunek funduszu emerytalnego, 5) dokonywania rozliczeń między Zakładem Ubezpieczeń Społecznych a otwartym funduszem emerytalnym w przypadku nieprzekazania przez otwarty fundusz emerytalny środków na wypłatę okresowych emerytur kapitałowych albo przekazania ich w niepełnej wysokości, w tym wzór pełnomocnictwa do dysponowania rachunkiem bankowym otwartego funduszu emerytalnego, a także w razie nienależnie pobranych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych środków z otwartego funduszu emerytalnego - uwzględniając konieczność sprawnego i terminowego ustalania prawa, wysokości oraz dokonywania wypłaty okresowych emerytur kapitałowych. Art. 17. 1. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zawiadamia otwarty fundusz emerytalny o złożeniu przez członka otwartego funduszu emerytalnego wniosku o ustalenie prawa do dożywotniej emerytury kapitałowej. 2. Wniosek, o którym mowa w ust. 1, jest składany wraz z oświadczeniem o wyborze oferty dożywotniej emerytury kapitałowej z udostępnianego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zestawienia ofert dożywotnich emerytur kapitałowych. 3. Wybór oferty dożywotniej emerytury kapitałowej jest nieodwołalnym oświadczeniem woli. 4. W przypadku osób, którym przyznano emeryturę z urzędu lub które pobierały okresową emeryturę kapitałową, nie jest wymagane złożenie wniosku, o którym mowa w ust. 1. 5. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wzywa członka otwartego funduszu emerytalnego w terminie 3 miesięcy przed ukończeniem 65. roku życia do złożenia oświadczenia, o którym mowa w ust. 2. 6. Niezłożenie oświadczenia, o którym mowa w ust. 5, powoduje wstrzymanie wypłaty emerytury lub renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych od miesiąca następującego po miesiącu, w którym członek otwartego funduszu emerytalnego ukończył 65. rok życia. 7. Złożenie oświadczenia, o którym mowa w ust. 5, po ukończeniu 65. roku życia powoduje wznowienie wypłaty emerytury lub renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych od miesiąca złożenia oświadczenia. 8. W szczególnie uzasadnionych przypadkach losowych Zakład Ubezpieczeń Społecznych może wyrazić zgodę na przywrócenie terminu na złożenie oświadczenia, o którym mowa w ust. 5. 9. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przekazuje informację o dokonanym przez członka otwartego funduszu emerytalnego wyborze oferty dożywotniej emerytury kapitałowej otwartemu funduszowi emerytalnemu, w którym członek otwartego funduszu emerytalnego posiada rachunek, i zakładowi emerytalnemu, którego ofertę dożywotniej emerytury kapitałowej wybrał członek otwartego funduszu emerytalnego. 10. Otwarty fundusz emerytalny po otrzymaniu informacji, o której mowa w ust. 9, przekazuje składkę na wskazany odrębny rachunek bankowy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i zamyka rachunek członka otwartego funduszu emerytalnego. 11. Otwarty fundusz emerytalny informuje członka otwartego funduszu emerytalnego o kwocie składki przekazanej do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. 12. Po otrzymaniu składki Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustala wysokość hipotetycznej emerytury kapitałowej, o której mowa w art. 10 ust. 2. 13. Po otrzymaniu składki, jeżeli został spełniony warunek, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2, Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustala prawo i wysokość dożywotniej emerytury kapitałowej na podstawie oferty dożywotniej emerytury kapitałowej, o której mowa w ust. 2. 14. W przypadku ustalenia prawa do dożywotniej emerytury kapitałowej i jej wysokości Zakład Ubezpieczeń Społecznych informuje wybrany fundusz dożywotnich emerytur kapitałowych o ustalonej wysokości dożywotniej emerytury kapitałowej i przekazuje do tego funduszu składkę. 15. Fundusz dożywotnich emerytur kapitałowych co miesiąc przekazuje na wskazany odrębny rachunek bankowy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych środki na wypłatę dożywotnich emerytur kapitałowych. Art. 18. 1. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ustala prawa i wysokości dożywotniej emerytury kapitałowej, jeżeli nie został spełniony warunek, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2. 2. W przypadku nieustalenia prawa i wysokości dożywotniej emerytury kapitałowej Zakład Ubezpieczeń Społecznych informuje byłego członka otwartego funduszu emerytalnego o przekazaniu środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym na fundusz emerytalny. Art. 19. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, termin i sposób: 1) przekazywania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych do otwartego funduszu emerytalnego informacji o złożeniu przez członka otwartego funduszu emerytalnego wniosku o dożywotnią emeryturę kapitałową lub oświadczenia o wyborze oferty dożywotniej emerytury kapitałowej, 2) przekazywania składek przez otwarte fundusze emerytalne do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, 3) dokonywania rozliczeń między Zakładem Ubezpieczeń Społecznych a otwartym funduszem emerytalnym w przypadku nieprzekazania przez otwarty fundusz emerytalny składek albo przekazania ich w niepełnej wysokości, 4) przekazywania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych do funduszu dożywotnich emerytur kapitałowych informacji o dokonanym przez byłego członka otwartego funduszu emerytalnego wyborze oferty dożywotniej emerytury kapitałowej i o ustalonej wysokości dożywotniej emerytury kapitałowej oraz składki, 5) przekazywania przez fundusz dożywotnich emerytur kapitałowych Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych środków na wypłatę dożywotnich emerytur kapitałowych, 6) dokonywania rozliczeń między Zakładem Ubezpieczeń Społecznych a funduszem dożywotnich emerytur kapitałowych w przypadku nieprzekazania przez ten fundusz środków na wypłatę dożywotnich emerytur kapitałowych albo przekazania ich w niepełnej wysokości - uwzględniając konieczność zapewnienia sprawnego i terminowego ustalania prawa, wysokości oraz dokonywania wypłaty dożywotnich emerytur kapitałowych. Art. 20. 1. Po otrzymaniu przez fundusz dożywotnich emerytur kapitałowych składki fundusz dożywotnich emerytur