Ustawaz dnia 30 kwietnia 2010 r.o Narodowym Centrum Nauki Spis treści Treść ustawy Rozdział 1 - Przepisy ogólne Rozdział 2 - Organy i organizacja Centrum Rozdział 3 - Zadania Centrum i tryb ich realizacji Rozdział 4 - Finansowanie działalności Centrum Rozdział 5 - Nadzór nad działalnością Centrum Rozdział 6 - Przepis końcowy Treść ustawy Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Tworzy się Narodowe Centrum Nauki, zwane dalej „Centrum”. 2. Centrum jest agencją wykonawczą w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 oraz z 2010 r. Nr 28, poz. 146), powołaną do wspierania działalności naukowej w zakresie badań podstawowych. 3. Siedzibą Centrum jest miasto Kraków. 4. Centrum działa na podstawie ustawy oraz statutu. 5. Minister właściwy do spraw nauki, w drodze rozporządzenia, nadaje Centrum statut, w którym określi: 1) szczegółowy zakres zadań i tryb pracy organów Centrum, 2) organizację Biura Centrum, 3) wartość majątku, powyżej której rozporządzanie majątkiem Centrum przez Dyrektora Centrum wymaga zgody Rady Centrum - mając na względzie sprawne wykonywanie zadań przez Centrum. Art. 2. Ilekroć w ustawie jest mowa o: 1) badaniach podstawowych - należy przez to rozumieć badania podstawowe w rozumieniu art. 2 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki (Dz. U. Nr 96, poz. 615); 2) projektach badawczych - należy przez to rozumieć przedsięwzięcia mające na celu wykonanie w ustalonym okresie badań podstawowych o tematyce określonej przez wnioskodawcę, realizowane na podstawie umowy o realizację i finansowanie projektu; 3) osobie rozpoczynającej karierę naukową - należy przez to rozumieć osobę nieposiadającą stopnia naukowego doktora lub osobę, która nie wcześniej niż 5 lat przed rokiem wystąpienia z wnioskiem o przyznanie środków finansowych na badania naukowe lub prace rozwojowe uzyskała stopień naukowy doktora; do okresu tego nie wlicza się urlopu macierzyńskiego i wychowawczego udzielanych na zasadach określonych w Kodeksie pracy; 4) doświadczonym naukowcu - należy przez to rozumieć osobę posiadającą stopień naukowy doktora, która w okresie 10 lat przed rokiem wystąpienia z wnioskiem o przyznanie środków finansowych na badania naukowe lub prace rozwojowe: a) opublikowała co najmniej pięć publikacji w renomowanych czasopismach naukowych polskich lub zagranicznych, b) kierowała realizacją projektów badawczych, c) spełnia co najmniej trzy z poniższych kryteriów: - była w komitecie naukowym przynajmniej jednej uznanej konferencji międzynarodowej, - opublikowała co najmniej jedną monografię, - wygłosiła prezentacje na uznanych konferencjach międzynarodowych, - zdobyła międzynarodową nagrodę albo wyróżnienie, - jest lub była członkiem uznanych stowarzyszeń, międzynarodowych organizacji naukowych lub akademii, - ma inne istotne osiągnięcia w nauce, a w przypadku działalności naukowej w zakresie twórczości i sztuki - osobę, która jest autorem dzieł artystycznych o międzynarodowym znaczeniu lub istotnych dla kultury polskiej oraz brała aktywny udział w międzynarodowych wystawach, festiwalach, wydarzeniach artystycznych, plastycznych, muzycznych, teatralnych i filmowych. 5) Koordynatorze Dyscyplin - należy przez to rozumieć pracownika Centrum odpowiadającego za organizację prac Zespołów Ekspertów i przeprowadzanie konkursów na realizację projektów badawczych w jednej dyscyplinie naukowej lub w grupie kilku dyscyplin naukowych, w tym w szczególności za zapewnienie ich właściwego, bezstronnego i rzetelnego przebiegu. Rozdział 2 Organy i organizacja Centrum Art. 3. Organami Centrum są: 1) Dyrektor Centrum, zwany dalej „Dyrektorem”; 2) Rada Centrum, zwana dalej „Radą”. Art. 4. 1. Rada przeprowadza konkurs na stanowisko Dyrektora. 2. Rada ogłasza konkurs na stanowisko Dyrektora: 1) co najmniej na 6 tygodni przed upływem kadencji Dyrektora; 2) niezwłocznie - w przypadku odwołania albo śmierci Dyrektora. 3. Informację o ogłoszeniu konkursu Rada przekazuje niezwłocznie Ministrowi właściwemu do spraw nauki, zwanemu dalej „Ministrem”. 4. Kandydatem na stanowisko Dyrektora może być osoba, która: 1) korzysta z pełni praw publicznych; 2) nie była skazana prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub przestępstwo skarbowe; 3) posiada co najmniej 3-letnie doświadczenie na stanowiskach kierowniczych w sektorze naukowym lub badawczo-rozwojowym; 4) posiada co najmniej stopień naukowy doktora; 5) posiada znajomość języka angielskiego w stopniu pozwalającym na swobodne porozumiewanie się. 5. W przypadku niewyłonienia kandydata na stanowisko Dyrektora, Rada przeprowadza nowy konkurs. 6. Minister, na wniosek Rady, powołuje Dyrektora wyłonionego w drodze konkursu. Art. 5. 1. Dyrektor przeprowadza konkurs na stanowisko zastępcy Dyrektora. 2. Informację o ogłoszonym konkursie Dyrektor przekazuje niezwłocznie Ministrowi. 3. Do kandydatów na zastępcę Dyrektora stosuje się przepisy art. 4 ust. 4 pkt 1 -3 i 5. 4. Kandydatem na stanowisko zastępcy Dyrektora może być osoba, która posiada co najmniej tytuł zawodowy magistra lub równorzędny. 5. Dyrektor ogłasza konkurs na stanowisko zastępcy Dyrektora: 1) co najmniej na 6 tygodni przed upływem kadencji zastępcy Dyrektora; 2) niezwłocznie - w przypadku odwołania albo śmierci zastępcy Dyrektora. 6. W przypadku niewyłonienia kandydata na stanowisko zastępcy Dyrektora, Dyrektor przeprowadza nowy konkurs. 7. Dyrektor powołuje nie więcej niż dwóch zastępców Dyrektora wyłonionych w drodze konkursu. Art. 6. Minister właściwy do spraw nauki określi, w drodze rozporządzenia, regulamin konkursów na stanowiska, o których mowa w art. 4 ust. 1 i art. 5 ust. 1, sposób wyłaniania komisji konkursowej, sposób publikacji informacji o konkursie oraz dokumentowania spełniania wymagań dotyczących doświadczenia i kwalifikacji zawodowych kandydatów, uwzględniając konieczność zapewnienia przejrzystości i rzetelności procedury konkursowej. Art. 7. 1. Kadencja Dyrektora trwa 4 lata. 2. Ta sama osoba może pełnić funkcję Dyrektora nie dłużej niż przez dwie kadencje. 3. Do zastępców Dyrektora stosuje się przepisy ust. 1 i 2. 4. Dyrektor i jego zastępcy pełnią obowiązki do dnia powołania następców. Art. 8. Powołanie, o którym mowa w art. 4 ust. 6 i art. 5 ust. 7, stanowi nawiązanie stosunku pracy na podstawie powołania w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy. Art. 9. 1. Minister odwołuje Dyrektora w przypadku: 1) złożenia rezygnacji; 2) utraty zdolności do pełnienia obowiązków na skutek długotrwałej choroby, trwającej co najmniej 6 miesięcy; 3) zaprzestania spełniania któregokolwiek z wymagań określonych w art. 4 ust. 4 pkt 1 i 2; 4) działania niezgodnego z prawem lub zasadami rzetelności i gospodarności; 5) niezatwierdzenia rocznego sprawozdania finansowego Centrum lub jego nieprzedstawienia w terminie określonym w art. 11 ust. 6. 2. Dyrektor odwołuje zastępcę Dyrektora w przypadkach określonych w ust. 1 pkt 1 -4. Art. 10. 1. Minister ustala wysokość wynagrodzenia Dyrektora zgodnie z przepisami ustawy z dnia 3 marca 2000 r. o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi (Dz. U. Nr 26, poz. 306, z późn. zm.1)Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2001 r. Nr 85, poz. 924 i Nr 154, poz. 1799, z 2002 r. Nr 113, poz. 984, z 2003 r. Nr 45, poz. 391, Nr 60, poz. 535 i Nr 180, poz. 1759, z 2004 r. Nr 116, poz. 1207, z 2009 r. Nr 157, poz. 1241 oraz z 2010 r. Nr 28, poz. 143.). 2. Minister właściwy do spraw nauki określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki wynagradzania zastępców Dyrektora, Koordynatorów Dyscyplin oraz pracowników Biura Centrum, mając na uwadze zakres wykonywanych przez nich zadań i kwalifikacje niezbędne do ich wykonywania. Art. 11. 1. Dyrektor kieruje działalnością Centrum, jest odpowiedzialny za prawidłowe i sprawne realizowanie zadań Centrum i reprezentuje je na zewnątrz. 2. Dyrektor jest odpowiedzialny za gospodarkę finansową Centrum oraz za zarządzanie i gospodarowanie majątkiem Centrum. 3. Dyrektor jest uprawniony do samodzielnego dokonywania czynności prawnych w imieniu Centrum. 4. Dyrektor zatwierdza przedłożone przez Koordynatora Dyscyplin listy rankingowe, o których mowa w art. 24 ust. 1 pkt 6 oraz ust. 2, i zawiera umowy o realizację i finansowanie projektów badawczych oraz umowy, o których mowa w art. 35 ust. 1. 5. Dyrektor przygotowuje i, po uzyskaniu pozytywnej opinii Rady, przedstawia Ministrowi do zatwierdzenia projekt rocznego planu finansowego Centrum i planu finansowego w układzie zadaniowym na dany rok budżetowy oraz na 2 kolejne lata, z uwzględnieniem terminów określanych przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych dla przedłożenia materiałów do projektu ustawy budżetowej. 6. Dyrektor przygotowuje i, po uzyskaniu pozytywnej opinii Rady, przedstawia Ministrowi do zatwierdzenia roczne sprawozdanie finansowe Centrum wraz z opinią podmiotu uprawnionego do badania sprawozdań finansowych, o którym mowa w art. 42, w terminie do dnia 31 marca każdego roku. 7. Dyrektor przygotowuje i, w terminie do dnia 31 marca każdego roku, przedstawia Ministrowi zatwierdzony przez Radę projekt rocznego planu działalności Centrum oraz roczne sprawozdanie z realizacji zadań Centrum obejmujące informacje o stopniu realizacji poszczególnych zadań Centrum wraz z ewaluacją realizowanych zadań oraz oceną ich wpływu na rozwój nauki. 8. W terminie 14 dni od dnia zatwierdzenia przez Ministra projektu rocznego planu finansowego Centrum Dyrektor zamieszcza ten plan na stronie podmiotowej Centrum w Biuletynie Informacji Publicznej. 9. W terminie 14 dni od dnia zatwierdzenia przez Radę projektu rocznego planu działalności Centrum Dyrektor zamieszcza ten plan na stronie podmiotowej Centrum w Biuletynie Informacji Publicznej. 10. Dyrektor przedstawia Radzie kwartalne informacje o zakresie wykonanych zadań i wydatkowanych na ten cel środkach. 11. W szczególnych przypadkach, dotyczących przyznania środków finansowych, Dyrektor może zasięgnąć opinii wyspecjalizowanych instytucji lub ekspertów, w tym ekspertów zagranicznych. Art. 12. 1. W celu wskazania kandydatów na członków Rady Minister powołuje na okres 4 lat Zespół Identyfikujący Członków Rady, zwany dalej „Zespołem Identyfikującym”. 2. Zespół Identyfikujący składa się z przewodniczącego, którego wskazuje Minister, i czterech członków. 3. W skład Zespołu Identyfikującego mogą być powołane osoby: 1) o uznanym światowym dorobku naukowym; 2) aktywne zawodowo i prowadzące badania naukowe; 3) reprezentujące różne grupy dziedzin i środowiska naukowe; 4) niepozostające w związku małżeńskim, pokrewieństwie lub powinowactwie do drugiego stopnia włącznie z członkami Rady, Zespołów Ekspertów, Dyrektorem lub Koordynatorami Dyscyplin; 5) niepozostające z członkami Rady, Zespołów Ekspertów, Dyrektorem lub Koordynatorami Dyscyplin w takim stosunku prawnym, który może mieć wpływ na ich prawa lub obowiązki. Art. 13. 1. Przewodniczący oraz członkowie Zespołu Identyfikującego nie otrzymują wynagrodzenia za udział w jego pracach. 2. Zamiejscowi członkowie Zespołu Identyfikującego otrzymują zwrot kosztów podróży na zasadach określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 775 § 2 Kodeksu pracy. Art. 14. 1. Zespół Identyfikujący, w terminie 2 miesięcy przed upływem kadencji Rady, sporządza i przekazuje Ministrowi listę co najmniej dwudziestu czterech kandydatów na członków Rady, spośród osób zgłoszonych przez jednostki naukowe posiadające co najmniej kategorię A, oraz przez organizacje reprezentujące środowisko naukowe, kierując się: 1) dorobkiem naukowym kandydata i jego bieżącą aktywnością naukową; 2) zasadami zapewnienia zrównoważonej reprezentacji różnych dziedzin naukowych; 3) zasadami zapewnienia zrównoważonej reprezentacji różnych środowisk naukowych. 2. W przypadku niepowołania przez Ministra kandydata na członka Rady Zespół Identyfikujący przedstawia Ministrowi nową kandydaturę spośród osób, o których mowa w ust. 1. 3. Minister właściwy do spraw nauki określi, w drodze rozporządzenia, sposób i tryb wyłaniania kandydatów na członków Rady, kierując się potrzebą zapewnienia zrównoważonej reprezentacji różnych dziedzin naukowych i różnych rodzajów jednostek naukowych. Art. 15. 1. W skład Rady wchodzi dwudziestu czterech członków powoływanych przez Ministra spośród kandydatów wskazanych przez Zespół Identyfikujący. 2. Kadencja Rady trwa 4 lata, przy czym co 2 lata następuje wymiana połowy składu Rady. 3. Ta sama osoba może pełnić funkcję członka Rady nie dłużej niż przez dwie kolejne kadencje. 4. Członkiem Rady może być osoba, która: 1) posiada co najmniej stopień naukowy doktora; 2) korzysta z pełni praw publicznych; 3) nie była skazana prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub przestępstwo skarbowe; 4) nie pozostaje w związku małżeńskim, pokrewieństwie lub powinowactwie do drugiego stopnia włącznie z członkami Rady, Zespołów Ekspertów, Dyrektorem lub Koordynatorami Dyscyplin; 5) nie pozostaje z członkami Rady, Zespołów Ekspertów, Dyrektorem lub Koordynatorami Dyscyplin w takim stosunku prawnym, który może mieć wpływ na jej prawa i obowiązki. 5. Członkostwa w Radzie nie można łączyć z członkostwem w Zespole Identyfikującym, w Komitecie Ewaluacji Jednostek Naukowych i Komitecie Polityki Naukowej, o których mowa w ustawie z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki, oraz w organach Narodowego Centrum Badań i Rozwoju. 6. Członkiem Rady nie może być również osoba pełniąca funkcję: 1) rektora, prorektora lub kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni; 2) dyrektora instytutu naukowego, pomocniczej jednostki naukowej Polskiej Akademii Nauk albo instytutu badawczego; 3) Prezesa lub wiceprezesa Polskiej Akademii Nauk albo Polskiej Akademii Umiejętności; 4) przewodniczącego lub wiceprzewodniczącego Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego albo Rady Głównej Instytutów Badawczych; 5) członka Państwowej Komisji Akredytacyjnej. Art. 16. 1. Minister odwołuje członka Rady w przypadku: 1) złożenia rezygnacji; 2) objęcia funkcji, o których mowa w art. 15 ust. 5 i 6; 3) zaprzestania spełniania któregokolwiek z wymagań określonych w art. 15 ust. 4 pkt 2 i 3; 4) nieuczestniczenia w pracach Rady przez okres dłuższy niż 6 miesięcy; 5) naruszenia zasad etyki naukowej. 2. W przypadku odwołania lub śmierci członka Rady przed upływem kadencji minister powołuje na jego miejsce na okres do końca kadencji Rady inną osobę wskazaną przez Zespół Identyfikujący spośród osób zgłoszonych w trybie art. 14 ust. 1. Art. 17. 1. Pracami Rady kieruje przewodniczący wybierany przez Radę spośród jej członków. 2. Przewodniczący Rady zwołuje posiedzenia Rady w miarę potrzeb, nie rzadziej jednak niż raz na 2 miesiące. 3. Przewodniczący Rady zwołuje posiedzenia Rady z własnej inicjatywy, na wniosek Dyrektora lub co najmniej jedenastu członków Rady w terminie 2 tygodni od dnia otrzymania wniosku. 4. Z posiedzeń Rady sporządza się protokół zawierający: listę uczestników posiedzenia, przebieg obrad, treść uchwał i liczbę oddanych głosów. Przewodniczący Rady przekazuje Ministrowi, na jego wniosek, kopię protokołu z posiedzenia Rady. 5. Rada wydaje opinie w drodze uchwały podjętej bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy liczby członków Rady. 6. Projekty opinii przygotowują komisje Rady powołane przez przewodniczącego Rady spośród jej członków. 7. Komisje Rady mogą zasięgać opinii ekspertów. 8. Szczegółowy tryb działania Rady, wyboru przewodniczącego oraz powoływania komisji Rady określa regulamin ustanowiony przez Radę. 9. Do przewodniczącego i członków Rady stosuje się przepis art. 13 ust. 2. 10. Minister właściwy do spraw nauki określi, w drodze rozporządzenia, wysokość miesięcznego wynagrodzenia przewodniczącego oraz członków Rady, mając na uwadze zakres wykonywanych przez nich zadań oraz znaczenie tych zadań dla efektywnego funkcjonowania Centrum. Art. 18. Do zadań Rady należy: 1) określanie maksymalnie trzydziestu dyscyplin lub grup dyscyplin, w ramach których będą ogłaszane i przeprowadzane konkursy na realizację projektów badawczych; 2) określanie priorytetowych obszarów badań podstawowych zgodnych ze strategią rozwoju kraju; 3) ustalanie wysokości środków finansowych przeznaczonych na realizację projektów badawczych w ramach poszczególnych dyscyplin lub grup dyscyplin; 4) określanie tematyki projektów badawczych i warunków przeprowadzania konkursów na ich realizację; 5) ogłaszanie konkursów na finansowanie stypendiów doktorskich i staży po uzyskaniu stopnia naukowego doktora; 6) ocena merytoryczna wykonania zadań realizowanych przez Dyrektora, jego zastępców oraz Koordynatorów Dyscyplin; 7) wybór spośród wybitnych naukowców polskich i zagranicznych Zespołów Ekspertów odpowiedzialnych za ocenę wniosków złożonych w konkursach; 8) powołanie Komisji Odwoławczej, złożonej z członków Rady, w celu rozpatrywania odwołań od decyzji Dyrektora w sprawach określonych w art. 33 ust. 2; 9) powoływanie, na wniosek Dyrektora, zewnętrznego audytora do oceny pracy Zespołów Ekspertów lub Koordynatorów Dyscyplin; 10) opiniowanie rocznych planów i sprawozdań, o których mowa w art. 11 ust. 5 i 6; 11) zatwierdzanie rocznych planów i sprawozdań, o których mowa w art. 11 ust. 7; 12) wyrażanie zgody na rozporządzanie przez Dyrektora majątkiem Centrum powyżej wartości określonej w statucie; 13) wykonywanie innych zadań wynikających z przepisów ustawy. Art. 19. Obsługę administracyjną Centrum prowadzi Biuro Centrum. Rozdział 3 Zadania Centrum i tryb ich realizacji Art. 20. 1. Do zadań Centrum należy: 1) finansowanie badań podstawowych realizowanych w formie: a) projektów badawczych, w tym finansowanie zakupu lub wytworzenia aparatury naukowo-badawczej niezbędnej do realizacji tych projektów, b) niepodlegających współfinansowaniu z zagranicznych środków finansowych projektów badawczych realizowanych w ramach programów lub inicjatyw międzynarodowych ogłaszanych we współpracy dwu- lub wielostronnej albo projektów badawczych realizowanych przy wykorzystaniu przez polskie zespoły badawcze wielkich międzynarodowych urządzeń badawczych, c) projektów badawczych realizowanych przez osoby rozpoczynające karierę naukową, w tym mających na celu stworzenie unikatowego warsztatu naukowego lub powołanie nowego zespołu naukowego, d) stypendiów doktorskich i staży po uzyskaniu stopnia naukowego doktora; e) projektów badawczych dla doświadczonych naukowców mających na celu realizację pionierskich badań naukowych, w tym interdyscyplinarnych, ważnych dla rozwoju nauki, wykraczających poza dotychczasowy stan wiedzy, i których efektem mogą być odkrycia naukowe; 2) finansowanie badań naukowych innych niż wymienione w pkt 1, nienależących do zakresu badań finansowanych przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju; 3) nadzór nad realizacją badań naukowych, o których mowa w pkt 1 i 2; 4) współpraca międzynarodowa w ramach finansowania działalności w zakresie badań podstawowych, w tym określonej w pkt 1 lit. b; 5) upowszechnianie w środowisku naukowym informacji o ogłaszanych przez Centrum konkursach, o których mowa w ust. 2; 6) inspirowanie i monitorowanie finansowania badań podstawowych ze środków pochodzących spoza budżetu państwa; 7) wykonywanie innych zadań zleconych przez Ministra, ważnych dla rozwoju badań podstawowych, w tym opracowywanie programów badawczych ważnych dla kultury narodowej. 2. Badania, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, są kwalifikowane do finansowania w drodze konkursów. 3. Przy realizacji zadań, o których mowa w ust. 1, Centrum może współpracować z podmiotami krajowymi i zagranicznymi. 4. Centrum przeznacza nie mniej niż 20% środków pozostających w jego dyspozycji na wsparcie rozwoju osób rozpoczynających karierę naukową. 5. Centrum, za zgodą Ministra, może zlecać wykonywanie zadań w zakresie wspierania badań podstawowych podmiotom działającym na rzecz nauki. Art. 21. Rada określi szczegółowy regulamin przyznawania środków na realizację zadań finansowanych przez Centrum, przy uwzględnieniu zasad przejrzystości procedur konkursowych oraz procedur wyłaniania ekspertów. Art. 22. 1. Dyrektor, na wniosek Rady, powo