Rozporządzenie Ministra Finansówz dnia 17 września 2013 r.w sprawie szczególnych zasad rachunkowości spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych Spis treści Treść rozporządzenia Załącznik - Zakres informacji wykazywanych w sprawozdaniu finansowym informacja dodatkowa sprawozdania finansowego Treść rozporządzenia Na podstawie art. 81 ust. 2 pkt 8 lit. d ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2013 r. poz. 330 i 613) zarządza się, co następuje: § 1. Rozporządzenie określa szczególne zasady rachunkowości spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, w tym: 1) zakres informacji wykazywanych w sprawozdaniu finansowym; 2) zasady wyceny aktywów i pasywów, w tym tworzenia odpisów aktualizujących. § 2. Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają: 1) ustawa - ustawę z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości; 2) ustawa o kasach - ustawę z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych (Dz. U. z 2012 r. poz. 855, z późn. zm.2)Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2012 r. poz. 1166 oraz z 2013 r. poz. 613 i 1036.); 3) kasa - spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową, o której mowa w art. 2 ustawy o kasach; 4) działalność podstawowa kasy - działalność, o której mowa w art. 3 ust. 1 ustawy o kasach; 5) Kasa Krajowa - Krajową Spółdzielczą Kasę Oszczędnościowo-Kredytową, o której mowa w art. 41 ustawy o kasach; 6) udziały członkowskie - udziały w kasie, o których mowa w art. 13 ustawy o kasach; 7) udziały w Kasie Krajowej - udziały, o których mowa w art. 45 ust. 1 ustawy o kasach; 8) jednostki uczestnictwa - jednostki uczestnictwa funduszu rynku pieniężnego, o którym mowa w art. 178 ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych (Dz. U. Nr 146, poz. 1546, z późn. zm.3)Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2005 r. Nr 83, poz. 719, Nr 183, poz. 1537 i 1538 i Nr 184, poz. 1539, z 2006 r. Nr 157, poz. 1119, z 2007 r. Nr 112, poz. 769, z 2008 r. Nr 231, poz. 1546, z 2009 r. Nr 18, poz. 97, Nr 42, poz. 341, Nr 168, poz. 1323 i Nr 201, poz. 1540, z 2010 r. Nr 81, poz. 530, Nr 106, poz. 670, Nr 126, poz. 853 i Nr 182, poz. 1228, z 2011 r. Nr 106, poz. 622, Nr 152, poz. 900 i Nr 234, poz. 1389 i 1391, z 2012 r. poz. 596, 1385 i 1529 oraz z 2013 r. poz. 70, 433 i 777.); 9) nadwyżka bilansowa - nadwyżkę, o której mowa w art. 75 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 2003 r. Nr 188, poz. 1848, z późn. zm.4)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 99, poz. 1001, z 2005 r. Nr 122, poz. 1024, z 2006 r. Nr 94, poz. 651, z 2007 r. Nr 125, poz. 873, z 2008 r. Nr 163, poz. 1014, z 2009 r. Nr 77, poz. 649, z 2011 r. Nr 106, poz. 622 i Nr 133, poz. 767 oraz z 2012 r. poz. 951.); 10) fundusz stabilizacyjny - fundusz, o którym mowa w art. 55 ustawy o kasach; 11) fundusz oszczędnościowo-pożyczkowy - fundusz, o którym mowa w art. 25 ustawy o kasach; 12) rezerwa płynna - rezerwę, o której mowa w art. 38 ustawy o kasach; 13) odpisy aktualizujące - odpisy z tytułu utraty wartości aktywów finansowych, w tym odpisy aktualizujące, o których mowa w art. 35b ustawy; 14) konto pozabilansowe - urządzenie przewidziane w planie kont przeznaczone w szczególności do ewidencjonowania według wartości nominalnej udzielonych lub otrzymanych przez kasę zobowiązań warunkowych o charakterze finansowym lub gwarancyjnym, operacji walutowych w okresie pomiędzy zawarciem transakcji a jej rozliczeniem, a także do ewidencjonowania udzielonych lub otrzymanych zabezpieczeń kredytów lub pożyczek. § 3. Podstawą zapisów na kontach pozabilansowych są zobowiązania warunkowe o charakterze finansowym lub gwarancyjnym, w tym udzielone lub otrzymane, a także inne zobowiązania związane z udzielonymi i otrzymanymi zabezpieczeniami. § 4. Wyceny aktywów oraz pasywów dokonuje się na dzień bilansowy zgodnie z ustawą oraz w następujący sposób: 1) pożyczki i kredyty - wycenia się w kwocie wymaganej zapłaty, z zachowaniem zasady ostrożności oraz z uwzględnieniem odpisów aktualizujących wartość, o których mowa w § 5; 2) udziały zaliczone do aktywów trwałych - wycenia się według ceny nabycia pomniejszonej o odpisy z tytułu utraty wartości lub według wartości godziwej; 3) dłużne papiery wartościowe - wycenia się w kwocie wymaganej zapłaty, z zachowaniem zasady ostrożności oraz z uwzględnieniem odpisów aktualizujących lub według wartości godziwej; 4) jednostki uczestnictwa - wycenia się według wartości godziwej; 5) zobowiązania - wycenia się w kwocie wymagającej zapłaty; 6) środki pieniężne i inne aktywa pieniężne - wycenia się według wartości nominalnej. § 5. 1. W zasadach (polityce) rachunkowości kasy dotyczących zasad ostrożności powinny zostać uwzględnione w szczególności zasady dokonywania odpisów aktualizujących wartość należności z tytułu udzielonych pożyczek i kredytów, w tym naliczonych, lecz niezapłaconych odsetek (podstawa dokonywania odpisów) w wysokości: 1) co najmniej 35% podstawy dokonywania odpisów w przypadku, w którym ustalony przez kasę termin spłaty co najmniej jednej z rat pożyczki, kredytu lub odsetek został przekroczony o trzy miesiące i nie przekracza dwunastu miesięcy; 2) 100% podstawy dokonywania odpisów w przypadku, w którym ustalony przez kasę termin spłaty co najmniej jednej z rat pożyczki, kredytu lub odsetek został przekroczony o dwanaście miesięcy. 2. Odpisy aktualizujące wartość należności z tytułu udzielonych pożyczek i kredytów, w tym naliczonych, lecz niezapłaconych odsetek, tworzy się, aktualizuje wartość oraz rozwiązuje najpóźniej w ostatnim dniu miesiąca kończącego kwartał. 3. Odpisy aktualizujące wartość należności z tytułu udzielonych pożyczek i kredytów, w tym naliczonych, lecz niezapłaconych odsetek, rozwiązuje się, z zastrzeżeniem ust. 4, po wygaśnięciu przyczyn ich utworzenia. 4. Odpisy aktualizujące wartość należności z tytułu udzielonych pożyczek i kredytów zmniejsza się odpowiednio do: 1) zmniejszenia się podstawy dokonywania odpisów; 2) wzrostu wartości zabezpieczenia pomniejszającego podstawę dokonywania odpisów. 5. Należności z tytułu udzielonych pożyczek i kredytów, w tym naliczonych, lecz niezapłaconych odsetek, umorzone, przedawnione lub nieściągalne zmniejszają dokonane uprzednio odpisy aktualizujące ich wartość. 6. Odpisy aktualizujące wartość należności z tytułu udzielonych pożyczek i kredytów, w tym naliczonych, lecz niezapłaconych odsetek, zalicza się do pozostałych kosztów operacyjnych. 7. Rozwiązane odpisy aktualizujące wartość należności z tytułu udzielonych pożyczek i kredytów, w tym naliczonych, lecz niezapłaconych odsetek, podlegają zaliczeniu do pozostałych przychodów operacyjnych. § 6. Podstawa dokonywania odpisów aktualizujących może być pomniejszona o zabezpieczenie w postaci: 1) gwarancji lub poręczenia Skarbu Państwa - w wysokości 100% kwoty objętej poręczeniem lub gwarancją; 2) blokady rachunku lokaty złożonej w kasie wraz z pełnomocnictwem do pobrania środków z rachunku lokaty - do wysokości 100% środków zablokowanych na rachunku; 3) gwarancji lub poręczenia banku mającego siedzibę w kraju będącym członkiem OECD, w przypadku gdy sytuacja ekonomiczno-finansowa tego banku nie budzi obaw - do wysokości nieprzekraczającej 50% kwoty objętej poręczeniem lub gwarancją; 4) gwarancji lub poręczenia jednostki samorządu terytorialnego Rzeczypospolitej Polskiej o dobrej sytuacji ekonomiczno-finansowej, przy czym uwzględniana kwota zabezpieczenia powinna wynikać z uchwały właściwego organu jednostki samorządu terytorialnego w sprawie ustalania maksymalnej wysokości pożyczek, gwarancji i poręczeń udzielanych przez zarząd w roku budżetowym - do wysokości nieprzekraczającej 50% kwoty objętej poręczeniem lub gwarancją; 5) gwarancji lub poręczenia podmiotu, w tym również osoby fizycznej, o dobrej sytuacji ekonomiczno-finansowej, innego niż podmioty określone w pkt 1, 3 i 4 - do wysokości nieprzekraczającej 50% wartości zabezpieczonej kwoty, a jeżeli ten podmiot prowadzi księgi rachunkowe - również do wysokości 15% aktywów netto tego podmiotu, pomniejszonych o należne, lecz niewniesione wkłady na poczet kapitałów (funduszy) oraz o akcje własne według ich wartości godziwej; w przypadku podmiotu, który nie prowadzi ksiąg rachunkowych, przez dobrą sytuację ekonomiczno-finansową rozumie się posiadanie zdolności kredytowej w rozumieniu art. 70 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (Dz. U. z 2012 r. poz. 1376, z późn. zm.5)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2012 r. poz. 1385 i 1529 oraz z 2013 r. poz. 777 i 1036.); 6) zastawu rejestrowego na wierzytelności z rachunku lokaty złożonej w innej kasie lub w banku mającym siedzibę w kraju będącym członkiem OECD, w przypadku gdy sytuacja ekonomiczno-finansowa tej kasy lub tego banku nie budzi obaw - wraz z oświadczeniem o blokadzie lokaty oraz pełnomocnictwem do pobrania środków z rachunku lokaty, do wysokości nieprzekraczającej 50% kwoty możliwej do uzyskania w przypadku konieczności zaspokojenia się z przedmiotu przewłaszczenia lub jego wartości bilansowej i do wysokości nieprzekraczającej 50% wartości pierwotnie zabezpieczonej kwoty; 7) przeniesienia na kasę przez dłużnika, do czasu spłaty zadłużenia wraz z należnymi odsetkami i prowizją, prawa własności lub ustanowienia zastawu rejestrowego na prawach z rzeczy ruchomej, na warunkach określonych przez strony w umowie, do wysokości nieprzekraczającej 50% kwoty możliwej do uzyskania w przypadku konieczności zaspokojenia się z przedmiotu przewłaszczenia lub jego wartości bilansowej i do wysokości nieprzekraczającej 50% wartości pierwotnie zabezpieczonej kwoty; 8) przeniesienia na kasę przez dłużnika, do czasu spłaty zadłużenia wraz z należnymi odsetkami i prowizją, prawa własności lub ustanowienia zastawu rejestrowego na prawach z papierów wartościowych Skarbu Państwa lub Narodowego Banku Polskiego, lub papierów wartościowych emitowanych przez banki centralne lub rządy krajów będących członkami OECD - do wysokości nieprzekraczającej 50% według ich wartości bilansowej; 9) hipoteki ustanowionej, w związku z udzieleniem pożyczki lub kredytu mieszkaniowego, na: a) nieruchomości, b) użytkowaniu wieczystym wraz z budynkami i urządzeniami na użytkowanym gruncie stanowiącymi własność użytkownika wieczystego, c) spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu - do wysokości nie wyższej niż wpis do hipoteki oraz nie wyższej niż 50% wartości ustalonej na podstawie wyceny rzeczoznawcy pomniejszonej o powstałe wcześniej obciążenia, jeżeli nie uwzględnia tego wycena rzeczoznawcy, w przypadku, w którym ustalony przez kasę termin spłaty co najmniej jednej z rat pożyczki lub kredytu lub odsetek nie przekracza pięciu lat; 10) przelewu wierzytelności z rachunku lokaty złożonej w banku lub w innej kasie wraz z oświadczeniem o blokadzie lokaty oraz pełnomocnictwem do pobrania środków z rachunku lokaty do wysokości nieprzekraczającej 75% środków na rachunku lokaty. § 7. 1. Zobowiązania pozabilansowe wyrażone w walutach obcych wykazuje się w walucie polskiej po przeliczeniu według kursu średniego ogłoszonego przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego na dzień bilansowy. 2. Jeżeli na aktywa finansowe wyrażone w walucie obcej dokonano odpisu aktualizującego, przeliczeniu podlega także odpis aktualizujący. 3. Różnice kursowe wynikające z przeliczenia sald aktywów i pasywów bilansowych w walutach obcych zalicza się odpowiednio do przychodów lub kosztów operacji finansowych. § 8. 1. Przychodami z działalności kasy są w szczególności przychody z tytułu odsetek, przychody z tytułu prowizji i opłat, w tym opłat za przeprowadzanie na zlecenie członków kasy rozliczeń finansowych oraz prowizji z tytułu usług pośrednictwa ubezpieczeniowego. 2. Kosztami działalności kasy są w szczególności koszty z tytułu odsetek od środków pieniężnych wniesionych przez członków kasy, koszty opłat, koszty prowizji, w tym z tytułu usług pośrednictwa ubezpieczeniowego oraz ubezpieczenia oszczędności. 3. Wynik z działalności operacyjnej stanowi różnicę pomiędzy przychodami z działalności kasy i pozostałymi przychodami operacyjnymi a kosztami działalności operacyjnej kasy i pozostałymi kosztami operacyjnymi. 4. Do przychodów z operacji finansowych zalicza się w szczególności przychody z lokat, udziałów, odsetki od operacji z innymi podmiotami oraz zyski ze zbycia inwestycji i aktualizacji wartości inwestycji. 5. Do kosztów operacji finansowych zalicza się w szczególności koszty odsetek i prowizji od pożyczek i kredytów oraz straty ze zbycia inwestycji i aktualizacji wartości inwestycji. 6. Wynik operacji finansowych stanowi różnicę pomiędzy przychodami z operacji finansowych a kosztami operacji finansowych. 7. Wynik operacji nadzwyczajnych stanowi różnicę pomiędzy zrealizowanymi zyskami nadzwyczajnymi a poniesionymi stratami nadzwyczajnymi. § 9. 1. Kasa sporządza sprawozdanie finansowe na dzień zamknięcia ksiąg rachunkowych oraz na inny dzień bilansowy. 2. Sprawozdanie finansowe kasy obejmuje: 1) bilans; 2) rachunek zysków i strat; 3) zestawienie zmian w funduszu własnym; 4) rachunek przepływów pieniężnych; 5) informację dodatkową obejmującą wprowadzenie do sprawozdania finansowego oraz dodatkowe informacje i objaśnienia. 3. Do rocznego sprawozdania finansowego dołącza się sprawozdanie z działalności kasy, o którym mowa w art. 49 ustawy. 4. Zakres informacji wykazywanych w sprawozdaniu finansowym kasy określa załącznik do rozporządzenia. § 10. Przepisy § 6 pkt 5 i 9 mają zastosowanie po raz pierwszy do sprawozdań finansowych sporządzanych za rok obrotowy rozpoczynający się w 2013 r. § 11. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.6)Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 15 stycznia 2013 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych (Dz. U. poz. 99), które na podstawie art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 19 kwietnia 2013 r. o zmianie ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 613) traci moc z dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia. 2) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2012 r. poz. 1166 oraz z 2013 r. poz. 613 i 1036. 3) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2005 r. Nr 83, poz. 719, Nr 183, poz. 1537 i 1538 i Nr 184, poz. 1539, z 2006 r. Nr 157, poz. 1119, z 2007 r. Nr 112, poz. 769, z 2008 r. Nr 231, poz. 1546, z 2009 r. Nr 18, poz. 97, Nr 42, poz. 341, Nr 168, poz. 1323 i Nr 201, poz. 1540, z 2010 r. Nr 81, poz. 530, Nr 106, poz. 670, Nr 126, poz. 853 i Nr 182, poz. 1228, z 2011 r. Nr 106, poz. 622, Nr 152, poz. 900 i Nr 234, poz. 1389 i 1391, z 2012 r. poz. 596, 1385 i 1529 oraz z 2013 r. poz. 70, 433 i 777. 4) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 99, poz. 1001, z 2005 r. Nr 122, poz. 1024, z 2006 r. Nr 94, poz. 651, z 2007 r. Nr 125, poz. 873, z 2008 r. Nr 163, poz. 1014, z 2009 r. Nr 77, poz. 649, z 2011 r. Nr 106, poz. 622 i Nr 133, poz. 767 oraz z 2012 r. poz. 951. 5) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2012 r. poz. 1385 i 1529 oraz z 2013 r. poz. 777 i 1036. 6) Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 15 stycznia 2013 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych (Dz. U. poz. 99), które na podstawie art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 19 kwietnia 2013 r. o zmianie ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 613) traci moc z dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia. Załącznik - Zakres informacji wykazywanych w sprawozdaniu finansowym informacja dodatkowa sprawozdania finansowego Informacja dodatkowa sprawozdania finansowego kasy obejmuje wprowadzenie do sprawozdania finansowego oraz dodatkowe informacje i objaśnienia. Wprowadzenie do sprawozdania finansowego Wprowadzenie do sprawozdania finansowego kasy obejmuje w szczególności: 1) nazwę i siedzibę kasy, podstawowy przedmiot działalności kasy oraz wskazanie właściwego sądu lub innego organu prowadzącego rejestr; 2) wskazanie czasu trwania działalności kasy, jeżeli jest ograniczony; 3) wskazanie okresu objętego sprawozdaniem finansowym, podanie powodu, jeżeli sprawozdanie finansowe jest sporządzone za okres inny niż rok obrotowy; 4) wskazanie, czy sprawozdanie finansowe zostało sporządzone przy założeniu kontynuowania działalności gospodarczej przez kasę w dającej się przewidzieć przyszłości oraz czy nie istnieją okoliczności wskazujące na zagrożenie kontynuowania działalności; 5) w przypadku sprawozdania finansowego sporządzonego za okres, w ciągu którego nastąpiło połączenie, wskazanie, że jest to sprawozdanie finansowe sporządzone po połączeniu kas, oraz wskazanie zastosowanej metody rozliczenia połączenia; 6) omówienie przyjętych zasad (polityki) rachunkowości, w tym metod wyceny aktywów i pasywów (także amortyzacji), pomiaru wyniku finansowego oraz sposobu sporządzenia sprawozdania finansowego w zakresie, w jakim ustawa pozostawia kasie prawo wyboru. Bilans Aktywa A. Aktywa trwałe I. Wartości niematerialne i prawne II. Rzeczowe aktywa trwałe III. Należności długoterminowe 1. Należności od członków a) kredyty i pożyczki członkowskie b) inne 2. Wkłady na fundusz stabilizacyjny 3. Inne IV. Inwestycje długoterminowe 1. Nieruchomości 2. Wartości niematerialne i prawne 3. Długoterminowe aktywa finansowe a) udziały i akcje b) dłużne papiery wartościowe i inne papiery wartościowe c) inne długoterminowe aktywa finansowe 4. Lokaty w Kasie Krajowej 5. Inne inwestycje długoterminowe V. Długoterminowe rozliczenia międzyokresowe 1. Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego 2. Inne rozliczenia międzyokresowe B. Aktywa obrotowe I. Zapasy II. Należności krótkoterminowe 1. Należności od członków a) kredyty i pożyczki członkowskie b) inne 2. Z tytułu dostaw i usług, o okresie spłaty: a) do 12 miesięcy b) powyżej 12 miesięcy 3. Z tytułu podatków, dotacji, ceł, ubezpieczeń i innych świadczeń 4. Dochodzone na drodze sądowej 5. Inne a) należności w powierniczym przelewie b) rozliczenia pieniężne i rozrachunki zleceń płatniczych c) pozostałe III. Inwestycje krótkoterminowe 1. Krótkoterminowe aktywa finansowe a) udziały i akcje b) dłużne papiery wartościowe i inne papiery wartościowe c) inne krótkoterminowe aktywa finansowe d) środki pieniężne i inne aktywa pieniężne - środki pieniężne w kasie i na rachunkach - inne środki pieniężne - inne aktywa pieniężne 2. Lokaty w Kasie Krajowej 3. Inne inwestycje krótkoterminowe IV. Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe Aktywa razem Pasywa A. Fundusze własne I. Fundusz udziałowy II. Należne wpłaty na fundusz udziałowy (wielkość ujemna) III. Fundusz zasobowy IV. Fundusz z aktualizacji wyceny V. Pozostałe fundusze VI. Zysk (strata) z lat ubiegłych VII. Zysk (strata) netto VIII. Odpis z zysku netto w ciągu roku obrotowego (wielkość ujemna) B. Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania I. Rezerwy na zobowiązania 1. Rezerwa z tytułu odroczonego podatku dochodowego 2. Rezerwa na świadczenia emerytalne i podobne a) długoterminowe b) krótkoterminowe 3. Pozostałe rezerwy a) długoterminowe b) krótkoterminowe II. Zobowiązania długoterminowe 1. Wobec członków a) depozyty członkowskie b) inne 2. Kredyty i pożyczki 3. Inne zobowiązania finansowe 4. Inne III. Zobowiązania krótkoterminowe 1. Wobec członków a) depozyty członkowskie b) inne 2. Kredyty i pożyczki 3. Inne zobowiązania finansowe a) rozliczenia pieniężne i rozrachunki zleceń płatniczych b) pozostałe zobowiązania finansowe 4. Z tytułu dostaw, usług, o okresie wymagalności: a) do 12 miesięcy b) powyżej 12 miesięcy 5. Zaliczki otrzymane na dostawy 6. Z tytułu podatków, ceł, ubezpieczeń i innych świadczeń 7. Z tytułu wynagrodzeń 8. Inne IV. Fundusze specjalne V. Rozliczenia międzyokresowe a) długoterminowe b) krótkoterminowe Pasywa razem Współczynnik wypłacalności Pozycje pozabilansowe I. Zobowiązania warunkowe udzielone i otrzymane 1. Z