Rozporządzenie Ministra Zdrowiaz dnia 20 grudnia 2013 r.zmieniające rozporządzenie w sprawie specjalizacji i uzyskiwania tytułu specjalisty przez diagnostów laboratoryjnych Spis treści Treść rozporządzenia Załącznik nr 1 - Wniosek o rozpoczęcie specjalizacji (wzór) Załącznik nr 2 - Karta specjalizacji (wzór) Załącznik nr 3 - Kody specjalizacji Załącznik nr 4 - Oświadczenie członka zespołu egzaminacyjnego (wzór) Załącznik nr 5 - Dyplom (wzór) Treść rozporządzenia Na podstawie art. 30c ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o diagnostyce laboratoryjnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 144, poz. 1529, z późn. zm.2)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2005 r. Nr 119, poz. 1015, z 2006 r. Nr 117, poz. 790, z 2009 r. Nr 76, poz. 641, z 2011 r. Nr 112, poz. 654 i Nr 113, poz. 657 oraz z 2013 r. poz. 779, 1245 i 1247.) zarządza się, co następuje: § 1. W rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 16 kwietnia 2004 r. w sprawie specjalizacji i uzyskiwania tytułu specjalisty przez diagnostów laboratoryjnych (Dz. U. Nr 126, poz. 1319, z 2006 r. Nr 109, poz. 754 oraz z 2009 r. Nr 62, poz. 516) wprowadza się następujące zmiany: 1) w § 2 ust. 1 otrzymuje brzmienie: „ 1. Określa się wykaz dziedzin mających zastosowanie w ochronie zdrowia, w których diagnosta laboratoryjny może odbywać specjalizację, oraz staż pracy w medycznym laboratorium diagnostycznym lub w innej jednostce właściwej dla danej dziedziny, niezbędny do przystąpienia do danej specjalizacji: 1) laboratoryjna diagnostyka medyczna - 2 lata; 2) laboratoryjna genetyka medyczna - 2 lata; 3) laboratoryjna immunologia medyczna - 2 lata; 4) mikrobiologia medyczna - 2 lata; 5) laboratoryjna transfuzjologia medyczna - 2 lata; 6) laboratoryjna toksykologia medyczna - 2 lata; 7) zdrowie publiczne - 2 lata; 8) zdrowie środowiskowe - 2 lata; 9) laboratoryjna hematologia medyczna - 2 lata; 10) cytomorfologia medyczna - 2 lata; 11) laboratoryjna parazytologia medyczna - 2 lata; 12) epidemiologia - 2 lata; 13) laboratoryjna genetyka sądowa - 2 lata; 14) laboratoryjna toksykologia sądowa - 2 lata. ” ; 2) w § 3 w ust. 2: a) pkt 4 otrzymuje brzmienie: „ 4) czas trwania podstawowego stażu specjalizacyjnego, na który składa się czas pracy w laboratorium lub innej jednostce właściwej dla danej dziedziny specjalizacji oraz czas trwania kursów specjalizacyjnych i staży kierunkowych; ” , b) w pkt 5 lit. a otrzymuje brzmienie: „ a) kursy specjalizacyjne obejmujące szczegółowy zakres wiedzy teoretycznej i umiejętności praktycznych będących przedmiotem kursu, zwane dalej „kursami”, oraz ich wymiar godzinowy, ” ; 3) w § 4: a) ust. 2 otrzymuje brzmienie: „ 2. W skład zespołu ekspertów, o którym mowa w ust. 1, powołuje się: 1) konsultanta krajowego w dziedzinie właściwej dla danej specjalizacji lub w dziedzinie pokrewnej, jeżeli w danej dziedzinie nie ma powołanego konsultanta krajowego, jako przewodniczącego; 2) dwie osoby będące przedstawicielami konsultanta krajowego w dziedzinie właściwej dla danej specjalizacji lub w dziedzinie pokrewnej, jeżeli w danej dziedzinie nie ma powołanego konsultanta krajowego, posiadające tytuł specjalisty w dziedzinie właściwej dla danej specjalizacji i legitymujące się dorobkiem naukowym i zawodowym w tej dziedzinie; 3) dwie osoby wskazane przez Krajową Radę Diagnostów Laboratoryjnych posiadające tytuł specjalisty w dziedzinie właściwej dla danej specjalizacji i legitymujące się dorobkiem naukowym i zawodowym w tej dziedzinie; 4) dwie osoby wskazane przez zarząd towarzystwa naukowego właściwego dla danej specjalizacji posiadające tytuł specjalisty w danej dziedzinie oraz legitymujące się dorobkiem naukowym i zawodowym w tej dziedzinie; 5) przedstawiciela Centrum. ” , b) uchyla się ust. 3, c) ust. 4 otrzymuje brzmienie: „ 4. Opracowany przez zespół ekspertów program specjalizacji, po zredagowaniu przez Centrum, zatwierdza minister właściwy do spraw zdrowia. ” ; 4) w § 5: a) ust. 2 otrzymuje brzmienie: „ 2. Wniosek o wpis na listę zawierający informacje, o których mowa w ust. 1, jest składany do wojewody właściwego ze względu na siedzibę podmiotu ubiegającego się o wpis na listę. ” , b) ust. 4 otrzymuje brzmienie: „ 4. Wojewoda po sprawdzeniu formalnym wniosku, o którym mowa w ust. 2, oraz po uzyskaniu opinii konsultanta wojewódzkiego w dziedzinie właściwej dla danej specjalizacji w zakresie możliwości prowadzenia stażu kierunkowego przez podmiot ubiegający się o wpis na listę przesyła dokumenty do Centrum. ” ; 5) w § 7 ust. 6 i 7 otrzymują brzmienie: „ 6. Konsultant wojewódzki w dziedzinie właściwej dla danej specjalizacji opracowuje wykaz podmiotów, w których może być realizowany podstawowy staż specjalizacyjny, spełniających standardy kształcenia określone w programie specjalizacji, o których mowa w § 3 ust. 2 pkt 9 lit. b. Wykaz podmiotów konsultant wojewódzki przekazuje do wojewody co najmniej dwa razy w roku według stanu na dzień 1 kwietnia i 1 października. 7. Wykaz, o którym mowa w ust. 6, wojewoda podaje do publicznej wiadomości. ” ; 6) w § 8 ust. 3 otrzymuje brzmienie: „ 3. Diagnosta laboratoryjny odbywa specjalizację przez cały czas jej trwania w pełnym wymiarze czasu pracy diagnosty laboratoryjnego zatrudnionego w podmiocie leczniczym lub w innej jednostce właściwej dla danej dziedziny. ” ; 7) w § 12: a) ust. 2 otrzymuje brzmienie: „ 2. Liczbę osób, które mogą rozpocząć specjalizację w danej jednostce kształcącej, z uwzględnieniem liczby miejsc dla diagnostów laboratoryjnych posiadających odpowiednią specjalizację I stopnia uzyskaną na podstawie dotychczasowych przepisów, jednostka ogłasza na swojej stronie internetowej na 30 dni przed terminem składania wniosku, o którym mowa w § 11. ” , b) w ust. 9 pkt 3 otrzymuje brzmienie: „ 3) przedstawiciel wojewody właściwego ze względu na siedzibę jednostki kształcącej; ” , c) ust. 11 otrzymuje brzmienie: „ 11. Na podstawie przeprowadzonego postępowania kwalifikacyjnego oraz uwzględniając liczbę miejsc szkoleniowych, komisja kwalifikacyjna sporządza listę diagnostów laboratoryjnych zakwalifikowanych do odbywania określonej specjalizacji i po wprowadzeniu kodu w miejsce danych osobowych udostępnia ją w siedzibie jednostki kształcącej i wojewody właściwego ze względu na siedzibę tej jednostki. ” ; 8) w § 13 ust. 4 otrzymuje brzmienie: „ 4. Osobie zakwalifikowanej do rozpoczęcia specjalizacji wojewoda właściwy ze względu na siedzibę jednostki kształcącej wydaje kartę specjalizacji, której wzór określa załącznik nr 4 do rozporządzenia. ” ; 9) § 14 otrzymuje brzmienie: „ § 14. Po zakończeniu postępowania kwalifikacyjnego jednostka kształcąca przesyła właściwemu wojewodzie dokumenty, o których mowa w § 11, oraz informacje dotyczące miejsca odbywania podstawowego stażu specjalizacyjnego, a także imię i nazwisko kierownika specjalizacji. ” ; 10) w § 15: a) ust. 1 otrzymuje brzmienie: „ 1. Wojewoda prowadzi rejestr osób odbywających specjalizację na obszarze danego województwa, zwany dalej „rejestrem”. ” , b) ust. 3 otrzymuje brzmienie: „ 3. Osoba, o której mowa w ust. 1, jest obowiązana niezwłocznie informować wojewodę o wszystkich zmianach danych objętych rejestrem. ” ; 11) w § 16 ust. 5 otrzymuje brzmienie: „ 5. Pełnomocnik jest obowiązany zawiadomić wojewodę o przedłużeniu lub skróceniu czasu trwania specjalizacji. ” ; 12) w § 17 ust. 1 otrzymuje brzmienie: „ 1. Specjalizacja odbywa się pod nadzorem kierownika specjalizacji, który jest odpowiedzialny za ustalenie przebiegu podstawowego stażu specjalizacyjnego, staży kierunkowych i kursów w sposób zapewniający realizację programu specjalizacji. ” ; 13) w § 18 w ust. 3 uchyla się pkt 4; 14) w § 19 w ust. 1 pkt 2 otrzymuje brzmienie: „ 2) współudział w ustaleniu szczegółowego planu odbywania specjalizacji i zgłaszanie do wojewody właściwego dla danej jednostki kształcącej terminu rozpoczęcia specjalizacji przez diagnostę laboratoryjnego; ” ; 15) w § 20 ust. 3 otrzymuje brzmienie: „ 3. Jednostka kształcąca jest obowiązana powiadomić wojewodę o przesunięciu terminu rozpoczęcia specjalizacji przez diagnostę laboratoryjnego. ” ; 16) w § 21: a) ust. 1 otrzymuje brzmienie: „ 1. Jednostka kształcąca, która przestała spełniać warunki, o których mowa w art. 30b ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o diagnostyce laboratoryjnej, zawiadamia właściwego wojewodę, który w porozumieniu z kierownikiem specjalizacji i kierownikiem innej jednostki kształcącej wskazuje miejsce i termin kontynuowania specjalizacji. ” , b) ust. 4 otrzymuje brzmienie: „ 4. Pełnomocnik jednostki kształcącej, w której diagnosta laboratoryjny kontynuuje specjalizację, jest obowiązany zawiadomić wojewodę o zmianie jednostki kształcącej. ” ; 17) w § 22: a) ust. 2 i 3 otrzymują brzmienie: „ 2. Wojewoda skreśla diagnostę laboratoryjnego z rejestru w przypadkach, o których mowa w ust. 1, po otrzymaniu powiadomienia o zaistnieniu tych okoliczności od pełnomocnika. 3. O skreśleniu z rejestru diagnosty laboratoryjnego odbywającego specjalizację wojewoda niezwłocznie powiadamia tego diagnostę laboratoryjnego za pośrednictwem pełnomocnika. ” , b) ust. 7 otrzymuje brzmienie: „ 7. Na podstawie decyzji ministra właściwego do spraw zdrowia o przywróceniu możliwości kontynuowania specjalizacji wojewoda dokonuje zmiany w rejestrze. ” ; 18) w § 23: a) w ust. 2 wprowadzenie do wyliczenia otrzymuje brzmienie: „ Do PESDL może być dopuszczona osoba, która zrealizowała i zaliczyła program specjalizacji oraz złożyła do właściwego wojewody: ” , b) w ust. 3: - uchyla się pkt 4, - pkt 5 otrzymuje brzmienie: „ 5) adres do korespondencji, adres poczty elektronicznej i numer telefonu; ” , - dodaje się pkt 16 w brzmieniu: „ 16) datę zakończenia szkolenia specjalizacyjnego, a w przypadku osób dopuszczonych do PESDL decyzją ministra właściwego do spraw zdrowia, o której mowa w § 38 ust. 1, datę uzyskania decyzji. ” , c) ust. 4-6 otrzymują brzmienie: „ 4. Formularz wniosku, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, jest generowany elektronicznie i pobierany na stronie internetowej CEM. CEM potwierdza elektronicznie zapisanie zgłoszonych danych. Diagnosta laboratoryjny po wypełnieniu formularza i jego wydrukowaniu składa wniosek podpisany własnoręcznie do właściwego wojewody. 5. Dokumenty, o których mowa w ust. 2, składa się w terminie do dnia 15 lipca każdego roku dla sesji jesiennej albo do dnia 15 stycznia każdego roku dla sesji wiosennej. 6. Właściwy wojewoda weryfikuje, czy dokumenty, o których mowa w ust. 2, spełniają warunki formalne. W przypadku stwierdzenia braków formalnych diagnosta laboratoryjny jest wzywany do ich usunięcia w terminie 7 dni od doręczenia wezwania. Po bezskutecznym upływie tego terminu wniosek jest pozostawiany bez rozpoznania. ” , d) dodaje się ust. 7 i 8 w brzmieniu: „ 7. Właściwy wojewoda po stwierdzeniu, że dokumenty, o których mowa w ust. 2, spełniają warunki formalne, przekazuje je do CEM nie później niż w terminie 14 dni od upływu terminów wskazanych w ust. 5 lub niezwłocznie po uzupełnieniu braków formalnych, o których mowa w ust. 6. Właściwi wojewodowie zawiadamiają CEM o liczbie przyjętych zgłoszeń oraz przekazują listę diagnostów laboratoryjnych, których dokumenty nie zostały przyjęte. 8. W przypadku gdy diagnosta laboratoryjny złoży zgłoszenie w formie wniosku elektronicznego, a nie złoży dokumentów, o których mowa w ust. 2, CEM zawiadamia go za pomocą środków komunikacji elektronicznej o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. ” ; 19) w § 24: a) ust. 5 otrzymuje brzmienie: „ 5. Zwrot opłaty za PESDL następuje, jeżeli pismo, o którym mowa w ust. 4, zostanie złożone do dnia: 1) 2 października, w przypadku gdy diagnosta laboratoryjny miał przystąpić do PESDL w sesji jesiennej; 2) 15 marca, w przypadku gdy diagnosta laboratoryjny miał przystąpić do PESDL w sesji wiosennej. ” , b) dodaje się ust. 7 w brzmieniu: „ 7. CEM dokonuje zwrotu opłaty także, jeżeli właściwy wojewoda stwierdzi, że dokumenty, o których mowa w § 23 ust. 2, nie spełniają warunków formalnych albo jeżeli diagnosta laboratoryjny nie zostanie dopuszczony do PESDL. Zwrot opłaty następuje na rachunek bankowy diagnosty laboratoryjnego w terminie 30 dni od powzięcia przez Dyrektora CEM informacji o tych faktach. ” ; 20) w § 25: a) po ust. 3 dodaje się ust. 3a-3f w brzmieniu: „ 3a. Członkiem PKE nie może być osoba skazana prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe. 3b. Kandydatów do PKE mogą zgłaszać: 1) konsultant krajowy w danej dziedzinie lub w dziedzinie pokrewnej, jeżeli w danej dziedzinie nie ma powołanego konsultanta; 2) Krajowa Rada Diagnostów Laboratoryjnych; 3) towarzystwo naukowe właściwe dla danej dziedziny. 3c. W zgłoszeniu, o którym mowa w ust. 3b, zamieszcza się: 1) imię i nazwisko kandydata; 2) określenie posiadanej specjalizacji; 3) wskazanie dziedziny, w której kandydat ma być powołany do PKE; 4) adres korespondencyjny kandydata. 3d. Do zgłoszenia, o którym mowa w ust. 3b, należy dołączyć kopie prawa wykonywania zawodu diagnosty laboratoryjnego oraz dyplomu specjalisty, poświadczone za zgodność z oryginałem. 3e. Kopia dyplomu specjalisty nie jest wymagana, w przypadku gdy diagnosta laboratoryjny uzyskał dyplom specjalisty wydany przez Dyrektora CEM. W takim przypadku w zgłoszeniu należy podać datę wydania i numer dyplomu. 3f. Osoby powołane do PKE otrzymują akt powołania. Powołanie następuje na czas nieokreślony. ” , b) ust. 4 otrzymuje brzmienie: „ 4. Dyrektor CEM powołuje na Przewodniczącego PKE konsultanta krajowego w danej dziedzinie lub w dziedzinie pokrewnej, jeżeli w danej dziedzinie nie ma powołanego konsultanta krajowego. ” , c) uchyla się ust. 5, d) ust. 10-14 otrzymują brzmienie: „ 10. Dyrektor CEM, w celu przeprowadzenia PESDL w ustalonych miejscach i terminach, wyznacza spośród członków PKE Zespoły Egzaminacyjne. Zespół Egzaminacyjny składa się co najmniej z trzech członków PKE, z zachowaniem reprezentacji podmiotów wymienionych w ust. 3b. 11. Członkiem Zespołu Egzaminacyjnego nie może być osoba, w stosunku do której kandydat do złożenia PESDL w tym Zespole Egzaminacyjnym jest: 1) małżonkiem; 2) osobą pozostającą w stosunku: a) pokrewieństwa albo powinowactwa do drugiego stopnia, b) przysposobienia; 3) osobą pozostającą we wspólnym pożyciu; 4) osobą pozostającą w stosunku zależności służbowej. 12. Powody wyłączenia określone w ust. 11 pkt 1 i 2 trwają pomimo ustania małżeństwa albo przysposobienia. 13. Członkowie Zespołu Egzaminacyjnego przed rozpoczęciem PESDL składają Dyrektorowi CEM pisemne oświadczenie, że nie pozostają z żadnym z kandydatów do złożenia PESDL w tym Zespole Egzaminacyjnym w stosunku, o którym mowa w ust. 11, oraz nie zostali skazani prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe. Wzór oświadczenia stanowi załącznik nr 5a do rozporządzenia. 14. W czasie składania egzaminu ustnego lub praktycznego może być obecny w charakterze obserwatora kierownik specjalizacji osoby zdającej PESDL. ” ; 21) § 26 otrzymuje brzmienie: „ § 26. 1. Po otrzymaniu przez CEM dokumentów, o których mowa w § 23 ust. 2, CEM przekazuje je do właściwej PKE. 2. PKE weryfikuje dokumenty pod względem spełnienia przez diagnostę laboratoryjnego wymogów merytorycznych określonych w programie danej specjalizacji i na tej podstawie rozstrzyga o dopuszczeniu go do PESDL. 3. W przypadku podjęcia rozstrzygnięcia o niedopuszczeniu diagnosty laboratoryjnego do PESDL, PKE uzasadnia swoje stanowisko, wskazując elementy programu specjalizacji, które nie zostały zrealizowane. 4. PKE po podjęciu rozstrzygnięcia przekazuje dokumenty diagnosty laboratoryjnego do CEM. 5. W przypadku dopuszczenia diagnosty laboratoryjnego do PESDL, CEM informuje o tym fakcie w powiadomieniu, o którym mowa w ust. 6. W przypadku niedopuszczenia diagnosty laboratoryjnego do PESDL, CEM przesyła zainteresowanemu rozstrzygnięcie PKE wraz z uzasadnieniem. 6. CEM przesyła osobie dopuszczonej do PESDL powiadomienie o miejscu i terminie składania PESDL, nie później niż 21 dni przed dniem jego rozpoczęcia. 7. Powiadomienie, o którym mowa w ust. 6, jest przekazywane za pomocą środków komunikacji elektronicznej. ” ; 22) § 27 otrzymuje brzmienie: „ § 27. Do zadań zespołu egzaminacyjnego przeprowadzającego dany PESDL należy: 1) przeprowadzenie PESDL zgodnie z regulaminem porządkowym, o którym mowa w § 28 ust. 8; 2) przekazanie do CEM kart odpowiedzi, niezwłocznie po zakończonym egzaminie testowym, w sposób uniemożliwiający dokonywanie zmian w ich treści; 3) przekazanie do CEM ocen z egzaminów ustnego i praktycznego oraz dokumentacji związanej z przeprowadzonym PESDL, niezwłocznie po zakończonym PESDL, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia zakończenia PESDL. ” ; 23) § 28 otrzymuje brzmienie: „ § 28. 1. Zakres PESDL jest zgodny z ramowym programem specjalizacji. 2. PESDL jest przeprowadzany dwa razy w roku w sesji wiosennej od dnia 15 kwietnia do dnia 31 maja i w sesji jesiennej od dnia 2 listopada do dnia 15 grudnia. 3. PESDL dla każdej dziedziny składa się z dwóch części w następującej kolejności - egzaminu teoretycznego i praktycznego. Warunkiem dopuszczenia do części praktycznej PESDL jest uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu teoretycznego. 4. Egzamin teoretyczny jest przeprowadzany w formie: 1) egzaminu testowego, jeżeli do PESDL w danej dziedzinie w sesji zostanie dopuszczonych co najmniej 20 osób, albo 2) egzaminu ustnego. 5. Egzamin testowy dla danej dziedziny odbywa się jednocześnie w całym kraju, w terminie ustalonym przez Dyrektora CEM. 6. Egzamin testowy uważa się za zaliczony z wynikiem pozytywnym w przypadku uzyskania przez osobę egzaminowaną co najmniej 60% możliwej do uzyskania liczby punktów. 7. Miejsca i terminy egzaminu ustnego i praktycznego ustala Dyrektor CEM w porozumieniu z Przewodniczącym PKE. 8. PESDL przeprowadza się zgodnie z regulaminem porządkowym, ustalonym przez Dyrektora CEM i zatwierdzonym przez ministra właściwego do spraw zdrowia. ” ; 24) § 30 otrzymuje brzmienie: „ § 30. 1. Diagnosta laboratoryjny, który po dopuszczeniu do PESDL nie przystąpił do egzaminu w wyznaczonym terminie albo uzyskał wynik negatywny z PESDL, może przystąpić do PESDL w kolejnej sesji egzaminacyjnej. 2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, diagnosta laboratoryjny składa do Dyrektora CEM zgłoszenie; przepisy § 23 ust. 3 stosuje się odpowiednio. 3. Zgłoszenie, o którym mowa w ust. 2, następuje w formie wniosku elektronicznego, generowanego i pobieranego na stronie internetowej CEM. CEM potwierdza elektronicznie zapisanie zgłoszenia. Diagnosta laboratoryjny po wypełnieniu formularza składa do CEM podpisany wniosek wraz z dokumentem potwierdzającym wniesienie na konto CEM opłaty za PESDL. O złożeniu zgłoszenia CEM zawiadamia wojewodę za pomocą środków komunikacji elektronicznej. 4. Diagnosta laboratoryjny, o którym mowa w ust. 2, zostaje wpisany na listę diagnostów laboratoryjnych dopuszczonych do PESDL w danej sesji egzaminacyjnej przez Dyrektora CEM. 5. Wynik pozytywny z części PESDL jest uznawany w kolejnych sześciu sesjach egzaminacyjnych po sesji, w której został uzyskany. W przypadku nieuzyskania wyniku pozytywnego z części PESDL albo nieprzystąpienia do części PESDL w ustalonym terminie, diagnosta laboratoryjny może przystąpić w innej sesji egzaminacyjnej tylko do tej części PESDL. 6. W przypadku przystępowania przez diagnostę laboratoryjnego tylko do egzaminu teoretycznego albo tylko do egzaminu praktycznego, wysokość opłaty za egzamin wynosi 50% kwoty ustalonej na podstawie § 24 ust. 2. Przepisy § 24 ust. 4-6 stosuje się odpowiednio. 7. Za wynik pozytywny PESDL uznaje się uzyskanie pozytywnych wyników z obu jego części, o których mowa w § 28 ust. 3. 8. Niezwłocznie po zakończeniu danej sesji egzaminacyjnej CEM przekazuje informację o wynikach PESDL poszczególnych diagnostów laboratoryjnych przystępujących do PESDL w danej sesji egzaminacyjnej właściwym wojewodom oraz Centrum. Przekazanie informacji następuje w formie elektronicznej na arkuszu opracowanym przez CEM. ” ; 25) § 30a otrzymuje brzmienie: „ § 30a. 1. W pr