Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Rozwojuz dnia 24 marca 2014 r.w sprawie ramowych programów szkoleń i wymagań egzaminacyjnych w rybołówstwie morskim Spis treści Treść rozporządzenia Załącznik nr 1 - Ramowy program szkolenia na oficera wachtowego na statkach rybackich o długości do 24 m na wodach ograniczonych Załącznik nr 2 - Ramowy program szkolenia na oficera wachtowego statku rybackiego o długości powyżej 24 m uprawiającego żeglugę na wodach ograniczonych oraz wymagania egzaminacyjne na dyplom szypra klasy 2 rybołówstwa morskiego Załącznik nr 3 - Ramowy program szkolenia na szypra statku rybackiego o długości powyżej 24 m uprawiającego żeglugę na wodach ograniczonych oraz wymagania egzaminacyjne na dyplom szypra klasy 1 rybołówstwa morskiego Załącznik nr 4 - Ramowy program szkolenia na szypra statku rybackiego o długości powyżej 24 m uprawiającego żeglugę na wodach nieograniczonych oraz wymagania egzaminacyjne na dyplom szypra żeglugi nieograniczonej rybołówstwa morskiego Załącznik nr 5 - Wymagania egzaminacyjne Załącznik nr 6 - Objaśnienia Treść rozporządzenia Na podstawie art. 74 ust. 4 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie morskim (Dz. U. Nr 228, poz. 1368, z 2012 r. poz. 1068 oraz z 2013 r. poz. 852) zarządza się, co następuje: § 1. 1. Ramowy program szkolenia na oficera wachtowego na statkach rybackich o długości do 24 m na wodach ograniczonych określa załącznik nr 1 do rozporządzenia. 2. Ramowe programy szkoleń i wymagania egzaminacyjne: 1) na oficera wachtowego statku rybackiego o długości powyżej 24 m uprawiającego żeglugę na wodach ograniczonych - określa załącznik nr 2 do rozporządzenia; 2) na szypra statku rybackiego o długości powyżej 24 m uprawiającego żeglugę na wodach ograniczonych - określa załącznik nr 3 do rozporządzenia; 3) na szypra statku rybackiego o długości powyżej 24 m uprawiającego żeglugę na wodach nieograniczonych - określa załącznik nr 4 do rozporządzenia. 3. Wymagania egzaminacyjne: 1) na odnowienie dyplomu szypra rybołówstwa morskiego, 2) z wiedzy rybackiej i stateczności statku rybackiego, 3) z bezpieczeństwa żeglugi i wiedzy nautycznej, 4) ze znajomości narzędzi połowowych, 5) z polskiego prawa morskiego - określa załącznik nr 5 do rozporządzenia. 4. Objaśnienia symboli i skrótów stosowanych w ramowych programach szkoleń, o których mowa w ust. 1 i 2, zawiera załącznik nr 6 do rozporządzenia. § 2. 1. Przepisy rozporządzenia stosuje się do szkoleń w zakresie kwalifikacji marynarzy w rybołówstwie morskim rozpoczętych po dniu wejścia w życie niniejszego rozporządzenia. 2. Do osób, które ukończyły szkolenie przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, nie stosuje się wymagań egzaminacyjnych określonych w tym rozporządzeniu, nie dłużej jednak niż do dnia 1 lipca 2014 r. § 3. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.2)Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone pkt 7.1, 7.2 i 7.3 załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 13 lipca 2005 r. w sprawie programów szkoleń i wymagań egzaminacyjnych w zakresie kwalifikacji zawodowych marynarzy (Dz. U. Nr 173, poz. 1445, z 2009 r. Nr 44, poz. 355 oraz z 2010 r. Nr 55, poz. 334), które na podstawie art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie morskim (Dz. U. Nr 228, poz. 1368, z 2012 r. poz. 1068 oraz z 2013 r. poz. 852) utraciło moc z dniem 26 lipca 2013 r. 2) Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone pkt 7.1, 7.2 i 7.3 załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 13 lipca 2005 r. w sprawie programów szkoleń i wymagań egzaminacyjnych w zakresie kwalifikacji zawodowych marynarzy (Dz. U. Nr 173, poz. 1445, z 2009 r. Nr 44, poz. 355 oraz z 2010 r. Nr 55, poz. 334), które na podstawie art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie morskim (Dz. U. Nr 228, poz. 1368, z 2012 r. poz. 1068 oraz z 2013 r. poz. 852) utraciło moc z dniem 26 lipca 2013 r. Załącznik nr 1 - Ramowy program szkolenia na oficera wachtowego na statkach rybackich o długości do 24 m na wodach ograniczonych Tabela zbiorcza Przedmiot Liczba godzin W C L S Σ I II III IV V VI VII 1.1 BEZPIECZEŃSTWO NAWIGACJI 10 10 1.2 RATOWNICTWO MORSKIE 9 9 1.3 ŁĄCZNOŚĆ MORSKA 5 2 7 1.4 OCHRONA ŚRODOWISKA MORSKIEGO 6 6 1.5 JĘZYK ANGIELSKI 10 10 Razem 30 10 2 42 1.1 Przedmiot: BEZPIECZEŃSTWO NAWIGACJI Zakres szkolenia: Oficer wachtowy na statkach rybackich o długości do 24 m na wodach ograniczonych Forma zajęć: W C L S Σ Liczba godzin: 10 10 I. Program szkolenia Lp. Treść programu Liczba godzin W C L S Σ 1 Nawigacja 5 5 1. Podstawowe wiadomości o mapach nawigacyjnych. 2. Korzystanie z map nawigacyjnych: niebezpieczeństwa nawigacyjne na mapach morskich, oznakowanie nawigacyjne (w tym ECDIS). 3. Zasadnicze rodzaje świateł nawigacyjnych, światła nabieżników, nazewnictwo świateł polskie i angielskie. 4. Korzystanie ze spisu świateł i sygnałów mgłowych. 5. Określanie przebytej drogi, pomiar prędkości po wodzie i nad dnem. 6. Pozycja obserwowana statku. 7. Pływy i prądy pływowe - podstawowe definicje. 8. Ostrzeżenia nawigacyjne. 2 Urządzenia nawigacyjne i radiowe 0,5 0,5 1. Obsługa kompasów i żyrokompasów. 2. Systemy nawigacji satelitarnej. 3. Korzystanie z informacji systemu automatycznej identyfikacji (AIS). 4. Podstawowe informacje o wykorzystaniu radaru (w tym ARPA). 5. Radiotelefon. 3 Bezpieczeństwo Nawigacji 4,5 4,5 1. Zasady zachowania się statków wzajemnie widocznych. 2. Zasady zachowania się statków podczas ograniczonej widzialności. 3. Światła i znaki statków, środki sygnalizacji dźwiękowej, pojęcie światła nawigacyjnego i znaczenie świateł, obowiązek pokazywania świateł, rozmieszczenie świateł na statku, znaki dzienne - obowiązek pokazywania. 4. Światła i znaki poszczególnych statków. 5. Sygnały manewrowe i ostrzegawcze, sygnały dźwiękowe statków podczas ograniczonej widzialności. 6. Sygnały wzywania pomocy. 7. Identyfikacja statku idącego na zderzenie. 8. Organizacja wachty, obserwacja w różnych warunkach widzialności, kwalifikacje obserwatora, umiejętność zgłaszania przybliżonego namiaru i kąta kursowego, procedury wachtowe, zasady obejmowania i zdawania wachty, sytuacje awaryjne - procedury. 9. Statki rybackie i sprzęt połowowy a bezpieczeństwo nawigacji. 10. Postępowanie w przypadku kolizji z narzędziami połowowymi. 11. Zalodzenie i walka z zalodzeniem, wpływ na stateczność. 12. Stateczność statku rybackiego - przeładowanie, przesunięcie ładunku. Razem 10 10 II. Wiedza Ogólne zasady prowadzenia bezpiecznej i sprawnej nawigacji we wszystkich fazach podróży, w różnych warunkach hydrometeorologicznych, z uwzględnieniem oddziaływania tych warunków, występujących na oceanach, morzach i wodach śródlądowych uczęszczanych przez statki morskie, w tym zwłaszcza zasady zachowania się na mostku nawigacyjnym; zasady obsługi podstawowych typów urządzeń nawigacyjnych; zasady działania systemu AIS; sposoby wykorzystania radaru w nawigacji, podstawowe typy urządzeń; obowiązki marynarza wachtowego podczas pełnienia wachty, zasady współpracy na mostku; podstawy przepisów międzynarodowego prawa drogi morskiej, charakterystyka świateł i znaków; zasady prowadzenia obserwacji. III. Umiejętności Zachowanie się na mostku nawigacyjnym w różnych warunkach eksploatacji statku; obsługa podstawowych typów urządzeń nawigacyjnych; identyfikowanie echa obiektów na ekranie radaru na podstawie mapy nawigacyjnej bądź obserwacji wzrokowej; rozpoznawanie statku na podstawie świateł lub znaków dziennych, ocena sytuacji na podstawie słyszanych sygnałów manewrowych, ostrzegawczych i sygnałów zwrócenia uwagi; rozpoznanie statku i ocena sytuacji na podstawie słyszanych sygnałów mgłowych; prawidłowe meldowanie zaobserwowanych zjawisk oraz przyjęcie i zdanie wachty. 1.2 Przedmiot: RATOWNICTWO MORSKIE Zakres szkolenia: Oficer wachtowy na statkach rybackich o długości do 24 m na wodach ograniczonych Forma zajęć: W C L S Σ Liczba godzin: 9 9 I. Program szkolenia Lp. Treść programu Liczba godzin W C L S Σ 1 1. Organizacja służby ratowniczej w strefach odpowiedzialności państw nadbrzeżnych, obowiązki państw nadbrzeżnych w podległych im strefach SAR, organizacja polskiej służby SAR. 9 9 2. Prawidło 33 rozdziału V konwencji SOLAS „Sytuacje niebezpieczeństwa: obowiązki i sposoby postępowania”; zasady korzystania z IAMSAR, zasady współpracy z helikopterem. 3. Plan postępowania w sytuacjach zagrożenia, ochrona życia ludzkiego. 4. Środki ostrożności przy osadzaniu statku na mieliźnie lub na brzegu. 5. Postępowanie bezpośrednio przed zderzeniem i po zderzeniu. 6. Postępowanie w przypadku pożaru. 7. Postępowanie w przypadku zalania przedziału wodoszczelnego. 8. Zasady ratowania ludzi ze statku w niebezpieczeństwie i środki ratunkowe. 9. Opuszczenie statku - zasady postępowania. 10. Postępowanie tuż przed wejściem i po wejściu na mieliznę, sposoby ratowania statku unieruchomionego na morzu i mieliźnie. 11. Postępowanie w przypadku przedostania się wody do kadłuba statku. 12. Sterowanie awaryjne. 13. Morskie holowania ratownicze, przygotowanie statku do holowania. 14. Ratowanie mienia - umowa o ratowanie mienia i wynagrodzenie za ratowanie mienia. 15. Szkolenie załogi na statku, metody szkolenia, alarmy ćwiczebne. 16. Opieka medyczna, międzynarodowy poradnik medyczny dla statków. Razem 9 9 II. Wiedza Regulacje dotyczące zasad i organizacji ratowania życia i mienia na morzu; podstawowe charakterystyki techniczne środków SAR; organizacja załogi statku w sytuacji bezpośredniego zagrożenia statku i załogi (mielizna, przeciek, zderzenie, poszukiwanie i ratowanie ludzi). III. Umiejętności Zachowanie się na statku w sytuacjach zagrożenia. 1.3 Przedmiot: ŁĄCZNOŚĆ MORSKA Zakres szkolenia: Oficer wachtowy na statkach rybackich o długości do 24 m na wodach ograniczonych Forma zajęć: W C L S Σ Liczba godzin: 5 2 7 I. Program szkolenia Lp. Treść programu Liczba godzin W C L S Σ 1 1. Radiotelefon przenośny UKF - zasady użycia. 5 2 7 2. Łączność w niebezpieczeństwie, radiotelegraficzne i radiotelefoniczne sygnały wzywania pomocy (SOS, MAYDAY), sygnał ponaglenia (PAN-PAN) i ostrzeżenia (SECURITE), zasady użycia wymienionych sygnałów. 3. EPIRB i SART. 4. Środki łączności wewnętrznej statku, telefon statkowy, telefon awaryjny (bezbateryjny), rozgłośnia manewrowa, tuba głosowa, telegraf maszynowy. 5. Budowa i zawartość MKS, sygnały jednoliterowe wielkiej pilności i flagi sygnałowe. Razem 5 2 7 II. Wiedza MKS - zasady sygnalizacji, alfabet Morse'a. III. Umiejętności Przekazywanie informacji za pomocą sygnałów z MKS, odbieranie i nadawanie jednoliterowych sygnałów Morse'a; wezwanie pomocy i komunikowanie się w niebezpieczeństwie, prowadzenie łączności w systemach meldunkowych. 1.4 Przedmiot: OCHRONA ŚRODOWISKA MORSKIEGO Zakres szkolenia: Oficer wachtowy na statkach rybackich o długości do 24 m na wodach ograniczonych Forma zajęć: W C L S Σ Liczba godzin: 6 6 I. Program szkolenia Lp. Treść programu Liczba godzin W C L S Σ 1 1. Podstawowe informacje o konwencjach międzynarodowych i krajowych przepisach dotyczących ochrony środowiska morskiego. 6 6 2. Zanieczyszczenie środowiska morskiego przez statki, obszary specjalne i określenie „najbliższy ląd”. 3. Zapobieganie zanieczyszczeniom olejowym ze statków, źródła zanieczyszczeń, warunki, w jakich wolno usuwać mieszaniny olejowe ze statków w obszarach specjalnych i poza nimi, techniczne sposoby zapobiegania zanieczyszczeniom olejowym, stacje odbioru mieszanin i pozostałości olejowych, zbiorniki osadowe na statkach, systemy i instalacje do oczyszczania wód zaolejonych, odolejacze, spalarki, środki chemiczne do neutralizacji rozlewów olejowych. 4. Charakterystyka ścieków, zagrożenie dla środowiska, rodzaje urządzeń do przechowywania i obróbki ścieków stosowane na statkach, metody odbioru ścieków, znormalizowany łącznik odbioru ścieków, warunki usuwania ścieków za burtę poza obszarami specjalnymi i na obszarach specjalnych. 5. Zapobieganie zanieczyszczeniom ściekami ze statków. 6. Zapobieganie zanieczyszczeniom śmieciami, charakterystyka śmieci, warunki usuwania śmieci poza obszarami specjalnymi i w obrębie obszarów specjalnych, urządzenia do obróbki śmieci. 7. Zagrożenie środowiska ciekłymi i stałymi substancjami szkodliwymi (chemikaliami), zagrożenie środowiska przez freon, halon, tlenki azotu. 8. Zasady bunkrowania paliwa i zdawania wód zaolejonych. Razem 6 6 II. Wiedza Rodzaje zanieczyszczeń powstających na statku i zasady ich likwidacji. III. Umiejętności Postępowanie z różnymi zanieczyszczeniami powstającymi na statku. 1.5 Przedmiot: JĘZYK ANGIELSKI Zakres szkolenia: Oficer wachtowy na statkach rybackich o długości do 24 m na wodach ograniczonych Forma zajęć: W C L S Σ Liczba godzin: 10 10 I. Program szkolenia Lp. Treść programu Liczba godzin W C L S Σ 1 1. Standardowe zwroty proceduralne w łączności na morzu, spelling, sygnały wzywania pomocy w niebezpieczeństwie, sygnały pilności i bezpieczeństwa. 10 10 2. Ostrzeżenia meteorologiczne i prognozy. 3. Zwroty z SMCP. 4. Komunikacja w relacji statek - statek i statek - brzeg. Razem 10 10 II. Wiedza Język angielski w stopniu podstawowym, umożliwiającym poprawne nazewnictwo w zakresie terminologii morskiej. III. Umiejętności Komunikowanie się w języku angielskim w stopniu podstawowym, z zastosowaniem zwrotów z SMCP. Załącznik nr 2 - Ramowy program szkolenia na oficera wachtowego statku rybackiego o długości powyżej 24 m uprawiającego żeglugę na wodach ograniczonych oraz wymagania egzaminacyjne na dyplom szypra klasy 2 rybołówstwa morskiego Tabela zbiorcza Przedmiot Liczba godzin W C L S Σ I II III IV V VI VII 2.1 NAWIGACJA 38 18 52 2 110 2.2 METEOROLOGIA 10 4 14 2.3 URZĄDZENIA NAWIGACYJNE 28 20 30 78 2.4 MANEWROWANIE STATKIEM 16 6 22 2.5 RATOWNICTWO MORSKIE 16 16 2.6 ŁĄCZNOŚĆ MORSKA 10 10 20 2.7 BEZPIECZEŃSTWO NAWIGACJI 30 10 40 2.8 BUDOWA I STATECZNOŚĆ STATKU 34 12 46 2.9 SIŁOWNIE OKRĘTOWE 8 8 2.10 PRZEWOZY MORSKIE 16 16 2.11 BHP NA STATKACH RYBACKICH 10 10 2.12 BEZPIECZEŃSTWO STATKU 10 10 2.13 PRAWO MORSKIE 10 10 2.14 OCHRONA ŚRODOWISKA MORSKIEGO 16 16 2.15 JĘZYK ANGIELSKI 40 40 2.16 ZABEZPIECZENIE SUROWCA RYBNEGO 20 20 2.17 BIOLOGIA RYBACKA 16 16 2.18 NARZĘDZIA I TECHNIKI POŁOWÓW 20 10 30 2.19 TAKTYKA POŁOWÓW I ICHTIOLOKACJA 15 15 Razem 323 28 148 38 537 2.1 Przedmiot: NAWIGACJA Zakres szkolenia: Oficer wachtowy statku rybackiego o długości powyżej 24 m uprawiającego żeglugę na wodach ograniczonych Forma zajęć: W C L S Σ Liczba godzin: 38 18 52 2 110 I. Program szkolenia Lp. Treść programu Liczba godzin W C L S Σ 1 Podstawy nawigacji 10 6 12 2 30 1. Kształt i wymiary Ziemi, układy odniesienia i współrzędnych na kuli i elipsoidzie, horyzont i widnokrąg. 2. Morskie jednostki miar, odniesienie do układu SI. 3. Zboczenie nawigacyjne. Żegluga po południku i równoleżniku. 4. Określanie kierunku, kurs, namiar i kąt kursowy oraz systemy ich wyrażania. 5. Oddziaływanie prądu i wiatru na statek. Pojęcia: kąt drogi nad dnem (KDd), kąt drogi po wodzie (KDw), kurs rzeczywisty (KR), dryf, znos. 6. Określanie przebytej drogi, pomiar prędkości po wodzie i nad dnem. 7. Magnetyzm Ziemi i statku, deklinacja, dewiacja, całkowita poprawka. 8. Kursy i namiary kompasowe, magnetyczne i żyrokompasowe, poprawka żyrokompasu. 9. Korzystanie ze spisu świateł. 10. Charakterystyki świateł nawigacyjnych. 11. Odległość do widnokręgu, zasięgi widoczności świateł nawigacyjnych i obiektów. 2 Dewiacja 4 2 6 1. Kompas magnetyczny. 2. Metody określania dewiacji kompasu, krzywa dewiacji, tabela dewiacji. 3. Usytuowanie kompasu na statku, wymagania dla kompasu. 3 GEODEZYJNO-KARTOGRAFICZNE PODSTAWY NAWIGACJI 6 10 16 1. Odwzorowanie Merkatora. Powiększona szerokość. 2. Podstawowe wiadomości o mapach: numeracja map, tytuł, legenda, skala, datowanie map, zero mapy, poziomy odniesienia wysokości. 3. Korzystanie z map nawigacyjnych: niebezpieczeństwa nawigacyjne na mapach morskich, oznakowanie nawigacyjne, system oznakowania nawigacyjnego IALA. 4. Ostrzeżenia nawigacyjne. 5. Korzystanie z brytyjskiego Catalogue of Admiralty Charts and Publications i polskiego Katalogu map i publikacji BHMW. 6. Zasady korekty map. 4 ŻEGLUGA PO LOKSODROMIE 4 4 2 10 1. Żegluga po loksodromie. Trójkąt loksodromiczny, drogowy i Merkatora. 2. Automatyzacja obliczeń loksodromy. 5 Określanie pozycji statku 8 4 20 32 1. Zliczenie graficzne drogi statku. 2. Pozycja zliczona i estymowana statku. 3. Uwzględnianie oddziaływania wiatru i prądu podczas żeglugi. Problemy żeglugi na wietrze i prądzie. Zadania na mapie nawigacyjnej. 4. Pomiary nawigacyjne. 5. Parametry nawigacyjne i ich linie pozycyjne. 6. Zasady doboru obiektów i technika wykonywania pomiarów nawigacyjnych. 7. Pozycja obserwowana statku. 8. Wykreślanie pozycji obserwowanej statku z jednego lub kilku obiektów. Kompleksowe zadania na mapie nawigacyjnej. 9. Zastosowanie linii pozycyjnych do określania granic niebezpieczeństw nawigacyjnych. 10. Błędy pomiarów nawigacyjnych, błędy pozycji zliczonej i obserwowanej. 11. Standardy dokładności IMO. 6 Planowanie przejścia nawigacyjnego 6 4 6 16 1. Źródła informacji niezbędne do opracowania kompletnego planu przejścia nawigacyjnego. 2. Treść i korekta morskich wydawnictw nautycznych, takich jak: locji, spisów świateł, spisów sygnałów radiowych. 3. Obowiązki oficera wachtowego na różnych etapach realizacji podróży z uwzględnieniem aspektu ochrony środowiska. 4. Praca zespołowa na mostku. 5. Wymagania dotyczące metod i częstotliwości określania pozycji na różnych etapach podróży. 6. Sposoby kontroli pozycji na wodach przybrzeżnych. 7. Systemy meldunkowe. 8. Dzienniki statkowe (klasyczne i elektroniczne). Rybackie dzienniki elektroniczne. 9. Automatyzacja wybranych obliczeń nawigacyjnych. Razem 38 18 52 2 110 II. Wiedza Zasady prowadzenia bezpiecznej i sprawnej nawigacji we wszystkich fazach realizacji podróży, w różnych warunkach hydrometeorologicznych, z uwzględnieniem oddziaływania tych warunków, występujących na morzach i wodach śródlądowych uczęszczanych przez statki morskie, podstawy konstrukcji i szczegółowa treść map stosowanych w nawigacji oraz zakres i treść morskich pomocy nawigacyjnych; teoretyczne podstawy prowadzenia zliczenia drogi (graficzne i analityczne) z uwzględnieniem błędów wskazań logów, kompasów oraz oddziaływania wiatru i prądu; podstawy teorii określania pozycji statku za pomocą dostępnych technik wraz z oceną dokładności linii pozycyjnych i pozycji; zasady i procedury pełnienia wachty nawigacyjnej i współpracy w zespole obsady mostka nawigacyjnego. III. Umiejętności Definiowanie i weryfikowanie wszystkich potencjalnych niebezpieczeństw nawigacyjnych, wykorzystywanie publikacji nautycznych, uzyskanie ze wszystkich dostępnych źródeł ostrzeżeń nawigacyjnych i pogodowych; korekta map i publikacji; wyznaczanie pozycji statku metodami terrestrycznymi i elektronicznymi oraz określanie ich dokładności; prowadzenie bezpiecznej nawigacji, określanie i przewidywanie ruchu statku w zmiennych warunkach hydrometeorologicznych; obliczanie wartości poprawki kompasów; prowadzenie obliczeń nawigacyjnych dotyczących kursu i drogi statku, przygotowanie raportów i uczestniczenie w systemach meldunkowych; stosowanie procedury wachty nawigacyjnej, zastosowanie procedury w niebezpieczeństwie; przygotowanie mostka nawigacyjnego do wyjścia statku w morze. 2.2 Przedmiot: METEOROLOGIA Zakres szkolenia: Oficer wachtowy statku rybackiego o długości powyżej 24 m uprawiającego żeglugę na wodach ograniczonych Forma zajęć: W c L S I Liczba godzin: 10 4 14 I. Program szkolenia Lp. Treść programu Liczba godzin W C L S Σ 1 Meteorologia 10 4 14 1. Elementy pogody obserwowane i mierzone. 2. Temperatura powietrza. 3. Wilgotność powietrza. 4. Równowaga atmosfery. 5. Rodzaje chmur. 6. Opady atmosferyczne. 7. Mgły i zamglenia. 8. Widzialność. 9. Ciśnienie atmosferyczne. 10. Wiatry na kuli ziemskiej. Pasaty, monsuny, wiatry lokalne. 11. Prawa ruchu mas powietrza. 12. Niże i wyże baryczne. Strefy frontalne. 13. Statkowe urządzenia meteorologiczne. 14. Jednostki stosowane w meteorologii, zamiana jednostek. 15. Odbiór i interpretacja informa