Ustawaz dnia 9 października 2015 r.o związkach metropolitalnych 1)Niniejszą ustawą zmienia się ustawy: ustawę z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych, ustawę z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, ustawę z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze, ustawę z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, ustawę z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, ustawę z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej, ustawę z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, ustawę z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej, ustawę z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych, ustawę z dnia 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów, ustawę z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej, ustawę z dnia 21 sierpnia 1997 r. - Prawo o ustroju sądów wojskowych, ustawę z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, ustawę z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa, ustawę z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym, ustawę z dnia 25 czerwca 1999 r. o Polskiej Organizacji Turystycznej, ustawę z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych, ustawę z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ustawę z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, ustawę z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, ustawę z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, ustawę z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, ustawę z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej oraz ustawę z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym. Spis treści Treść ustawy Rozdział 1 - Przepisy ogólne Rozdział 2 - Tworzenie związków metropolitalnych Rozdział 3 - Zakres działania związku metropolitalnego i jego zadania Rozdział 4 - Władze związku metropolitalnego Rozdział 5 - Mienie związku metropolitalnego Rozdział 6 - Finanse związku metropolitalnego Rozdział 7 - Zmiany w przepisach obowiązujących Rozdział 8 - Przepis końcowy Treść ustawy Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Związek metropolitalny jest zrzeszeniem jednostek samorządu terytorialnego położonych w danym obszarze metropolitalnym. 2. W skład związku metropolitalnego wchodzą: 1) gminy położone w granicach obszaru metropolitalnego; 2) powiaty, na obszarze których leży co najmniej jedna gmina położona w granicach obszaru metropolitalnego. Art. 2. 1. Związek metropolitalny wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. 2. Związek metropolitalny ma osobowość prawną. 3. Samodzielność związku metropolitalnego podlega ochronie sądowej. Art. 3. 1. O ustroju związku metropolitalnego stanowi jego statut. 2. Projekt statutu związku metropolitalnego i jego zmian podlega uzgodnieniu z Prezesem Rady Ministrów na wniosek ministra właściwego do spraw administracji publicznej. 3. Statut związku metropolitalnego podlega ogłoszeniu w wojewódzkim dzienniku urzędowym. Rozdział 2 Tworzenie związków metropolitalnych Art. 4. 1. Rada Ministrów w drodze rozporządzenia: 1) ustala granice poszczególnych obszarów metropolitalnych na potrzeby tworzenia związków metropolitalnych przez wskazanie gmin wchodzących w skład obszarów metropolitalnych; 2) tworzy w poszczególnych obszarach metropolitalnych związki metropolitalne, ustalając jednocześnie ich nazwy. 2. Wydając rozporządzenia, o których mowa w ust. 1, Rada Ministrów uwzględnia: 1) koncepcję przestrzennego zagospodarowania kraju oraz plan zagospodarowania przestrzennego województwa; 2) powiązania funkcjonalne oraz zaawansowanie procesów urbanizacyjnych; 3) jednorodność układu osadniczego i przestrzennego, uwzględniającego więzi społeczne, gospodarcze i kulturowe. Art. 5. Za obszar metropolitalny w rozumieniu ustawy uznaje się spójną pod względem przestrzennym strefę oddziaływania miasta będącego siedzibą wojewody lub sejmiku województwa, chrakteryzującą się istnieniem silnych powiązań funkcjonalnych oraz zaawansowaniem procesów urbanizacyjnych, zamieszkałą przez co najmniej 500 000 mieszkańców. Art. 6. 1. Rozporządzenie, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2, może zostać wydane także na wniosek rady gminy położonej w granicach obszaru metropolitalnego. 2. Do wniosku, o którym mowa w ust. 1, dołącza się uzasadnienie oraz niezbędne dokumenty, w tym mapy. 3. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, tryb postępowania w sprawie składania wniosku, o którym mowa w ust. 1, oraz zakres dokumentów, które należy dołączyć do wniosku, uwzględniając terminy wynikające z ustawy, sprawność postępowania oraz konieczność udokumentowania istotnych dla rozstrzygnięcia wniosku okoliczności oraz przesłanek. Art. 7. 1. Wydanie rozporządzenia, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2, wymaga zasięgnięcia opinii: 1) rad gmin położonych w granicach obszaru metropolitalnego poprzedzonych przeprowadzeniem konsultacji z mieszkańcami; 2) rad powiatów, na obszarze których leży co najmniej jedna gmina położona w granicach obszaru metropolitalnego; 3) sejmiku województwa; 4) wojewody. 2. W przypadku niewyrażenia opinii, o której mowa w ust. 1, w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania wystąpienia o opinię, wymóg zasięgnięcia opinii uznaje się za spełniony. 3. W przypadku nieprzeprowadzenia konsultacji, o których mowa w ust. 1 pkt 1, w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania wystąpienia o przeprowadzenie konsultacji, wymóg przeprowadzenia konsultacji uznaje się za spełniony. 4. Wydanie rozporządzenia, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2, wymaga pozytywnej opinii: 1) rad co najmniej 70% miast na prawach powiatu położonych w granicach obszaru metropolitalnego; 2) rad co najmniej 70% gmin niemających statusu miasta na prawach powiatu położonych w granicach obszaru metropolitalnego; 3) rad co najmniej 50% powiatów, na obszarze których leży co najmniej jedna gmina położona w granicach obszaru metropolitalnego. Art. 8. 1. Rozporządzenie, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2, jest wydawane nie później niż 30 kwietnia. 2. Związek metropolitalny jest tworzony z dniem 1 lipca, z tym że uzyskiwanie dochodów, o których mowa w art. 51a pkt 1 i 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2015 r. poz. 513, z późn. zm.2)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2015 r. poz. 789, 1045, 1293, 1685 i 1890.), i realizację zadań związek metropolitalny rozpoczyna z dniem 1 stycznia roku następnego. Art. 9. 1. W przypadku tworzenia związku metropolitalnego Prezes Rady Ministrów, na wniosek wojewody zgłoszony za pośrednictwem ministra właściwego do spraw administracji publicznej, wyznacza pełnomocnika do spraw utworzenia związku metropolitalnego spośród pracowników podległych wojewodzie. 2. Pełnomocnik, o którym mowa w ust. 1, wykonuje zadania i kompetencje organów związku metropolitalnego: 1) w przypadku zgromadzenia związku metropolitalnego - do dnia jego pierwszej sesji; 2) w przypadku zarządu związku metropolitalnego - do dnia jego wyboru. 3. Obsługę pełnomocnika do spraw utworzenia związku metropolitalnego zapewnia właściwy urząd wojewódzki. Art. 10. 1. Do zadań pełnomocnika do spraw utworzenia związku metropolitalnego należy przygotowanie organizacyjne i prawne związku metropolitalnego do wykonywania zadań publicznych, w szczególności: 1) opracowanie projektu statutu związku metropolitalnego; 2) opracowanie projektu uchwały pierwszego budżetu związku metropolitalnego. 2. Pełnomocnik do spraw utworzenia związku metropolitalnego może zawierać porozumienia, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 2, w tym porozumienia, o których mowa w art. 19 ust. 5b ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 460, z późn. zm.3)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2015 r. poz. 774, 870 i 1336, 1830 i 1890.). 3. Z dniem zakończenia wykonywania zadań i kompetencji organów związku metropolitalnego przez pełnomocnika, zadania pełnomocnika do spraw utworzenia związku metropolitalnego przechodzą na właściwe organy związku metropolitalnego. Art. 11. 1. Wojewoda przekazuje związkowi metropolitalnemu mienie nieruchome Skarbu Państwa, z przeznaczeniem na siedzibę organów związku metropolitalnego. 2. Przekazanie mienia Skarbu Państwa, o którym mowa w ust. 1, następuje na podstawie decyzji administracyjnej wojewody wydanej z urzędu. 3. Organem odwoławczym w sprawach nabycia mienia Skarbu Państwa przez związek metropolitalny jest minister właściwy do spraw Skarbu Państwa. 4. Nabycie mienia jest nieodpłatne i następuje z dniem, w którym decyzja o jego przekazaniu stała się ostateczna. 5. Do postępowania w sprawie przekazania mienia związkowi metropolitalnemu w drodze decyzji stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.4)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2014 r. poz. 183 i 1195 oraz z 2015 r. poz. 211, 702 i 1274.). 6. Ostateczna decyzja o przekazaniu związkowi metropolitalnemu praw, które są lub mogą być ujawnione w księdze wieczystej, stanowi podstawę do wpisu w księdze wieczystej. 7. Postępowanie w przedmiocie wpisu jest wolne od opłat sądowych. 8. Wojewoda może udzielić dotacji na działania związane z utworzeniem związku metropolitalnego. Rozdział 3 Zakres działania związku metropolitalnego i jego zadania Art. 12. 1. Związek metropolitalny wykonuje zadania publiczne w zakresie: 1) kształtowania ładu przestrzennego; 2) rozwoju obszaru związku; 3) publicznego transportu zbiorowego na obszarze związku; 4) współdziałania w ustalaniu przebiegu dróg krajowych i wojewódzkich na obszarze związku; 5) promocji obszaru metropolitalnego. 2. Na podstawie porozumienia zawartego z jednostką samorządu terytorialnego związek metropolitalny może realizować zadania publiczne należące do zakresu działania gminy, powiatu lub samorządu województwa lub koordynować realizację tych zadań. 3. Na podstawie porozumienia zawartego z organem administracji rządowej związek metropolitalny może realizować zadania publiczne należące do zakresu działania administracji rządowej. Art. 13. 1. W celu wykonywania zadań, o których mowa w art. 12, związek metropolitalny może: 1) tworzyć jednostki organizacyjne; 2) zawierać porozumienia z jednostkami samorządu terytorialnego oraz organami administracji rządowej; 3) prowadzić działalność gospodarczą niewykraczającą poza obszar zadań o charakterze użyteczności publicznej. 2. Do organizacji i funkcjonowania jednostek organizacyjnych związku metropolitalnego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące wojewódzkich samorządowych jednostek organizacyjnych. 3. Porozumienia, o których mowa w ust. 1 pkt 2, podlegają ogłoszeniu w wojewódzkim dzienniku urzędowym. 4. Do porozumień, o których mowa w ust. 1 pkt 2, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2015 r. poz. 1515). Art. 14. 1. Związek metropolitalny może tworzyć stowarzyszenia z jednostkami samorządu terytorialnego oraz innymi związkami metropolitalnymi. 2. Do stowarzyszeń, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2015 r. poz. 1393), z tym że do utworzenia stowarzyszenia jest wymaganych co najmniej 3 założycieli. 3. Związek metropolitalny może nawiązywać współpracę z podmiotami o charakterze metropolitalnym z innych państw. Art. 15. Związek metropolitalny może udzielać pomocy, w tym pomocy finansowej, jednostkom samorządu terytorialnego oraz innymi związkom metropolitalnym. Art. 16. 1. Nadzór nad działalnością związku metropolitalnego sprawują Prezes Rady Ministrów oraz wojewoda, a w zakresie spraw finansowych - regionalna izba obrachunkowa. 2. Do nadzoru nad działalnością związku metropolitalnego stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 7 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2015 r. poz. 1392). Rozdział 4 Władze związku metropolitalnego Art. 17. Organami związku metropolitalnego są: 1) zgromadzenie związku metropolitalnego, zwane dalej „zgromadzeniem”; 2) zarząd związku metropolitalnego, zwany dalej „zarządem”. Art. 18. 1. Działalność organów związku metropolitalnego jest jawna. Ograniczenia jawności mogą wynikać wyłącznie z ustaw. 2. Jawność działania organów związku metropolitalnego obejmuje w szczególności prawo obywateli do uzyskiwania informacji, wstępu na sesje zgromadzenia i posiedzenia jego komisji, a także dostępu do dokumentów wynikających z wykonywania zadań publicznych, w tym protokołów posiedzeń organów związku metropolitalnego i komisji zgromadzenia. 3. Zasady dostępu do dokumentów i korzystania z nich określa statut związku metropolitalnego. Art. 19. Zgromadzenie jest organem stanowiącym i kontrolnym związku metropolitalnego. Art. 20. 1. Zgromadzenie składa się z delegatów gmin i powiatów wchodzących w skład związku - po dwóch z każdej jednostki samorządu terytorialnego. 2. Delegatami, o których mowa w ust. 1, są: 1) w przypadku gmin: a) wójt (burmistrz, prezydent miasta), b) przedstawiciel rady gminy wybrany spośród radnych danej jednostki samorządu terytorialnego; 2) w przypadku powiatów: a) starosta, b) przedstawiciel rady powiatu wybrany spośród radnych danej jednostki samorządu terytorialnego. Art. 21. 1. Pełnomocnik do spraw utworzenia związku metropolitalnego zwołuje pierwszą sesję zgromadzenia na dzień przypadający w ciągu 30 dni od utworzenia związku. 2. Pierwszą sesję zgromadzenia, do czasu wyboru przewodniczącego, prowadzi najstarszy wiekiem delegat obecny na sesji. Art. 22. Do wyłącznej właściwości zgromadzenia należy: 1) uchwalanie strategii rozwoju związku metropolitalnego; 2) uchwalanie statutu związku metropolitalnego; 3) uchwalanie ramowego studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego związku metropolitalnego; 4) uchwalanie budżetu związku metropolitalnego; 5) rozpatrywanie sprawozdania z wykonania budżetu związku metropolitalnego oraz sprawozdań finansowych związku metropolitalnego; 6) wybór i odwołanie zarządu oraz ustalanie wynagrodzenia przewodniczącego zgromadzenia; 7) podejmowanie uchwały w sprawie udzielenia lub nieudzielenia absolutorium zarządowi z tytułu wykonania budżetu związku metropolitalnego; 8) podejmowanie uchwał w sprawach majątkowych związku metropolitalnego dotyczących: a) zasad nabywania, zbywania i obciążania nieruchomości oraz ich wydzierżawiania lub wynajmowania na czas oznaczony dłuższy niż 3 lata lub na czas nieoznaczony, o ile ustawy szczególne nie stanowią inaczej; uchwała zgromadzenia jest wymagana również w przypadku, gdy po umowie zawartej na czas oznaczony do 3 lat strony zawierają kolejne umowy, których przedmiotem jest ta sama nieruchomość; do czasu określenia zasad zarząd może dokonywać tych czynności wyłącznie za zgodą zgromadzenia, b) emitowania obligacji oraz określania zasad ich zbywania, nabywania i wykupu, c) zaciągania długoterminowych pożyczek i kredytów, d) ustalania maksymalnej wysokości pożyczek i kredytów krótkoterminowych zaciąganych przez zarząd oraz maksymalnej wysokości pożyczek i poręczeń udzielanych przez zarząd w roku budżetowym, e) tworzenia spółek prawa handlowego lub spółdzielni i przystępowania do nich oraz określania zasad wnoszenia wkładów, a także obejmowania, nabywania i zbywania udziałów i akcji, f) tworzenia, przekształcania i likwidowania jednostek organizacyjnych związku metropolitalnego oraz wyposażania ich w majątek. Art. 23. 1. Zgromadzenie kontroluje działalność zarządu oraz jednostek organizacyjnych utworzonych przez związek. W tym celu zgromadzenie powołuje komisję rewizyjną. 2. W skład komisji rewizyjnej wchodzą delegaci. Członkostwa w komisji rewizyjnej nie można łączyć z funkcją przewodniczącego i wiceprzewodniczącego zgromadzenia. 3. Komisja rewizyjna opiniuje wykonanie budżetu związku metropolitalnego i występuje z wnioskiem do zgromadzenia w sprawie udzielenia lub nieudzielenia absolutorium zarządowi. Wniosek w sprawie absolutorium podlega zaopiniowaniu przez regionalną izbę obrachunkową. 4. Komisja rewizyjna wykonuje inne zadania zlecone przez zgromadzenie w zakresie kontroli. Uprawnienie to nie narusza uprawnień kontrolnych innych komisji powoływanych przez zgromadzenie. Art. 24. 1. Uchwały zgromadzenia są podejmowane kwalifikowaną większością głosów, chyba że ustawa stanowi inaczej. 2. Warunek uzyskania większości kwalifikowanej jest spełniony, jeżeli za przyjęciem uchwały głosuje: 1) większość jednostek samorządu terytorialnego wchodzących w skład związku; 2) taka liczba gmin, iż ich mieszkańcy stanowią większość ludności zamieszkałej na obszarze metropolitalnym. 3. Na potrzeby obliczania większości, o której mowa w ust. 2, ustalenie za jakim rozstrzygnięciem oddała w głosowaniu swój głos jednostka samorządu terytorialnego następuje w sposób następujący: 1) jeżeli w głosowaniu uczestniczy jeden delegat danej jednostki samorządu terytorialnego - zgodnie z rozstrzygnięciem tego delegata; 2) jeżeli w głosowaniu uczestniczą obaj delegaci danej jednostki samorządu terytorialnego i głosują za tym samym rozstrzygnięciem - zgodnie z ich rozstrzygnięciem; 3) jeżeli w głosowaniu uczestniczą obaj delegaci danej jednostki samorządu terytorialnego i głosują za różnymi rozstrzygnięciami - przyjmuje się, że jednostka samorządu terytorialnego oddała głos „wstrzymuję się”. 4. Liczbę ludności, o której mowa w ust. 2, ustala się na podstawie danych publikowanych przez Główny Urząd Statystyczny według stanu na dzień 30 czerwca roku poprzedzającego rok głosowania. 5. Głosowanie w sprawach dotyczących przebiegu obrad odbywa się zwykłą większością głosów. Art. 25. W zakresie nieuregulowanym w ustawie do działalności i organizacji zgromadzenia stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące sejmiku województwa. Art. 26. 1. Zarząd jest organem wykonawczym związku metropolitalnego. 2. W skład zarządu wchodzi 3 członków, w tym przewodniczący zarządu. Art. 27. 1. Członkiem zarządu nie może być osoba, która nie jest obywatelem polskim. 2. Członkostwa w zarządzie nie można łączyć z: 1) członkostwem w organie jednostki samorządu terytorialnego; 2) pełnieniem funkcji wójta, burmistrza, prezydenta miasta lub ich zastępców; 3) wykonywaniem funkcji wojewody lub wicewojewody. Art. 28. 1. Zarząd jest wybierany przez zgromadzenie. 2. Przewodniczący zarządu jest wybierany bezwzględną większością głosów ustawowego składu zgromadzenia, w głosowaniu tajnym. Art. 29. 1. Uchwałę w sprawie udzielenia zarządowi absolutorium zgromadzenie podejmuje bezwzględną większością głosów ustawowego składu zgromadzenia. 2. Nieprzyjęcie uchwały, o której mowa w ust. 1, jest równoznaczne z przyjęciem uchwały w sprawie nieudzielenia zarządowi absolutorium. 3. Uchwała zgromadzenia w sprawie nieudzielenia zarządowi absolutorium jest równoznaczna ze złożeniem wniosku o odwołanie zarządu, chyba że po zakończeniu roku budżetowego zarząd został odwołany z innej przyczyny. Art. 30. 1. Zgromadzenie rozpoznaje wniosek, o którym mowa w art. 29 ust. 3, na sesji zwołanej nie wcześniej niż po upływie 14 dni od podjęcia uchwały w sprawie nieudzielenia zarządowi absolutorium. 2. Po zapoznaniu się z wnioskiem i opinią, o których mowa w art. 23 ust. 3, zgromadzenie może odwołać zarząd większością co najmniej 3/5 głosów ustawowego składu zgromadzenia, w głosowaniu tajnym. Art. 31. Do odwołania zarządu z przyczyny innej niż określona w art. 30 i rezygnacji zarządu lub poszczególnych jego członków stosuje się odpowiednio przepisy art. 37-40 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa. Art. 32. 1. Zarząd wykonuje zadania związku metropolitalnego niezastrzeżone na rzecz zgromadzenia. 2. Do zadań zarządu należy w szczególności: 1) wykonywanie uchwał zgromadzenia; 2) gospodarowanie mieniem związku metropolitalnego; 3) wykonywanie budżetu związku metropolitalnego; 4) kierowanie, koordynowanie i kontrolowanie działalności jednostek organizacyjnych związku metropolit