Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowejz dnia 25 maja 2016 r.w sprawie szczegółowego trybu prowadzenia postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego wobec nauczycieli oraz wznawiania postępowania dyscyplinarnego Treść rozporządzenia Na podstawie art. 85v ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2014 r. poz. 191 i 1198, z 2015 r. poz. 357, 1268 i 1418 oraz z 2016 r. poz. 668) zarządza się, co następuje: § 1. W zawiadomieniu o wszczęciu postępowania wyjaśniającego, o którym mowa w art. 85 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela, zwanej dalej „ustawą”, rzecznik dyscyplinarny powołany przez organ, przy którym działa komisja dyscyplinarna pierwszej instancji, zwany dalej „rzecznikiem dyscyplinarnym”, informuje, w związku z jakim czynem uchybiającym godności zawodu nauczyciela lub obowiązkom, o których mowa w art. 6 ustawy, jest prowadzone postępowanie wyjaśniające. § 2. Postępowanie wyjaśniające powinno być przeprowadzone bez zbędnej zwłoki. § 3. Rzecznik dyscyplinarny w toku postępowania wyjaśniającego: 1) dąży do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, badając i uwzględniając wszelkie okoliczności w celu ustalenia, czy został popełniony czyn uchybiający godności zawodu nauczyciela lub obowiązkom, o których mowa w art. 6 ustawy, albo czy zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 85 ust. 4 ustawy; 2) zbiera, przeprowadza, zabezpiecza i utrwala dowody konieczne do wyjaśnienia sprawy, w tym przesłuchuje świadków i zasięga opinii biegłych; 3) uzyskuje stanowisko nauczyciela, którego dotyczy postępowanie wyjaśniające, wobec stawianych zarzutów i zebranych dowodów oraz odbiera jego wyjaśnienia, chyba że nauczyciel odmówił złożenia wyjaśnień. § 4. O ustanowieniu obrońcy w postępowaniu wyjaśniającym nauczyciel, którego dotyczy to postępowanie, zawiadamia niezwłocznie rzecznika dyscyplinarnego. § 5. Wezwania, zawiadomienia, postanowienia rzecznika dyscyplinarnego oraz inne pisma w postępowaniu wyjaśniającym doręcza się za potwierdzeniem odbioru przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529 oraz z 2015 r. poz. 1830). § 6. O terminie i miejscu przeprowadzenia czynności w toku postępowania wyjaśniającego rzecznik dyscyplinarny zawiadamia nauczyciela, którego dotyczy to postępowanie, jego obrońcę oraz dyrektora szkoły, w której nauczyciel jest zatrudniony, a w przypadku nauczyciela pełniącego funkcję dyrektora szkoły - tego nauczyciela, jego obrońcę oraz organ prowadzący szkołę. § 7. W celu przeprowadzenia dowodów w postępowaniu wyjaśniającym, wzywając nauczyciela, którego dotyczy to postępowanie, świadków i biegłych, w wezwaniu należy oznaczyć rzecznika dyscyplinarnego oraz podać, w jakiej sprawie, w jakim charakterze, czasie i miejscu ma się stawić wzywana osoba i czy jej stawiennictwo jest obowiązkowe. § 8. Rzecznik dyscyplinarny wyznacza psychologa obecnego przy przesłuchaniu świadka, który w chwili przesłuchania nie ukończył 18 lat. § 9. 1. Z czynności podejmowanych w toku postępowania wyjaśniającego rzecznik dyscyplinarny lub wyznaczona przez niego osoba sporządza protokół. 2. Protokół zawiera: 1) oznaczenie czynności, jej czasu i miejsca; 2) imiona i nazwiska osób uczestniczących w czynności oraz charakter, w jakim występują; 3) przebieg czynności oraz oświadczenia i wnioski osób uczestniczących w czynności; 4) oświadczenie świadka o uprzedzeniu go o odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy lub zatajenie prawdy - w przypadku protokołu przesłuchania świadka; 5) stwierdzenie innych okoliczności dotyczących przebiegu czynności. 3. Osoby uczestniczące w czynności mają prawo żądać odczytania ich wypowiedzi wciągniętych do protokołu. 4. W protokole nie zamieszcza się danych dotyczących adresu zamieszkania oraz miejsca pracy świadków uczestniczących w czynności. Dane te zamieszcza się w załączniku do protokołu. 5. Załącznik do protokołu, o którym mowa w ust. 4, oraz inne dokumenty w całości lub w części, w jakiej zawierają dane dotyczące adresu zamieszkania oraz miejsca pracy świadków, przechowuje się w odrębnym załączniku adresowym do akt sprawy, do wiadomości rzecznika dyscyplinarnego, komisji dyscyplinarnej pierwszej instancji, zwanej dalej „komisją pierwszej instancji”, odwoławczej komisji dyscyplinarnej i rzecznika dyscyplinarnego powołanego przez organ, który powołał odwoławczą komisję dyscyplinarną. 6. Protokół podpisują rzecznik dyscyplinarny, osoby uczestniczące w czynności oraz osoba wyznaczona do sporządzenia protokołu. 7. Osoba uczestnicząca w czynności może, podpisując protokół, zgłosić zastrzeżenia co do jego treści. Zastrzeżenia należy wciągnąć do protokołu wraz ze stanowiskiem rzecznika dyscyplinarnego. § 10. Po zakończeniu postępowania wyjaśniającego rzecznik dyscyplinarny niezwłocznie: 1) powiadamia nauczyciela, którego dotyczy postępowanie wyjaśniające, i jego obrońcę o zakończeniu tego postępowania, udostępnia nauczycielowi do wglądu zebrane dowody oraz umożliwia mu złożenie dodatkowych wyjaśnień; 2) przedstawia wyniki postępowania wyjaśniającego organowi, który polecił wszczęcie tego postępowania. § 11. 1. Jeżeli dowody zebrane w postępowaniu wyjaśniającym uprawdopodabniają, że nauczyciel, którego dotyczy to postępowanie, popełnił czyn uchybiający godności zawodu nauczyciela lub obowiązkom, o których mowa w art. 6 ustawy, rzecznik dyscyplinarny, za zgodą organu, który go powołał, o której mowa w art. 85 ust. 3 ustawy, sporządza wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego i niezwłocznie kieruje go do komisji pierwszej instancji wraz z aktami sprawy. 2. Wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego zawiera: 1) imię lub imiona i nazwisko nauczyciela, którego dotyczyło postępowanie wyjaśniające, datę i miejsce urodzenia, płeć, imiona rodziców, obywatelstwo lub obywatelstwa, miejsce zamieszkania, numer PESEL, a w przypadku braku tego numeru - numer i serię dokumentu potwierdzającego tożsamość nauczyciela, miejsce zatrudnienia i zajmowane stanowisko, staż pracy pedagogicznej, stopień awansu zawodowego, ostatnią ocenę pracy oraz wykształcenie; 2) dokładne określenie zarzucanego czynu uchybiającego godności zawodu nauczyciela lub obowiązkom, o których mowa w art. 6 ustawy, ze wskazaniem czasu, miejsca, sposobu i okoliczności jego popełnienia; 3) proponowaną karę dyscyplinarną; 4) uzasadnienie oparte na wynikach postępowania wyjaśniającego; 5) wykaz dowodów, o których przeprowadzenie podczas rozprawy wnosi rzecznik dyscyplinarny, wraz z określeniem dla każdego dowodu, jakie okoliczności mają być nim udowodnione; wykaz powinien być usystematyzowany według rodzajów czynności dowodowych oraz zawierać odrębną listę, dołączoną do wniosku, określającą imiona i nazwiska świadków, ich adresy zamieszkania oraz miejsca pracy do wiadomości komisji pierwszej instancji; 6) datę i podpis rzecznika dyscyplinarnego. 3. We wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego rzecznik dyscyplinarny może wnieść o zaniechanie wezwania i odczytanie na rozprawie zeznań świadków przebywających za granicą lub mających stwierdzić okoliczności, którym nauczyciel, którego dotyczy to postępowanie, w wyjaśnieniach nie zaprzeczył, a okoliczności te nie są tak doniosłe, aby konieczne było przesłuchanie świadków na rozprawie. Wniosek o zaniechanie wezwania i odczytanie na rozprawie zeznań świadków nie może dotyczyć osób, które mają prawo do odmowy zeznań na podstawie art. 182 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. poz. 555, z późn. zm.2)Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 1999 r. poz. 931, z 2000 r. poz. 580, 717, 852 i 1027, z 2001 r. poz. 1071 i 1149, z 2002 r. poz. 676, z 2003 r. poz. 155, 1061 i 1188, z 2004 r. poz. 514, 626, 889, 2405 i 2641, z 2005 r. poz. 70, 461, 680, 821, 1181, 1203, 1363, 1416 i 1479, z 2006 r. poz. 118, 467, 659, 708, 711, 1009, 1013, 1192, 1647 i 1648, z 2007 r. poz. 116, 432, 539, 589, 664, 766, 849 i 903, z 2008 r. poz. 162, 648, 686, 802, 1133, 1308, 1344, 1485, 1571 i 1651, z 2009 r. poz. 39, 104, 171, 585, 716, 1051, 1178, 1323, 1375, 1474 i 1589, z 2010 r. poz. 46, 626, 669, 826, 842, 1228 i 1307, z 2011 r. poz. 245, 246, 273, 654, 678, 829, 1135, 1280, 1430, 1431, 1438 i 1645, z 2012 r. poz. 886, 1091, 1101, 1327, 1426, 1447 i 1529, z 2013 r. poz. 480, 765, 849, 1247, 1262, 1282 i 1650, z 2014 r. poz. 85, 384, 694, 1375 i 1556, z 2015 r. poz. 21, 290, 396, 1185, 1186, 1334, 1788, 1855 i 2281 oraz z 2016 r. poz. 178 i 437.). § 12. 1. O przekazaniu komisji pierwszej instancji wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego zawiadamia się nauczyciela, którego dotyczyło to postępowanie, jego obrońcę oraz dyrektora szkoły, w której nauczyciel jest zatrudniony, a w przypadku wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec nauczyciela pełniącego funkcję dyrektora szkoły - tego nauczyciela, jego obrońcę oraz organ prowadzący szkołę. 2. O przekazaniu komisji pierwszej instancji wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego dotyczącego czynu naruszającego prawa i dobro dziecka zawiadamia się także Rzecznika Praw Dziecka. § 13. 1. Jeżeli zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 85 ust. 4 ustawy, rzecznik dyscyplinarny, za zgodą organu, który go powołał, o której mowa w art. 85 ust. 3 ustawy, wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania wyjaśniającego. 2. Postanowienie o umorzeniu postępowania wyjaśniającego zawiera: 1) imię lub imiona i nazwisko nauczyciela, którego dotyczyło postępowanie wyjaśniające, datę i miejsce urodzenia, płeć, imiona rodziców, obywatelstwo lub obywatelstwa, miejsce zamieszkania, numer PESEL, a w przypadku braku tego numeru - numer i serię dokumentu potwierdzającego tożsamość nauczyciela, miejsce zatrudnienia i zajmowane stanowisko, staż pracy pedagogicznej, stopień awansu zawodowego, ostatnią ocenę pracy oraz wykształcenie; 2) wskazanie przesłanek umorzenia, o których mowa w art. 85 ust. 4 ustawy; 3) uzasadnienie oparte na wynikach postępowania wyjaśniającego; 4) datę i podpis rzecznika dyscyplinarnego; 5) pouczenie o prawie złożenia zażalenia na postanowienie. 3. Postanowienie o umorzeniu postępowania wyjaśniającego doręcza się nauczycielowi, którego dotyczyło postępowanie wyjaśniające, jego obrońcy oraz dyrektorowi szkoły, w której nauczyciel jest zatrudniony, a w przypadku nauczyciela pełniącego funkcję dyrektora szkoły - temu nauczycielowi, jego obrońcy oraz organowi prowadzącemu szkołę. 4. W przypadku umorzenia postępowania wyjaśniającego dotyczącego czynu naruszającego prawa i dobro dziecka postanowienie o umorzeniu postępowania wyjaśniającego doręcza się także Rzecznikowi Praw Dziecka. 5. W przypadku umorzenia postępowania wyjaśniającego z powodu śmierci nauczyciela postanowienie o umorzeniu postępowania wyjaśniającego pozostawia się w aktach sprawy. § 14. Przewodniczący komisji pierwszej instancji kieruje pracami komisji, w szczególności zaznajamia się z każdą sprawą wpływającą do komisji, wyznacza terminy posiedzeń niejawnych i rozpraw oraz protokolantów, a także zapewnia szybki i sprawny przebieg postępowania dyscyplinarnego i zgodność tego postępowania z obowiązującymi przepisami. § 15. O ustanowieniu obrońcy w postępowaniu dyscyplinarnym obwiniony zawiadamia niezwłocznie przewodniczącego komisji pierwszej instancji. § 16. Wezwania, zawiadomienia, postanowienia i orzeczenia komisji pierwszej instancji oraz inne pisma w postępowaniu dyscyplinarnym doręcza się za potwierdzeniem odbioru przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. § 17. 1. Komisja pierwszej instancji rozpatruje zażalenie na postanowienie rzecznika dyscyplinarnego o umorzeniu postępowania wyjaśniającego w terminie 30 dni od dnia jego otrzymania, na posiedzeniu niejawnym, w składzie 3 członków. 2. Skład orzekający wydaje: 1) postanowienie o utrzymaniu w mocy postanowienia o umorzeniu postępowania wyjaśniającego albo 2) postanowienie o uchyleniu postanowienia o umorzeniu postępowania wyjaśniającego oraz o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego i kieruje sprawę na rozprawę, albo 3) postanowienie o uchyleniu postanowienia o umorzeniu postępowania wyjaśniającego oraz o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego i przekazuje akta sprawy rzecznikowi dyscyplinarnemu w celu uzupełnienia w wyznaczonym przez skład orzekający terminie postępowania wyjaśniającego, wskazując kierunek, w jakim ma nastąpić uzupełnienie tego postępowania. 3. Postanowienie, o którym mowa w ust. 2, doręcza się rzecznikowi dyscyplinarnemu, nauczycielowi, którego dotyczyło postępowanie wyjaśniające, jego obrońcy oraz dyrektorowi szkoły, w której nauczyciel jest zatrudniony, a w przypadku nauczyciela pełniącego funkcję dyrektora szkoły - temu nauczycielowi, jego obrońcy oraz organowi prowadzącemu szkołę. 4. Jeżeli postępowanie wyjaśniające dotyczyło czynu naruszającego prawa i dobro dziecka, postanowienie, o którym mowa w ust. 2, doręcza się także Rzecznikowi Praw Dziecka. § 18. 1. Po otrzymaniu wniosku rzecznika dyscyplinarnego o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego przewodniczący komisji pierwszej instancji kieruje sprawę na posiedzenie niejawne. 2. Posiedzenie niejawne powinno się odbyć w terminie 7 dni od dnia otrzymania przez przewodniczącego komisji pierwszej instancji wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego. 3. Na posiedzeniu niejawnym skład orzekający wydaje: 1) postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego i skierowaniu sprawy na rozprawę albo 2) postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, albo 3) postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego i przekazuje akta sprawy rzecznikowi dyscyplinarnemu w celu uzupełnienia w wyznaczonym przez skład orzekający terminie: a) postępowania wyjaśniającego, wskazując kierunek, w jakim ma nastąpić uzupełnienie tego postępowania, lub b) wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego, wskazując zakres uzupełnienia tego wniosku. 4. Postanowienie, o którym mowa w ust. 3, doręcza się rzecznikowi dyscyplinarnemu, nauczycielowi, którego dotyczyło postępowanie wyjaśniające, jego obrońcy oraz dyrektorowi szkoły, w której nauczyciel jest zatrudniony, a w przypadku nauczyciela pełniącego funkcję dyrektora szkoły - temu nauczycielowi, jego obrońcy oraz organowi prowadzącemu szkołę. 5. Nauczycielowi i jego obrońcy doręcza się wraz z postanowieniem, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, odpis wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego. 6. Jeżeli zostało wydane postanowienie, o którym mowa w ust. 3 pkt 3, nauczycielowi i jego obrońcy doręcza się odpis wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego, po uzupełnieniu postępowania wyjaśniającego lub po uzupełnieniu tego wniosku, wraz z wezwaniem na rozprawę. 7. Jeżeli postępowanie dyscyplinarne dotyczy czynu naruszającego prawa i dobro dziecka, postanowienie, o którym mowa w ust. 3 pkt 2, doręcza się także Rzecznikowi Praw Dziecka. § 19. 1. Zażalenie na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego odwoławcza komisja dyscyplinarna rozpoznaje na posiedzeniu niejawnym w składzie 3 członków. 2. Skład orzekający wydaje: 1) postanowienie o utrzymaniu w mocy postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego albo 2) postanowienie o uchyleniu postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego oraz o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego i przekazuje akta sprawy przewodniczącemu komisji pierwszej instancji. 3. Postanowienie, o którym mowa w ust. 2, doręcza się rzecznikowi dyscyplinarnemu, nauczycielowi, którego dotyczyło postępowanie wyjaśniające, jego obrońcy oraz dyrektorowi szkoły, w której nauczyciel jest zatrudniony, a w przypadku nauczyciela pełniącego funkcję dyrektora szkoły - temu nauczycielowi, jego obrońcy oraz organowi prowadzącemu szkołę. 4. W przypadku zażalenia na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego dotyczącego czynu naruszającego prawa i dobro dziecka postanowienie, o którym mowa w ust. 2, doręcza się także Rzecznikowi Praw Dziecka. § 20. Komisja pierwszej instancji wydaje orzeczenie o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego, o którym mowa w art. 85j ust. 5 pkt 3 ustawy, na posiedzeniu niejawnym w składzie 3 członków. § 21. 1. Przewodniczący komisji pierwszej instancji zawiadamia o terminie rozprawy rzecznika dyscyplinarnego i obrońcę obwinionego oraz wzywa na rozprawę obwinionego, świadków i biegłych. 2. W wezwaniu na rozprawę oznacza się komisję pierwszej instancji orzekającą w sprawie, wymienia się imiona, nazwiska i funkcje członków składu orzekającego oraz podaje się, w jakiej sprawie, w jakim charakterze, czasie i miejscu należy się stawić. 3. Obwinionemu wraz z wezwaniem na rozprawę doręcza się pouczenie o przysługujących mu uprawnieniach, o których mowa w art. 85d ust. 1 oraz art. 85g ust. 1 i 3 ustawy, oraz o skutkach jego niestawiennictwa na rozprawę. 4. Termin rozprawy powinien być tak wyznaczony, aby między doręczeniem obwinionemu wezwania na rozprawę a dniem rozprawy upłynęło przynajmniej 14 dni. 5. W razie niezachowania terminu, o którym mowa w ust. 4, na wniosek obwinionego lub jego obrońcy przewodniczący komisji pierwszej instancji wyznacza nowy termin rozprawy. 6. Przewodniczący komisji pierwszej instancji wyznacza psychologa obecnego przy przesłuchaniu świadka, który w chwili przesłuchania nie ukończył 18 lat. § 22. 1. Wyznaczenie obrońcy z urzędu w przypadku, o którym mowa w art. 85d ust. 2 ustawy, następuje nie później niż na 14 dni przed terminem rozprawy. 2. Przewodniczący komisji pierwszej instancji informuje obwinionego o wyznaczeniu obrońcy z urzędu niezwłocznie po jego wyznaczeniu. 3. Obwiniony może wystąpić z wnioskiem o wyznaczenie innej osoby do pełnienia funkcji obrońcy z urzędu, jeżeli pozostaje z obrońcą z urzędu w stosunku osobistym lub prawnym, który może mieć wpływ na wynik postępowania dyscyplinarnego. 4. Obrońca z urzędu może wystąpić z wnioskiem o zwolnienie go z tej funkcji tylko z ważnych powodów. 5. W przypadku uwzględnienia wniosku, o którym mowa w ust. 3 lub 4, przewodniczący składu orzekającego wyznacza nowego obrońcę z urzędu. Wyznaczony wcześniej obrońca z urzędu pełni swoje obowiązki do czasu podjęcia czynności przez nowego obrońcę. § 23. 1. Przewodniczący składu orzekającego kieruje rozprawą i czuwa nad jej prawidłowym przebiegiem. 2. Przewodniczący składu orzekającego otwiera, prowadzi i zamyka rozprawę. 3. Po otwarciu rozprawy przewodniczący składu orzekającego sprawdza obecność wezwanych osób, poleca świadkom przejście do osobnego pomieszczenia oraz umożliwia rzecznikowi dyscyplinarnemu, obwinionemu i jego obrońcy zgłoszenie wniosków formalnych. Następnie rzecznik dyscyplinarny odczytuje wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego, po czym przewodniczący składu orzekającego zwraca się do obwinionego z pytaniem, czy przyznaje się do zarzucanego mu czynu, oraz wzywa go do złożenia wyjaśnień. W dalszej części rozprawy przeprowadza się postępowanie dowodowe, a w szczególności przesłuchuje obwinionego, wezwanych świadków i biegłych oraz w miarę potrzeby odczytuje protokoły przebiegu postępowania wyjaśniającego i inne dokumenty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. 4. Jeżeli wyjaśnienia obwinionego, który na rozprawie przyznaje się do winy, nie budzą wątpliwości, skład orzekający, za zgodą rzecznika dyscyplinarnego i obwinionego, może nie przeprowadzać postępowania dowodowego lub przeprowadzić je w ograniczonym zakresie. 5. Każdego ze świadków przesłuchuje się osobno na sali rozpraw. 6. Obwiniony, jego obrońca i rzecznik dyscyplinarny mają prawo zadawać pytania świadkom i biegłym oraz wypowiadać się co do każdego zeznania świadka, opinii biegłego lub innego dowodu, z zastrzeżeniem art. 85h ust. 5 i 7 ustawy. 7. Do zamknięcia rozprawy rzecznik dyscyplinarny, obwiniony i jego obrońca mogą zgłaszać wnioski o dopuszczenie nowych dowodów, w tym powołanie biegłych. 8. Skład orzekający jest obowiązany uwzględnić wniosek obwinionego lub jego obrońcy o wezwanie na rozprawę świadka, co do którego rzecznik dyscyplinarny wniósł o odczytanie protokołu z jego zeznań zamiast wzywania na rozprawę,