Rozporządzenie Ministra Energiiz dnia 9 listopada 2016 r.w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących przechowywania i używania środków strzałowych i sprzętu strzałowego w ruchu zakładu górniczego 1)Minister Energii kieruje działem administracji rządowej ‒ energia, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Energii (Dz. U. poz. 2087). Spis treści Treść rozporządzenia Rozdział 1 - Przepisy ogólne Rozdział 2 - Przechowywanie środków strzałowych i sprzętu strzałowego Rozdział 3 - Przewożenie i przenoszenie środków strzałowych i sprzętu strzałowego Rozdział 4 - Rodzaje, sposoby i wzory ewidencji środków strzałowych Rozdział 5 - Używanie środków strzałowych i sprzętu strzałowego do robót strzałowych Rozdział 6 - Szczegółowe wymagania dotyczące używania środków strzałowych i sprzętu strzałowego w podziemnych zakładach górniczych Rozdział 7 - Szczegółowe wymagania dotyczące używania środków strzałowych i sprzętu strzałowego w odkrywkowych zakładach górniczych Rozdział 8 - Szczegółowe wymagania dotyczące używania środków strzałowych i sprzętu strzałowego w zakładach górniczych wydobywających kopaliny otworami wiertniczymi Rozdział 9 - Przepis przejściowy i przepis końcowy Załącznik nr 1 - Szczegółowe zasady przechowywania środków strzałowych i sprzętu strzałowego w składach materiałów wybuchowych Załącznik nr 2 - Wzory dokumentów ewidencji oraz sposób ich wypełniania Załącznik nr 3 - Szczegółowe wymagania dotyczące używania środków strzałowych i sprzętu strzałowego w zakładzie górniczym Załącznik nr 4 - Wyznaczanie strefy zagrożenia wokół miejsca wykonywania robót strzałowych w odkrywkowych zakładach górniczych, zakładach górniczych wydobywających kopaliny otworami wiertniczymi Treść rozporządzenia 2)Niniejsze rozporządzenie zostało notyfikowane Komisji Europejskiej w dniu 20 kwietnia 2015 r. pod numerem 2015/208/PL, zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. poz. 2039 oraz z 2004 r. poz. 597). Na podstawie art. 120 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2016 r. poz. 1131 i 1991 oraz z 2017 r. poz. 60 i 202) zarządza się, co następuje: Rozdział 1 Przepisy ogólne § 1. Rozporządzenie określa szczegółowe wymagania dotyczące przechowywania i używania środków strzałowych i sprzętu strzałowego w ruchu zakładu górniczego, w tym rodzaje, sposób i wzory ewidencji środków strzałowych oraz przypadki, w których przedsiębiorca ma obowiązek posiadać dowód sprawdzenia rozwiązań technicznych przez rzeczoznawcę do spraw ruchu zakładu górniczego. § 2. Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają: 1) ładunek materiału wybuchowego - materiał wybuchowy uzbrojony środkiem inicjującym lub środkiem zapalającym; 2) niewypał - środek strzałowy, który w trakcie pomiaru ciągłości obwodu strzałowego wykazał przerwę lub który przy wykonywaniu robót strzałowych nie odpalił; 3) osoba dozoru ruchu górniczego - osobę dozoru ruchu zakładu górniczego w specjalności górniczej, wiertniczej lub geofizyki i techniki strzałowej, posiadającą w zakresie swoich obowiązków sprawy techniki strzałowej; 4) środki inicjujące - wyroby wypełnione materiałem wybuchowym, służące do zainicjowania materiału wybuchowego, w szczególności spłonki, zapalniki niebędące zapalnikami elektrycznymi nieostrymi, lonty detonujące, opóźniacze detonujące; 5) środki zapalające - wyroby wypełnione materiałem wybuchowym, służące pośrednio do zainicjowania materiału wybuchowego, w szczególności lonty prochowe, zapalacze lontowe, zapalniki elektryczne nieostre. § 3. Wyróżnia się następujące rodzaje sprzętu strzałowego: 1) wyroby służące do bezpiecznego przewożenia środków strzałowych; 2) wyroby służące do bezpiecznego przenoszenia środków strzałowych; 3) wyroby służące do bezpiecznego przechowywania środków strzałowych; 4) wyroby służące do bezpiecznego sporządzania materiałów wybuchowych; 5) wyroby służące do bezpiecznego wprowadzania materiałów wybuchowych; 6) wyroby służące do bezpiecznego wprowadzania ładunków materiału wybuchowego; 7) wyroby służące do bezpiecznego konstruowania obwodów strzałowych; 8) wyroby służące do bezpiecznego sprawdzania obwodów strzałowych; 9) urządzenia służące do odpalania ładunków materiałów wybuchowych; 10) wyroby służące do wykonywania więcej niż jednej czynności wymienionych w pkt 1-9. § 4. W ruchu zakładu górniczego są przechowywane i używane: 1) środki strzałowe, które zgodnie z ustawą z dnia 21 czerwca 2002 r. o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 283) spełniają wymagania dotyczące oceny zgodności, zostały wprowadzone do obrotu, posiadają numer identyfikacyjny materiału wybuchowego przeznaczonego do użytku cywilnego, zostały wpisane do rejestru materiałów wybuchowych przeznaczonego do użytku cywilnego oraz dla których uzyskano pozwolenie na ich przechowywanie lub używanie; 2) sprzęt strzałowy, dla którego uzyskano pozwolenie na przechowywanie lub używanie w ruchu zakładu górniczego: a) wymieniony w przepisach wydanych na podstawie art. 113 ust. 15 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze, zwanej dalej „ustawą”, spełnia wymagania techniczne określone w tych przepisach oraz został dopuszczony do stosowania w zakładzie górniczym, zgodnie z art. 113 ustawy, albo b) urządzenie służące do odpalania ładunków materiałów wybuchowych albo elektryczny sprzęt strzałowy, którego rozwiązania techniczne zostały sprawdzone na wniosek podmiotu wprowadzającego urządzenie na rynek przez rzeczoznawcę do spraw ruchu zakładu górniczego, zwanego dalej „rzeczoznawcą”, albo c) nie jest wymieniony w lit. a i b i został dobrany do warunków geologiczno-górniczych i środowiskowych w miejscu jego zastosowania. § 5. 1. Czynności związane z przechowywaniem, odbiorem, używaniem, przewożeniem i przenoszeniem środków strzałowych w ruchu zakładu górniczego wykonują i dozorują osoby upoważnione przez kierownika ruchu zakładu górniczego, spełniające wymagania lub posiadające odpowiednie kwalifikacje określone w dziale IV ustawy oraz przepisach wydanych na podstawie art. 69 ust. 1 ustawy albo określone na podstawie art. 53 ust. 2 ustawy. 2. Dozwolone jest przenoszenie przez górników strzałowych materiałów wybuchowych wraz ze środkami inicjującymi albo środkami zapalającymi. 3. Dozwolone jest wyznaczenie, przez osobę dozoru ruchu górniczego, osób przeszkolonych w zakresie postępowania z materiałami wybuchowymi do pomocy przy przenoszeniu materiału wybuchowego, bez jednoczesnego przenoszenia przez te osoby środków inicjujących i środków zapalających. 4. Osoby, o których mowa w ust. 3, są nadzorowane przez osobę upoważnioną do wykonywania robót strzałowych lub odbioru środków strzałowych. § 6. 1. Kierownik ruchu zakładu górniczego zapewnia zatrudnienie na stanowisku kierownika działu obejmującego swoją właściwością sprawy techniki strzałowej, zwanego dalej „kierownikiem działu techniki strzałowej”, oraz jego zastępcy osoby, która: 1) w podziemnych zakładach górniczych - posiada stwierdzone kwalifikacje do wykonywania czynności na tym stanowisku, 2) w odkrywkowych zakładach górniczych i w zakładach górniczych wydobywających kopaliny otworami wiertniczymi - posiada stwierdzone kwalifikacje do wykonywania czynności kierownika ruchu zakładu górniczego lub kierownika działu górniczego lub osoby wyższego dozoru ruchu w specjalności górniczej ‒ a także która ukończyła kurs specjalistyczny dla osób kierujących działem techniki strzałowej. 2. Kierownik ruchu zakładu prowadzącego działalność określoną w art. 2 ust. 1 ustawy albo zakładu wykonującego roboty geologiczne, zwanych dalej „zakładami”, zapewnia zatrudnienie na stanowisku kierownika działu techniki strzałowej oraz jego zastępcy osoby, która: 1) w zakładach prowadzących działalność określoną w art. 2 ust. 1 ustawy - posiada stwierdzone kwalifikacje do wykonywania czynności na tym stanowisku, 2) w zakładach wykonujących roboty geologiczne - posiada stwierdzone kwalifikacje do wykonywania czynności kierownika ruchu zakładu lub kierownika działu geofizyki i techniki strzałowej, lub kierownika działu wiertniczego, lub osoby wyższego dozoru ruchu w specjalności geofizyka i technika strzałowa ‒ a także która ukończyła kurs specjalistyczny dla osób kierujących działem techniki strzałowej. 3. Kierownik ruchu zakładu górniczego albo zakładu, zwany dalej „kierownikiem ruchu”, upoważnia kierownika działu obejmującego swoją właściwością sprawy techniki strzałowej, o którym mowa w ust. 1 albo 2, do kierowania gospodarką środkami strzałowymi i sprzętem strzałowym oraz nadzoru nad nią, a także do nadzoru nad wykonywaniem robót strzałowych w zakładzie górniczym albo w zakładzie. § 7. W miejscach, w których znajdują się środki strzałowe, w ich otoczeniu oraz w trakcie wykonywania czynności związanych bezpośrednio ze środkami strzałowymi niedozwolone jest używanie ognia, palenie tytoniu ani stosowanie materiałów i urządzeń mogących być źródłem iskrzenia zdolnego do zainicjowania środków strzałowych. § 8. Środki strzałowe i urządzenia służące do odpalania ładunków materiałów wybuchowych zabezpiecza się w sposób uniemożliwiający dostęp do nich osób nieupoważnionych. § 9. Osobę wykonującą czynności w ruchu zakładu górniczego zapoznaje się z wyglądem środków strzałowych, a także informuje o: 1) niebezpieczeństwie, które może wystąpić w przypadku niewłaściwego postępowania ze środkami strzałowymi; 2) bezpiecznym zachowaniu się podczas wykonywania robót strzałowych; 3) znaczeniu sygnałów i znaków ostrzegawczych stosowanych w zakładzie górniczym, w związku z wykonywaniem robót strzałowych. § 10. Przy wykonywaniu czynności związanych ze środkami strzałowymi zachowuje się szczególną ostrożność. § 11. 1. Osobę dozoru ruchu górniczego informuje się niezwłocznie o: 1) stwierdzonym przypadku braku: a) środków strzałowych, b) urządzeń służących do odpalania ładunków materiałów wybuchowych; 2) przypadkach znalezienia lub pozostawienia bez dozoru środków strzałowych; 3) innych faktach i okolicznościach, które mogą spowodować niebezpieczeństwo wybuchu środków strzałowych. 2. Informacja, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a i pkt 2, jest niezwłocznie przekazywana przez osobę dozoru ruchu górniczego kierownikowi ruchu, który zawiadamia właściwy organ nadzoru górniczego i najbliższą jednostkę Policji. 3. Przepisu ust. 2 nie stosuje się w przypadku znalezienia środków strzałowych w urobku w ciągu technologicznym. § 12. 1. Kierownik ruchu wdraża do stosowania w ruchu zakładu ustalenia dotyczące bezpiecznego sposobu wykonywania robót strzałowych, o których mowa w art. 115 ust. 8 ustawy, w zakresie: 1) przewożenia i przenoszenia środków strzałowych; 2) przechowywania i zabezpieczania środków strzałowych w pobliżu miejsca wykonywania robót strzałowych; 3) wykonywania prac przygotowawczych, poprzedzających wykonywanie właściwych robót strzałowych; 4) ochrony osób i mienia przed skutkami robót strzałowych; 5) utrzymania ciągłości ruchu zakładu górniczego w trakcie wykonywania robót strzałowych. 2. Osoby wykonujące lub nadzorujące czynności określone w ust. 1 potwierdzają na piśmie zapoznanie się z ustaleniami kierownika ruchu i przestrzegają tych ustaleń. Rozdział 2 Przechowywanie środków strzałowych i sprzętu strzałowego § 13. 1. Środki strzałowe w zakładzie górniczym przechowuje się w przeznaczonych do tego celu, odpowiednio przystosowanych i zlokalizowanych składach materiałów wybuchowych, zapewniających bezpieczeństwo osób i ochronę mienia przed skutkami wybuchu środków strzałowych, z uwzględnieniem w szczególności: 1) bezpieczeństwa osób wykonujących czynności w składach materiałów wybuchowych oraz bezpieczeństwa osób zamieszkałych lub przebywających w pobliżu składów materiałów wybuchowych; 2) ochrony obiektów i urządzeń zakładu górniczego oraz obiektów i urządzeń położonych w jego sąsiedztwie; 3) zabezpieczenia przed dostępem osób nieupoważnionych. 2. Przy ocenie bezpieczeństwa osób i ochrony mienia, o których mowa w ust. 1, uwzględnia się możliwe skutki wybuchu w składzie materiałów wybuchowych. 3. W odkrywkowym zakładzie górniczym jest dozwolone przechowywanie środków strzałowych, potrzebnych do jednorazowego odstrzału, poza składem materiałów wybuchowych, przez okres nie dłuższy niż 24 godziny. 4. Miejsce przechowywania, o którym mowa w ust. 3: 1) ogradza się, w odległości nie mniejszej niż 10 m od złożonych środków strzałowych; 2) ochrania się posterunkiem; 3) oznacza się tablicami ostrzegawczymi; 4) oświetla się w porze nocnej; 5) lokalizuje się w odległości nie mniejszej niż: a) 100 m od obiektów przemysłowych, b) 300 m od obiektów użyteczności publicznej, budynków mieszkalnych i składów materiałów łatwopalnych. 5. Dozwolone jest przechowywanie: 1) sprzętu strzałowego - w składzie materiałów wybuchowych w odrębnych pomieszczeniach wyznaczonych do tego celu; 2) środków strzałowych - w składach innych przedsiębiorców; środki te przechowuje się na odrębnych półkach, a ich ewidencję prowadzi się w odrębnej książce obrotu środkami strzałowymi. § 14. W składach materiałów wybuchowych zapewnia się temperaturę i wilgotność zgodne ze wskazaniami podanymi przez producenta środków strzałowych. § 15. 1. Składy materiałów wybuchowych: 1) ze względu na okres użytkowania dzielą się na: a) stałe, których okres użytkowania jest nieograniczony, b) tymczasowe, których okres użytkowania wynosi nie więcej niż 5 lat, c) podręczne, w tym ruchome, służące do przechowywania środków strzałowych w okresie do 24 godzin i wydawania ich w pobliżu miejsca wykonywania robót strzałowych; 2) ze względu na lokalizację dzielą się na: a) ruchome - przystosowane do przewożenia, przechowywania i wydawania środków strzałowych oraz sprzętu strzałowego, b) podziemne - stanowiące zespół podziemnych komór składowych i innych wyrobisk połączonych z podziemnymi wyrobiskami górniczymi, oddzielonych od podziemnych wyrobisk górniczych drzwiami lub kratami, c) naziemne - stanowiące zespół komór składowych i pomieszczeń składowych usytuowanych na powierzchni w obrębie ogrodzonego terenu, d) wgłębne - stanowiące zespół podziemnych komór składowych i innych wyrobisk odpowiednio ogrodzonych, niepołączonych z podziemnymi wyrobiskami górniczymi. 2. Wydłużenie okresu przechowywania środków strzałowych w podręcznym składzie materiałów wybuchowych, do nie więcej niż 120 godzin, jest dozwolone za zgodą kierownika ruchu. 3. Szczegółowe wymagania dotyczące przechowywania środków strzałowych i sprzętu strzałowego w składach materiałów wybuchowych określa załącznik nr 1 do rozporządzenia. § 16. Dostęp do składu materiałów wybuchowych ma wyłącznie wydawca środków strzałowych oraz w jego obecności: 1) kierownik ruchu lub jego zastępca; 2) kierownik działu techniki strzałowej lub jego zastępca; 3) przedstawiciel organu nadzoru górniczego; 4) przedstawiciel Policji; 5) inne osoby posiadające pisemne upoważnienie udzielone przez kierownika ruchu. § 17. 1. Środki strzałowe wydaje się wyłącznie: 1) osobom upoważnionym do wykonywania robót strzałowych - na podstawie zapotrzebowania na środki strzałowe; 2) osobom upoważnionym do odbioru tych środków - na podstawie awiza wystawionego przez kierownika działu techniki strzałowej. 2. Przed wydaniem środków strzałowych sprawdza się tożsamość osób, o których mowa w ust. 1. 3. Osoba dozoru ruchu górniczego oraz osoby, o których mowa w ust. 1, mają dostęp do: 1) ogrodzonego terenu naziemnego lub wgłębnego składu materiałów wybuchowych oraz przedsionka komory wydawczej tego składu; 2) podręcznych lub ruchomych składów materiałów wybuchowych; 3) przedsionka komory wydawczej podziemnego składu materiałów wybuchowych. 4. Poza osobami, o których mowa w ust. 1 i 3, dostęp do przedsionka komory wydawczej składu materiałów wybuchowych mają osoby wyznaczone do pomocy w przenoszeniu materiału wybuchowego. § 18. Osoba, której są wydawane środki strzałowe ze składu materiałów wybuchowych, sprawdza, w obecności wydawcy środków strzałowych, przed pisemnym potwierdzeniem ich odbioru, zgodność otrzymanych środków strzałowych z zapotrzebowaniem na te środki albo awizem wystawionym przez kierownika działu techniki strzałowej. § 19. 1. Osoba dozoru ruchu górniczego wystawia zapotrzebowanie na środki strzałowe w dzienniku strzałowym. 2. Górnik strzałowy wystawia zapotrzebowanie na środki strzałowe w swoim dzienniku strzałowym. 3. Upoważnienie do wystawiania zapotrzebowania wydaje kierownik ruchu. § 20. 1. Samowolne przekazywanie środków strzałowych innym osobom przez osobę, której są wydawane środki strzałowe, jest niedozwolone. 2. Dozwolone jest przekazanie, za zgodą osoby dozoru ruchu górniczego, środków strzałowych innej osobie wykonującej roboty strzałowe w tym samym zakładzie górniczym - na zasadach określonych przez kierownika ruchu. 3. Przekazywanie środków strzałowych jest odnotowywane przez osobę dozoru ruchu górniczego w dziennikach strzałowych osób, między którymi te środki są przekazywane. § 21. 1. W składach materiałów wybuchowych umieszcza się: 1) wykaz osób upoważnionych przez kierownika ruchu do wykonywania robót strzałowych; 2) wykaz osób dozoru ruchu górniczego lub górników strzałowych, upoważnionych przez kierownika ruchu do wystawiania zapotrzebowania na środki strzałowe, oraz wzory podpisów tych osób; 3) książkę kontroli składu materiałów wybuchowych; 4) książkę ewidencji niewypałów i znalezionych środków strzałowych. 2. W przypadku stosowania lontów detonujących w składzie materiałów wybuchowych umieszcza się dodatkowo: 1) wykaz osób upoważnionych przez kierownika ruchu do wykonywania robót strzałowych z zastosowaniem lontów detonujących; 2) wykaz osób dozoru ruchu górniczego upoważnionych przez kierownika ruchu do nadzorowania robót strzałowych z zastosowaniem lontów detonujących; 3) wykaz miejsc, w których jest dozwolone wykonywanie robót strzałowych z zastosowaniem lontów detonujących. § 22. W składach materiałów wybuchowych jest niedozwolone: 1) rozcinanie lontów, z wyjątkiem lontów detonujących, uzbrajanie i rozbrajanie środków zapalających, przygotowywanie ładunków materiałów wybuchowych, dokonywanie pomiarów oporności zapalników elektrycznych oraz wykonywanie innych czynności związanych ze środkami strzałowymi, które grożą wybuchem; 2) używanie wyrobów, w tym odzieży i obuwia, gromadzących ładunki elektryczności statycznej, zdolnych do zainicjowania środków strzałowych. § 23. 1. Przechowywanie środków strzałowych w pobliżu miejsca wykonywania robót strzałowych jest dozwolone wyłącznie w: 1) zamkniętych przodkowych skrzyniach strzałowych; 2) podręcznych, w tym ruchomych, składach materiałów wybuchowych, z wyjątkiem przypadków określonych w § 13 ust. 3. 2. Klucze do przodkowych skrzyń strzałowych, w których znajdują się środki strzałowe, przechowują przy sobie osoby upoważnione do wykonywania robót strzałowych. 3. Za przechowywanie środków strzałowych, o którym mowa w ust. 1, nie uznaje się składowania środków strzałowych w miejscu wykonywania robót strzałowych, bezpośrednio przed załadowaniem ich do otworów strzałowych, na warunkach określonych przez kierownika ruchu. § 24. 1. Przodkowe skrzynie strzałowe ustawia się w miejscach suchych, w sposób zabezpieczający je przed uszkodzeniem. 2. Miejsca ustawienia i sposób zabezpieczenia przodkowych skrzyń strzałowych są określane przez osoby dozoru ruchu górniczego. § 25. Przechowywanie w tym samym pomieszczeniu lub w tej samej komorze środków strzałowych wraz ze sprzętem strzałowym lub z innymi przedmiotami i narzędziami jest niedozwolone. § 26. Naziemne i wgłębne składy materiałów wybuchowych chroni się w sposób uzgodniony z właściwymi organami Policji na podstawie art. 7 ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia (Dz. U. z 2016 r. poz. 1432 i 2255 oraz z 2017 r. poz. 60). Rozdział 3 Przewożenie i przenoszenie środków strzałowych i sprzętu strzałowego § 27. 1. Środki strzałowe są przenoszone i przewożone w oryginalnych