Obwieszczenie Ministra Przedsiębiorczości i Technologiiz dnia 14 czerwca 2019 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Gospodarki w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać gazomierze i przeliczniki do gazomierzy, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych 1)Minister Przedsiębiorczości i Technologii kieruje działem administracji rządowej - gospodarka, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 10 stycznia 2018 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Przedsiębiorczości i Technologii (Dz. U. poz. 93). Spis treści Treść obwieszczenia Załącznik - Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 28 grudnia 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać gazomierze i przeliczniki do gazomierzy, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych Rozdział 1 - Przepisy ogólne Rozdział 2 - Wymagania, którym powinny odpowiadać gazomierze i przeliczniki, oraz warunki właściwego stosowania gazomierzy Rozdział 3 - Wymagania w zakresie miejsc umieszczania cech legalizacji i zabezpieczających Rozdział 4 - Szczegółowy zakres oraz sposoby przeprowadzania sprawdzeń wykonywanych podczas legalizacji ponownej gazomierzy Rozdział 5 - Szczegółowy zakres oraz sposoby przeprowadzenia sprawdzeń wykonywanych podczas legalizacji ponownej przeliczników Rozdział 6 - Przepis końcowy Załącznik - Tekst załącznika Treść obwieszczenia 1. Na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1523 oraz z 2018 r. poz. 2243) ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 grudnia 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać gazomierze i przeliczniki do gazomierzy, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2008 r. poz. 115), z uwzględnieniem zmian wprowadzonych rozporządzeniem Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 10 stycznia 2019 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać gazomierze i przeliczniki do gazomierzy, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. poz. 219). 2. Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity rozporządzenia nie obejmuje odnośnika nr 2 oraz § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 10 stycznia 2019 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać gazomierze i przeliczniki do gazomierzy, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. poz. 219), które stanowią: „ 2) Niniejsze rozporządzenie zostało notyfikowane Komisji Europejskiej w dniu 5 lipca 2018 r., pod numerem 2018/317/PL, zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. poz. 2039 oraz z 2004 r. poz. 597), które wdraża dyrektywę (UE) 2015/1535 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 9 września 2015 r. ustanawiającą procedurę udzielania informacji w dziedzinie przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (ujednolicenie) (Dz. Urz. UE L 241 z 17.09.2015, str. 1). ” „ § 2. Do legalizacji ponownej gazomierzy w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe. § 3. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. ” . 1) Minister Przedsiębiorczości i Technologii kieruje działem administracji rządowej - gospodarka, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 10 stycznia 2018 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Przedsiębiorczości i Technologii (Dz. U. poz. 93). Załącznik - Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 28 grudnia 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać gazomierze i przeliczniki do gazomierzy, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych1)Obecnie działem administracji rządowej - gospodarka kieruje Minister Przedsiębiorczości i Technologii, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 10 stycznia 2018 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Przedsiębiorczości i Technologii (Dz. U. poz. 93). 2)Niniejsze rozporządzenie zostało notyfikowane Komisji Europejskiej w dniu 18 września 2007 r., pod numerem 2007/0511/PL, zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. poz. 2039 oraz z 2004 r. poz. 597), które wdraża dyrektywę 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającą procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. WE L 204 z 21.07.1998, str. 37, z późn. zm. - Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 20, str. 337, z późn. zm.). Na podstawie art. 9a pkt 1 i 2 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach (Dz. U. z 2019 r. poz. 541, 675 i 1123) zarządza się, co następuje: Rozdział 1 Przepisy ogólne § 1. Rozporządzenie określa: 13)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 10 stycznia 2019 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać gazomierze i przeliczniki do gazomierzy, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. poz. 219), które weszło w życie z dniem 20 lutego 2019 r.) wymagania, którym powinny odpowiadać gazomierze i przeliczniki do gazomierzy, zwane dalej „przelicznikami”; 23)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 10 stycznia 2019 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać gazomierze i przeliczniki do gazomierzy, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. poz. 219), które weszło w życie z dniem 20 lutego 2019 r.) warunki właściwego stosowania gazomierzy oraz szczegółowy zakres sprawdzeń wykonywanych podczas legalizacji ponownej gazomierzy i legalizacji ponownej przeliczników; 3) sposoby przeprowadzania sprawdzeń, o których mowa w pkt 2; 4) wymagania w zakresie miejsc umieszczania cech legalizacji i zabezpieczających na gazomierzach i przelicznikach. § 2. (uchylony).4)Przez § 1 pkt 2 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3. § 3. Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają: 1) gazomierz - przyrząd pomiarowy służący do pomiaru ilości (objętości lub masy) przepływającego przez niego gazu; 2) gazomierz miechowy - gazomierz, w którym objętość przepływającego gazu mierzona jest za pomocą komór pomiarowych o odkształcalnych ściankach; 3) gazomierz rotorowy - gazomierz, w którym objętość przepływającego gazu mierzona jest za pomocą komór pomiarowych z obracającymi się rotorami; 4) gazomierz turbinowy - gazomierz, w którym objętość przepływającego gazu mierzona jest za pomocą wirnika turbiny, wprawianego w ruch przez przepływający osiowo gaz; 5) przelicznik - przyrząd pomiarowy służący do przeliczania objętości gazu w warunkach pomiarowych na objętość gazu w warunkach bazowych; 6) strumień objętości - objętość gazu przepływającego przez gazomierz w przyjętej jednostce czasu; 7) strumień masy - masę gazu przepływającego przez gazomierz w przyjętej jednostce czasu; 8) warunki pomiarowe - temperaturę i ciśnienie gazu, w których mierzona jest objętość lub masa gazu; 9) warunki bazowe - temperaturę bazową, wybieraną z następujących wartości: 0°C, 15°C albo 20°C, lub ciśnienie bazowe o wartości 101,325 kPa, do których przelicza się objętość gazu zmierzoną w warunkach pomiarowych; 10) warunki odniesienia - temperaturę odniesienia lub ciśnienie odniesienia przewidziane do badania lub wzajemnego porównywania wyników pomiarów gazomierza lub przelicznika; 11) warunki znamionowe użytkowania - warunki użytkowania, dla których zakłada się, że wartości błędów gazomierzy i przeliczników nie przekraczają wartości błędów granicznych dopuszczalnych; 12) ciśnienie robocze - różnicę pomiędzy ciśnieniem absolutnym gazu na wlocie gazomierza a ciśnieniem atmosferycznym; 13) przejściowy strumień objętości lub masy - strumień objętości lub masy, przy którym wartości błędów granicznych dopuszczalnych gazomierza zmieniają swoją wartość; 14) strata ciśnienia gazomierza - różnicę pomiędzy ciśnieniem zmierzonym na wlocie i na wylocie gazomierza podczas przepływu gazu; 15) błąd wskazania gazomierza - stosunek różnicy wartości wskazanej przez gazomierz i wartości poprawnej do wartości poprawnej, wyrażony w procentach; 16) błąd wskazania przelicznika - wartość pierwiastka sumy kwadratów błędów cząstkowych parametrów wskazywanych przez przelicznik; 17) współczynnik konwersji - stosunek mierzonej objętości przepływającego przez gazomierz gazu w warunkach bazowych do objętości w warunkach pomiarowych; 18) zakres obciążeń - zakres strumieni objętości lub masy gazomierza zawarty między maksymalnym a minimalnym strumieniem objętości lub masy; 19) zakresowość gazomierza - stosunek minimalnego strumienia objętości do maksymalnego strumienia objętości wyrażony w postaci cyfry 1, następującego po niej dwukropka oraz określonej liczby; 20) klasa dokładności gazomierza - klasę gazomierza spełniającego określone wymagania metrologiczne, którego błędy wskazań zawarte są w wyznaczonych granicach; 21) objętość cykliczna - objętość gazu przepływającego w czasie jednego cyklu pracy gazomierza, w czasie gdy wszystkie ruchome elementy mechanizmu pomiarowego, z wyłączeniem urządzenia wskazującego i przekładni pośredniej, zajmują położenie początkowe. Rozdział 2 Wymagania, którym powinny odpowiadać gazomierze i przeliczniki, oraz warunki właściwego stosowania gazomierzy 5)Tytuł rozdziału w brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 3 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3. § 46)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 4 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3.. 1. Na gazomierzu wprowadzonym do obrotu lub użytkowania na podstawie decyzji zatwierdzenia typu są umieszczone w sposób trwały i czytelny następujące oznaczenia: 1) nazwa lub znak producenta; 2) numer fabryczny i rok produkcji; 3) nadany znak zatwierdzenia typu; 4) obciążenie minimalne i maksymalne; 5) maksymalne ciśnienie robocze; 6) objętość cykliczna w przypadku gazomierzy miechowych i rotorowych. 2. Na gazomierzu, o którym mowa w ust. 1, o ile ma to zastosowanie, mogą być umieszczone inne oznaczenia. 3. Na przeliczniku wprowadzonym do obrotu lub użytkowania na podstawie decyzji zatwierdzenia typu są umieszczone w sposób trwały i czytelny lub widoczne na jego wyświetlaczu oznaczenia, o których mowa w § 12 pkt 1. 4. Na przeliczniku, o którym mowa w ust. 3, o ile ma to zastosowanie, mogą być umieszczone inne oznaczenia. § 5. Wartości błędów granicznych dopuszczalnych gazomierza podczas legalizacji ponownej wynoszą:7)Wprowadzenie do wyliczenia w brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 5 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3. 1) dla klasy dokładności 1,5: a) w przedziale górnym zakresu obciążeń ( Qt ≤ Q ≤ Qmax): - ± 1,5%, - ± 1% w przypadku, gdy wszystkie błędy wskazań gazomierzy w tym przedziale mają ten sam znak, b) w przedziale dolnym zakresu obciążeń ( Qmin ≤ Q < Qt): ± 3%; 2) dla klasy dokładności 1,0: a) w przedziale górnym zakresu obciążeń ( Qt ≤ Q ≤ Qmax): - ± 1%, - ± 0,5% w przypadku, gdy wszystkie błędy wskazań gazomierzy w tym przedziale mają ten sam znak, b) w przedziale dolnym zakresu obciążeń ( Qmin ≤ Q < Qt): ± 2%. § 6. Gazomierze powinny być instalowane zgodnie z umieszczonymi na nich oznaczeniami lub zaleceniami producenta. § 7. Gazomierze powinny być stosowane w warunkach znamionowych użytkowania. § 8. Wartości błędów granicznych dopuszczalnych gazomierzy podczas użytkowania wynoszą: 1) dla klasy dokładności 1,5 gazomierzy miechowych: a) w przedziale górnym zakresu obciążeń ( Qt ≤ Q ≤ Qmax): ± 3%, b) w przedziale dolnym zakresu obciążeń ( Qmin ≤ Q < Qt): od -6% do 3%; 2) dla klasy dokładności 1,0 gazomierzy rotorowych i turbinowych: a) w przedziale górnym zakresu obciążeń ( Qt ≤ Q ≤ Qmax): ± 1,5%, b) w przedziale dolnym zakresu obciążeń ( Qmin≤ Q < Qt): ± 3%. § 8a8)Dodany przez § 1 pkt 6 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3.. Wartości błędów granicznych dopuszczalnych przeliczników wynoszą: 1) 0,5% - w warunkach odniesienia; 2) 1% - w warunkach znamionowych użytkowania; 3) 0,7% - w warunkach znamionowych użytkowania - w przypadku przeliczników temperaturowych. Rozdział 3 Wymagania w zakresie miejsc umieszczania cech legalizacji i zabezpieczających § 9. 1. Na gazomierzu i przeliczniku wprowadzonych do obrotu lub użytkowania na podstawie decyzji zatwierdzenia typu:9)Wprowadzenie do wyliczenia w brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 7 lit. a tiret pierwsze rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3. 1) cechy legalizacji oraz cechy zabezpieczające powinny być umieszczane w miejscach, w których rozmontowanie części zabezpieczonych jedną z tych cech powoduje jej zniszczenie; 210)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 7 lit. a tiret drugie rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3.) gdy wymagane oznaczenia znajdują się na tabliczce znamionowej nieprzymocowanej w sposób trwały do gazomierza lub przelicznika, jedna z cech zabezpieczających jest umieszczona w taki sposób, aby uległa zniszczeniu w przypadku zdjęcia tabliczki znamionowej; 3) miejsca umieszczania cech powinny obejmować: a) wszystkie tabliczki z oznaczeniami, z wyjątkiem tabliczek, które są zamocowane w sposób trwały, b) wszystkie części obudowy, które nie mogą być w inny sposób zabezpieczone przed ingerencją polegającą na: - zmianie wskazania lub mogącą mieć wpływ na wskazanie urządzenia wskazującego gazomierza, - uszkodzeniu lub przerwaniu połączenia pomiędzy urządzeniem pomiarowym i urządzeniem wskazującym, - usunięciu lub przemieszczeniu ważnych pod względem metrologicznym części gazomierza, c) połączenia z odejmowalnymi urządzeniami dodatkowymi, d) połączenia ze specjalnymi kołpakami; 4) na urządzeniach dodatkowych nie powinny być umieszczane cecha legalizacji ani cechy zabezpieczające, z wyjątkiem połączeń z odejmowalnymi urządzeniami dodatkowymi lub urządzeniami zabezpieczającymi. 211)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 7 lit. b rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3.. Na gazomierzu i przeliczniku wprowadzonych do obrotu lub użytkowania po dokonaniu oceny zgodności cechy legalizacji i cechy zabezpieczające nakłada się w takich miejscach, aby uniemożliwić dostęp osób nieuprawnionych do elementów wewnętrznych gazomierza i przelicznika. Rozdział 4 Szczegółowy zakres oraz sposoby przeprowadzania sprawdzeń wykonywanych podczas legalizacji ponownej gazomierzy 12)Tytuł rozdziału w brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 8 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3. § 10. 113)Ze zmianą wprowadzoną przez § 1 pkt 9 lit. a rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3.. Sprawdzenie gazomierzy podczas legalizacji ponownej powietrzem o gęstości 1,2 kg/m3 powinno odbywać się w pomieszczeniu, w którym temperatura powietrza wynosi (20 ± 5)○C i nie zmienia się w ciągu godziny o więcej niż 2○C. 2. Sprawdzenie gazomierzy podczas legalizacji obejmuje: 1) oględziny zewnętrzne; 2) sprawdzenie, czy na gazomierzach znajdują się wymagane oznaczenia; 3) wyznaczenie błędów wskazań. 3. Przed przystąpieniem do wyznaczania błędów wskazań gazomierzy należy: 1) umieścić gazomierze w pomieszczeniu, w którym będą wykonywane pomiary, lub w innym pomieszczeniu o tej samej temperaturze co najmniej na 5 godzin przed przystąpieniem do pomiarów; 2) zamontować proste odcinki rurociągu po stronie dopływowej i odpływowej gazomierzy o długościach równych co najmniej: a) 1 DN dla gazomierzy miechowych, b) 3 DN dla gazomierzy rotorowych, c) 10 DN bez prostownicy strumienia albo 5 DN z prostownicą strumienia - dla odcinka po stronie dopływowej i 3 DN dla odcinka po stronie odpływowej, o ile nie określono inaczej - gdzie DN oznacza średnicę nominalną rurociągu; 3) zainstalować urządzenie kontrolne, o ile ma być stosowane; 4) sprawdzić szczelność układu pomiarowego, która nie powinna przekraczać 0,1% minimalnego strumienia objętości lub masy sprawdzanych gazomierzy; 5) przeprowadzić rozruch gazomierzy, polegający na: a) przepuszczeniu, przy maksymalnym strumieniu objętości, dawki powietrza równej co najmniej 50 objętościom cyklicznym - dla gazomierzy miechowych, b14)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 9 lit. b rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3.) 10-minutowej pracy gazomierzy, przy maksymalnym strumieniu objętości - dla gazomierzy rotorowych i turbinowych. 4. Pomiary należy przeprowadzić w kierunku od maksymalnego do minimalnego strumienia objętości lub masy, podczas których temperatury otaczającego powietrza mierzone w pobliżu wlotu do stanowiska pomiarowego oraz w pobliżu przyrządu kontrolnego i gazomierza sprawdzanego, w przypadku wykonywania pomiarów powietrzem o gęstości odniesienia 1,2 kg/m3, podczas pojedynczego pomiaru: 1) nie powinny się różnić między sobą więcej niż o 1°C; 2) nie powinny się zmieniać więcej niż o 0,3°C. 515)Dodany przez § 1 pkt 9 lit. c rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3.. Wartość przejściowego strumienia objętości Qt dla gazomierza miechowego wprowadzonego do obrotu lub użytkowania na podstawie decyzji zatwierdzenia typu wydanych przed dniem 23 kwietnia 2004 r. jest równa 2 Qmin. 615)Dodany przez § 1 pkt 9 lit. c rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3.. Wartości przejściowych strumieni objętości Qt dla gazomierza rotorowego i turbinowego wprowadzonych do obrotu lub użytkowania na podstawie decyzji zatwierdzenia typu wydanych przed dniem 23 kwietnia 2004 r., w zależności od zakresowości tych gazomierzy, są równe: 1) 0,20 Qmax - dla zakresowości 1:10 i 1:20; 2) 0,15 Qmax - dla zakresowości 1:30; 3) 0,10 Qmax - dla zakresowości 1:50 i 1:65; 4) 0,08 Qmax - dla zakresowości 1:80 i 1:100; 5) 0,06 Qmax - dla zakresowości 1:130 i większej. § 11. 1. Podczas legalizacji ponownej gazomierzy należy wyznaczyć:16)Wprowadzenie do wyliczenia w brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 10 lit. a rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3. 1) dla gazomierzy miechowych: a) wartości błędów dla wartości strumieni objętości różniących się nie więcej niż o 5% od następujących wartości: - Qmin, - 0,2 Qmax, - Qmax lub - innych wartości strumieni objętości niż wymienione powyżej, pod warunkiem że będzie zapewniona równoważność badania, b17)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 10 lit. b rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3.) wartość średniej straty ciśnienia dla strumienia objętości Qmax dla gazomierzy miechowych wprowadzonych do obrotu lub użytkowania na podstawie decyzji zatwierdzenia typu, c17)W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 10 lit. b rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 3.) wartość straty ciśnienia dla strumienia objętości zawartego pomiędzy Qmin i 2 Qmin dla gazomierzy miechowych wprowadzonych do obrotu lub użytkowania na podstawie decyzji zatwierdzenia typu, których wartość dopuszczalnego ciśnienia roboczego nie przekracza 0,1 MPa; 2) dla gazomierzy, z wyłączeniem gazomierzy miechowych, o zakresowościach od 1:5 do 1:30 wartości błędów dla wartości strumieni objętości różniących się nie więcej niż o 5%, w szczególności od następujących wartości: a) Qmin, b) 0,05 Qmax w przypadku, gdy wartość ta jest większa niż Qmin, c) 0,10 Qmax, d) 0,25 Qmax, e) 0,40 Qmax, f) 0,70 Qmax, g) Qmax; 3) dla gazomierzy, z wyłączeniem gazomierzy miechowych, o zakresowościach od 1:50 do 1:250 wartości błędów dla war