Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższegoz dnia 26 lipca 2019 r.w sprawie standardów kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu lekarza, lekarza dentysty, farmaceuty, pielęgniarki, położnej, diagnosty laboratoryjnego, fizjoterapeuty i ratownika medycznego 1)Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego kieruje działem administracji rządowej - szkolnictwo wyższe i nauka, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 13 grudnia 2017 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1530). Spis treści Treść rozporządzenia Załącznik nr 1 - Standard kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu lekarza Załącznik nr 2 - Standard kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu lekarza dentysty Załącznik nr 3 - Standard kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu farmaceuty Załącznik nr 4 - Standard kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu pielęgniarki Załącznik nr 5 - Standard kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu położnej Załącznik nr 6 - Standard kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu iagnosty laboratoryjnego Załącznik nr 7 - Standard kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu fizjoterapeuty Załącznik nr 8 - Standard kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu atownika medycznego Treść rozporządzenia 2)Niniejsze rozporządzenie w zakresie swojej regulacji wdraża dyrektywę 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 września 2005 r. w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych (Dz. Urz. UE L 255 z 30.09.2005, str. 22, Dz. Urz. UE L 363 z 20.12.2006, str. 141-237, Dz. Urz. UE L 320 z 06.12.2007, str. 3-11, Dz. Urz. UE L 205 z 01.08.2008, str. 10-12, Dz. Urz. UE L 93 z 07.04.2009, str. 11-12, Dz. Urz. UE L 59 z 04.03.2011, str. 4-7, Dz. Urz. UE L 180 z 12.07.2012, str. 9-11, Dz. Urz. UE L 158 z 10.06.2013, str. 368-375 oraz Dz. Urz. UE L 354 z 28.12.2013, str. 132-170). Na podstawie art. 68 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. poz. 1668, z późn. zm.3)Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2018 r. poz. 2024 i 2245 oraz z 2019 r. poz. 276, 447, 534, 577, 730 i 823.) zarządza się, co następuje: § 1. Określa się standardy kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu: 1) lekarza - stanowiący załącznik nr 1 do rozporządzenia; 2) lekarza dentysty - stanowiący załącznik nr 2 do rozporządzenia; 3) farmaceuty - stanowiący załącznik nr 3 do rozporządzenia; 4) pielęgniarki - stanowiący załącznik nr 4 do rozporządzenia; 5) położnej - stanowiący załącznik nr 5 do rozporządzenia; 6) diagnosty laboratoryjnego - stanowiący załącznik nr 6 do rozporządzenia; 7) fizjoterapeuty - stanowiący załącznik nr 7 do rozporządzenia; 8) ratownika medycznego - stanowiący załącznik nr 8 do rozporządzenia. § 2. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.4)Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone: 1) w zakresie kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu lekarza, lekarza dentysty, farmaceuty, pielęgniarki i położnej - rozporządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 maja 2012 r. w sprawie standardów kształcenia dla kierunków studiów: lekarskiego, lekarsko-dentystycznego, farmacji, pielęgniarstwa i położnictwa (Dz. U. z 2018 r. poz. 345), 2) w zakresie kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu diagnosty laboratoryjnego - rozporządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 24 sierpnia 2016 r. w sprawie standardów kształcenia na kierunku analityka medyczna/ medycyna laboratoryjna (Dz. U. poz. 1434) - które tracą moc z dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia na podstawie art. 349 pkt 6 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. poz. 1669 oraz z 2019 r. poz. 39 i 534). 1) Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego kieruje działem administracji rządowej - szkolnictwo wyższe i nauka, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 13 grudnia 2017 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1530). 2) Niniejsze rozporządzenie w zakresie swojej regulacji wdraża dyrektywę 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 września 2005 r. w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych (Dz. Urz. UE L 255 z 30.09.2005, str. 22, Dz. Urz. UE L 363 z 20.12.2006, str. 141-237, Dz. Urz. UE L 320 z 06.12.2007, str. 3-11, Dz. Urz. UE L 205 z 01.08.2008, str. 10-12, Dz. Urz. UE L 93 z 07.04.2009, str. 11-12, Dz. Urz. UE L 59 z 04.03.2011, str. 4-7, Dz. Urz. UE L 180 z 12.07.2012, str. 9-11, Dz. Urz. UE L 158 z 10.06.2013, str. 368-375 oraz Dz. Urz. UE L 354 z 28.12.2013, str. 132-170). 3) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2018 r. poz. 2024 i 2245 oraz z 2019 r. poz. 276, 447, 534, 577, 730 i 823. 4) Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone: 1) w zakresie kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu lekarza, lekarza dentysty, farmaceuty, pielęgniarki i położnej - rozporządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 maja 2012 r. w sprawie standardów kształcenia dla kierunków studiów: lekarskiego, lekarsko-dentystycznego, farmacji, pielęgniarstwa i położnictwa (Dz. U. z 2018 r. poz. 345), 2) w zakresie kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu diagnosty laboratoryjnego - rozporządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 24 sierpnia 2016 r. w sprawie standardów kształcenia na kierunku analityka medyczna/ medycyna laboratoryjna (Dz. U. poz. 1434) - które tracą moc z dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia na podstawie art. 349 pkt 6 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. poz. 1669 oraz z 2019 r. poz. 39 i 534). Załącznik nr 1 - Standard kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu lekarza I. SPOSÓB ORGANIZACJI KSZTAŁCENIA 1. WYMAGANIA OGÓLNE 1.1. Standard ma zastosowanie do kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu lekarza prowadzonego na studiach na kierunku lekarskim, zwanych dalej „studiami”. 1.2. Studia są jednolitymi studiami magisterskimi. 1.3. Studia trwają 12 semestrów. 1.4. Liczba godzin zajęć, w tym praktyk zawodowych, nie może być mniejsza niż 5700. 1.5. Liczba punktów ECTS konieczna do ukończenia studiów nie może być mniejsza niż 360. 1.6. Kierunek lekarski jest przyporządkowany do dyscypliny naukowej - nauki medyczne, jako dyscypliny wiodącej. 1.7. Studia mają profil ogólnoakademicki. 2. ZAJĘCIA I GRUPY ZAJĘĆ 2.1. Proces kształcenia jest realizowany w postaci: 1) zajęć lub grup zajęć odpowiadających poszczególnym zagadnieniom z dyscypliny naukowej, do której jest przyporządkowany kierunek studiów (np. anatomii, mikrobiologii, chirurgii, okulistyce); 2) grup zajęć zintegrowanych łączących dwa lub więcej zagadnień z dyscypliny naukowej, do której jest przyporządkowany kierunek studiów (np. choroby wewnętrzne i diagnostykę laboratoryjną, choroby zakaźne i mikrobiologię); 3) wielodyscyplinarnych grup zajęć poświęconych określonym zagadnieniom (np. mechanizm i leczenie bólu, choroby autoimmunologiczne). 2.2. Program studiów obejmuje zajęcia lub grupy zajęć, związane z prowadzoną w uczelni działalnością naukową w dyscyplinie naukowej, do której jest przyporządkowany kierunek studiów, którym przypisano punkty ECTS w wymiarze większym niż 50% liczby punktów ECTS koniecznej do ukończenia studiów i uwzględnia udział studentów w zajęciach przygotowujących do prowadzenia działalności naukowej lub udział w tej działalności. 3. MINIMALNA LICZBA GODZIN ZAJĘĆ ZORGANIZOWANYCH I PUNKTÓW ECTS Grupy zajęć, w ramach których osiąga się szczegółowe efekty uczenia się Liczba godzin Liczba punktów ECTS A. Nauki morfologiczne 300 25 B. Naukowe podstawy medycyny 525 43 C. Nauki przedkliniczne 525 43 D. Nauki behawioralne i społeczne z elementami profesjonalizmu 240 12 E. Nauki kliniczne niezabiegowe 1060 65 F. Nauki kliniczne zabiegowe 900 50 G. Prawne i organizacyjne aspekty medycyny 100 6 H. Praktyczne nauczanie kliniczne (30 tygodni) i egzaminy 900 60 I. Praktyki zawodowe (20 tygodni) 600 20 Razem 5150 324 3.1. Program studiów konstruuje się tak, aby możliwe było przypisanie grupom zajęć powtarzalnej wartości punktowej wyrażonej w ECTS. 3.2. W trakcie kształcenia w zakresie nauk klinicznych (grupy zajęć E i F) studentom zapewnia się bezpośredni dostęp do pacjentów, w tym pacjentów leczonych ambulatoryjnie, z chorobami ostrymi oraz przewlekłymi, które są ujęte w treściach kształcenia przypisanych do zajęć lub grup zajęć. 3.3. Do dyspozycji uczelni pozostawia się nie mniej niż 550 godzin zajęć (36 punktów ECTS), które mogą być realizowane jako zajęcia uzupełniające wiedzę, umiejętności lub kompetencje społeczne, z tym że program studiów umożliwia studentowi wybór zajęć, którym przypisano punkty ECTS w wymiarze nie mniejszym niż 3% liczby punktów ECTS koniecznej do ukończenia studiów. 3.4. Nie więcej niż połowa godzin zajęć umożliwiających uzyskanie efektów uczenia się w grupie zajęć D jest przeznaczona na nauczanie języka angielskiego. Dodatkowe godziny zajęć przeznaczone na nauczanie języka angielskiego lub innego języka obcego mogą być realizowane w ramach godzin pozostawionych do dyspozycji uczelni. W przypadku gdy łączna liczba godzin zajęć z języków obcych jest większa niż 200, uczelnia zwiększa o tę nadwyżkę ogólną liczbę godzin zajęć w programie studiów. 3.5. Zajęcia z wychowania fizycznego są zajęciami obowiązkowymi na studiach stacjonarnych, prowadzonymi w wymiarze nie mniejszym niż 60 godzin. Zajęciom tym nie przypisuje się punktów ECTS. 3.6. Program studiów umożliwia studentom uzyskanie nie mniej niż 5 punktów ECTS w ramach zajęć z dziedziny nauk humanistycznych lub nauk społecznych. 3.7. Liczba punktów ECTS, jaka może być uzyskana w ramach kształcenia z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość, nie może być większa niż 20% liczby punktów ECTS koniecznej do ukończenia studiów. 4. PRAKTYCZNE NAUCZANIE KLINICZNE NA VI ROKU STUDIÓW 4.1. Praktyczne nauczanie kliniczne na VI roku studiów obejmuje zajęcia służące osiągnięciu efektów uczenia się w grupach zajęć E i F, realizowane w formie seminariów i ćwiczeń, w klinikach, oddziałach szpitalnych lub w symulowanych warunkach klinicznych, w wymiarze: Specjalność Liczba godzin Liczba punktów ECTS Choroby wewnętrzne 240 16 Pediatria 120 8 Chirurgia 120 8 Ginekologia i położnictwo 60 4 Psychiatria 60 4 Medycyna ratunkowa 60 4 Medycyna rodzinna 60 4 Specjalność wybrana przez studenta 180 12 Razem 900 60 4.2. Zajęcia służące osiągnięciu efektów uczenia się w grupach zajęć E i F są prowadzone zgodnie z ramowym programem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 5 ust. 14 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. z 2019 r. poz. 537, z późn. zm.). 5. PRAKTYKI ZAWODOWE 5.1. Praktyki zawodowe obejmują doskonalenie umiejętności zawodowych w wymiarze: Zakres praktyk zawodowych Liczba tygodni Opieka nad chorym 4 Podstawowa opieka zdrowotna (medycyna rodzinna) 3 Pomoc doraźna 1 Choroby wewnętrzne 4 Intensywna terapia 2 Pediatria 2 Chirurgia 2 Ginekologia i położnictwo 2 Razem 20 5.2. Praktyki zawodowe są realizowane w okresie wakacji. Praktyki zawodowe służą osiągnięciu wybranych efektów uczenia się. Program praktyk zawodowych, formę i terminy ich odbywania oraz sposób weryfikacji osiągniętych efektów uczenia się ustala uczelnia. 6. INFRASTRUKTURA NIEZBĘDNA DO PROWADZENIA KSZTAŁCENIA 6.1. Proces kształcenia odbywa się z wykorzystaniem infrastruktury pozwalającej na osiągnięcie efektów uczenia się, w skład której wchodzą w szczególności prosektorium i pracownia mikroskopowa i która umożliwia prowadzenie zajęć we wszystkich specjalnościach klinicznych. Zajęcia z zakresu nauk klinicznych (grupy zajęć E i F) są prowadzone w podmiotach leczniczych, które ze względu na swoją specyfikę oraz liczbę udzielanych przez nie świadczeń zdrowotnych, zapewniają studentom możliwość osiągnięcia efektów uczenia się z zakresu nauk klinicznych. 6.2. Praktyczne nauczanie kliniczne i praktyki zawodowe odbywają się w oparciu o infrastrukturę uczelni oraz infrastrukturę podmiotów leczniczych, z którymi uczelnie zawarły umowy lub porozumienia w tym zakresie, w tym z wykorzystaniem symulowanych warunków klinicznych. Praktyczne nauczanie kliniczne i praktyki zawodowe odbywają się w podmiotach leczniczych udzielających świadczeń zdrowotnych z zakresu leczenia szpitalnego, w szczególności w szpitalach, których specyfika pozwala na osiągnięcie efektów uczenia się, podmiotach leczniczych udzielających świadczeń zdrowotnych z zakresu ambulatoryjnej opieki specjalistycznej lub podstawowej opieki zdrowotnej, jednostkach systemu Państwowe Ratownictwo Medyczne i hospicjach. II. OSOBY PROWADZĄCE KSZTAŁCENIE Kształcenie służące osiągnięciu efektów uczenia się w grupach zajęć jest prowadzone przez nauczycieli akademickich lub inne osoby, posiadających kompetencje zawodowe lub naukowe oraz doświadczenie w zakresie właściwym dla prowadzonych zajęć, z tym że w grupach zajęć E i F jest prowadzone przez nauczycieli akademickich lub inne osoby, posiadających dorobek naukowy, prawo wykonywania zawodu lekarza oraz tytuł specjalisty lub specjalizację w dziedzinie medycyny adekwatnej do prowadzonych zajęć, lub przez osoby posiadające prawo wykonywania zawodu lekarza, które ukończyły w trakcie szkolenia specjalizacyjnego moduł podstawowy albo ukończyły 3 rok szkolenia specjalizacyjnego w specjalizacjach jednolitych w odpowiedniej dziedzinie medycyny, jeżeli uzyskały pozytywną opinię kierownika specjalizacji, a także przy współudziale innych osób posiadających dorobek naukowy lub doświadczenie kliniczne, w zakresie właściwym do prowadzonych zajęć. III. EFEKTY UCZENIA SIĘ 1. OGÓLNE EFEKTY UCZENIA SIĘ 1.1. W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: 1) rozwój, budowę i funkcje organizmu człowieka w warunkach prawidłowych i patologicznych; 2) objawy i przebieg chorób; 3) sposoby postępowania diagnostycznego i terapeutycznego właściwe dla określonych stanów chorobowych; 4) etyczne, społeczne i prawne uwarunkowania wykonywania zawodu lekarza oraz zasady promocji zdrowia, a swoją wiedzę opiera na dowodach naukowych; 5) metody prowadzenia badań naukowych. 1.2. W zakresie umiejętności absolwent potrafi: 1) rozpoznać problemy medyczne i określić priorytety w zakresie postępowania lekarskiego; 2) rozpoznać stany zagrażające życiu i wymagające natychmiastowej interwencji lekarskiej; 3) zaplanować postępowanie diagnostyczne i zinterpretować jego wyniki; 4) wdrożyć właściwe i bezpieczne postępowanie terapeutyczne oraz przewidzieć jego skutki; 5) planować własną aktywność edukacyjną i stale dokształcać się w celu aktualizacji wiedzy; 6) inspirować proces uczenia się innych osób; 7) komunikować się z pacjentem i jego rodziną w atmosferze zaufania, z uwzględnieniem potrzeb pacjenta oraz przekazać niekorzystne informacje; 8) komunikować się ze współpracownikami w zespole i dzielić się wiedzą; 9) krytycznie oceniać wyniki badań naukowych i odpowiednio uzasadniać stanowisko. 1.3. W zakresie kompetencji społecznych absolwent jest gotów do: 1) nawiązania i utrzymania głębokiego oraz pełnego szacunku kontaktu z pacjentem, a także okazywania zrozumienia dla różnic światopoglądowych i kulturowych; 2) kierowania się dobrem pacjenta; 3) przestrzegania tajemnicy lekarskiej i praw pacjenta; 4) podejmowania działań wobec pacjenta w oparciu o zasady etyczne, ze świadomością społecznych uwarunkowań i ograniczeń wynikających z choroby; 5) dostrzegania i rozpoznawania własnych ograniczeń oraz dokonywania samooceny deficytów i potrzeb edukacyjnych; 6) propagowania zachowań prozdrowotnych; 7) korzystania z obiektywnych źródeł informacji; 8) formułowania wniosków z własnych pomiarów lub obserwacji; 9) wdrażania zasad koleżeństwa zawodowego i współpracy w zespole specjalistów, w tym z przedstawicielami innych zawodów medycznych, także w środowisku wielokulturowym i wielonarodowościowym; 10) formułowania opinii dotyczących różnych aspektów działalności zawodowej; 11) przyjęcia odpowiedzialności związanej z decyzjami podejmowanymi w ramach działalności zawodowej, w tym w kategoriach bezpieczeństwa własnego i innych osób. 2. SZCZEGÓŁOWE EFEKTY UCZENIA SIĘ A. NAUKI MORFOLOGICZNE (w tym: anatomia, histologia, embriologia) W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: A.W1. mianownictwo anatomiczne, histologiczne i embriologiczne w językach polskim i angielskim; A.W2. budowę ciała ludzkiego w podejściu topograficznym (kończyny górna i dolna, klatka piersiowa, brzuch, miednica, grzbiet, szyja, głowa) i czynnościowym (układ kostno-stawowy, układ mięśniowy, układ krążenia, układ oddechowy, układ pokarmowy, układ moczowy, układy płciowe, układ nerwowy i narządy zmysłów, powłoka wspólna); A.W3. stosunki topograficzne między poszczególnymi narządami; A.W4. podstawowe struktury komórkowe i ich specjalizacje funkcjonalne; A.W5. mikroarchitekturę tkanek, macierzy pozakomórkowej i narządów; A.W6. stadia rozwoju zarodka ludzkiego, budowę i czynność błon płodowych i łożyska, etapy rozwoju poszczególnych narządów oraz wpływ czynników szkodliwych na rozwój zarodka i płodu (teratogennych). W zakresie umiejętności absolwent potrafi: A.U1. obsługiwać mikroskop optyczny, w tym w zakresie korzystania z immersji; A.U2. rozpoznawać w obrazach z mikroskopu optycznego lub elektronowego struktury histologiczne odpowiadające narządom, tkankom, komórkom i strukturom komórkowym, opisywać i interpretować ich budowę oraz relacje między budową i funkcją; A.U3. wyjaśniać anatomiczne podstawy badania przedmiotowego; A.U4. wnioskować o relacjach między strukturami anatomicznymi na podstawie przyżyciowych badań diagnostycznych, w szczególności z zakresu radiologii (zdjęcia przeglądowe, badania z użyciem środków kontrastowych, tomografia komputerowa i magnetyczny rezonans jądrowy); A.U5. posługiwać się w mowie i w piśmie mianownictwem anatomicznym, histologicznym oraz embriologicznym. B. NAUKOWE PODSTAWY MEDYCYNY (w tym: biofizyka, biologia molekularna, biochemia z elementami chemii, fizjologia z elementami fizjologii klinicznej, cytofizjologia, informatyka i biostatystyka) W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie: B.W1. gospodarkę wodno-elektrolitową w układach biologicznych; B.W2. równowagę kwasowo-zasadową i mechanizm działania buforów oraz ich znaczenie w homeostazie ustrojowej; B.W3. pojęcia: rozpuszczalność, ciśnienie osmotyczne, izotonia, roztwory koloidalne i równowaga Gibbsa-Donnana; B.W4. podstawowe reakcje związków nieorganicznych i organicznych w roztworach wodnych; B.W5. prawa fizyczne opisujące przepływ cieczy i czynniki wpływające na opór naczyniowy przepływu krwi; B.W6. naturalne i sztuczne źródła promieniowania jonizującego oraz jego oddziaływanie z materią; B.W7. fizykochemiczne i molekularne podstawy działania narządów zmysłów; B.W8. fizyczne podstawy nieinwazyjnych metod obrazowania; B.W9. fizyczne podstawy wybranych technik terapeutycznych, w tym ultradźwięków i naświetlań; B.W10. budowę prostych związków organicznych wchodzących w skład makrocząsteczek obecnych w komórkach, macierzy zewnątrzkomórkowej i płynów ustrojowych; B.W11. budowę lipidów i polisacharydów oraz ich funkcje w strukturach komórkowych i pozakomórkowych; B.W12. struktury I-, II-, III- i IV-rzędową białek oraz modyfikacje potranslacyjne i funkcjonalne białka oraz ich znaczenie; B.W13. funkcje nukleotydów w komórce, struktury I- i II-rzędową DNA i RNA oraz strukturę chromatyny; B.W14. funkcje genomu, transkryptomu i proteomu człowieka oraz podstawowe metody stosowane w ich badaniu, procesy replikacji, naprawy i rekombinacji DNA, transkrypcji i translacji oraz degradacji DNA, RNA i białek, a także koncepcje regulacji ekspresji genów; B.W15. podstawowe szlaki kataboliczne i anaboliczne, sposoby ich regulacji oraz wpływ na nie czynników genetycznych i środowiskowych; B.W16. profile metaboliczne podstawowych narządów i układów; B.W17. sposoby komu