Rozporządzenie Ministra Zdrowiaz dnia 29 sierpnia 2019 r.w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców 1)Minister Zdrowia kieruje działem administracji rządowej - zdrowie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 10 stycznia 2018 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Zdrowia (Dz. U. poz. 95). Spis treści Treść rozporządzenia Załącznik nr 1 - Oświadczenie dotyczące stanu zdrowia (wzór) Załącznik nr 2 - Szczegółowe warunki badania lekarskiego w zakresie narządu wzroku Załącznik nr 3 - Szczegółowe warunki badania lekarskiego w zakresie narządu słuchu Załącznik nr 4 - Szczegółowe warunki badania lekarskiego w zakresie układu ruchu, układu oddechowego, czynności nerek, stanu psychicznego, objawów wskazujących na uzależnienie od alkoholu lub jego nadużywanie, objawów wskazujących na uzależnienie od środków działających podobnie do alkoholu lub ich nadużywanie oraz stosowania produktów leczniczych mogących mieć wpływ na zdolność do kierowania pojazdami Załącznik nr 5 - Szczegółowe warunki badania lekarskiego w zakresie układu sercowo-naczyniowego Załącznik nr 6 - Szczegółowe warunki badania lekarskiego w zakresie układu nerwowego, w tym padaczki Załącznik nr 7 - Szczegółowe warunki badania lekarskiego w zakresie obturacyjnego bezdechu podczas snu Załącznik nr 8 - Szczegółowe warunki badania lekarskiego w zakresie cukrzycy Załącznik nr 9 - Orzeczenie lekarskie (wzór) Załącznik nr 10 - Orzeczenie lekarskie (wzór) Załącznik nr 11 - Karta badania lekarskiego (wzór) Załącznik nr 12 - Pieczątki uprawnionego lekarza Załącznik nr 13 - Zaświadczenie (wzór) Treść rozporządzenia 2)Przepisy niniejszego rozporządzenia wdrażają postanowienia dyrektywy nr 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy (przekształcenie) (Dz. Urz. UE L 403 z 30.12.2006, str. 18, Dz. Urz. UE L 223 z 26.08.2009, s. 31, Dz. Urz. UE L 314 z 29.11.2011, s. 31, Dz. Urz. UE L 321 z 20.11.2012, s. 54, Dz. Urz. UE L 158 z 10.06.2013, s. 356, Dz. Urz. UE L 261 z 03.10.2013, s. 29, Dz. Urz. UE L 194 z 02.07.2014, s. 10, Dz. Urz. UE L 107 z 25.04.2015, s. 68, Dz. Urz. UE L 126 z 14.05.2016, s. 85, Dz. Urz. UE L 183 z 07.08.2016, s. 59 oraz Dz. Urz. UE L 112 z 02.05.2018, s. 29). Na podstawie art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2019 r. poz. 341, 622 i 1287) zarządza się, co następuje: § 1. Rozporządzenie określa: 1) szczegółowe warunki i tryb przeprowadzania badania lekarskiego prowadzonego w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanego dalej „badaniem lekarskim”; 2) zakres: a) badań lekarskich, b) konsultacji u lekarzy specjalistów, c) pomocniczych badań diagnostycznych; 3) jednostki uprawnione do przeprowadzania badań lekarskich, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 3-5, 7 i 8 oraz w art. 79 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, zwanej dalej „ustawą”; 4) wzory stosowanych dokumentów oraz wzór pieczątki uprawnionego lekarza; 5) dodatkowe kwalifikacje, o których mowa w art. 77 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy; 6) podmioty uprawnione do przeprowadzania szkoleń lekarzy w zakresie badań kierowców oraz ramowy program ich szkolenia; 7) wysokość opłaty za wpis do ewidencji, o którym mowa w art. 77 ust. 2 pkt 1 ustawy. § 2. Osoba posiadająca skierowanie zgłasza się na badanie lekarskie w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia otrzymania skierowania na to badanie. § 3. 1. Badanie lekarskie przeprowadza się po sprawdzeniu tożsamości osoby badanej i złożeniu oświadczenia dotyczącego stanu zdrowia, o którym mowa w art. 78 ustawy. 2. Wzór oświadczenia dotyczącego stanu zdrowia, o którym mowa w art. 78 ustawy, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia. § 4. 1. W ramach badania lekarskiego uprawniony lekarz dokonuje oceny stanu zdrowia osoby badanej w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w zakresie: 1) narządu wzroku; 2) narządu słuchu; 3) układu ruchu; 4) układu sercowo-naczyniowego i układu oddechowego; 5) układu nerwowego, w tym padaczki; 6) obturacyjnego bezdechu podczas snu; 7) czynności nerek; 8) cukrzycy, przy uwzględnieniu wyników badania poziomu glikemii; 9) stanu psychicznego; 10) objawów wskazujących na uzależnienie od alkoholu lub jego nadużywanie; 11) objawów wskazujących na uzależnienie od środków działających podobnie do alkoholu lub ich nadużywanie; 12) stosowania produktów leczniczych mogących mieć wpływ na zdolność do kierowania pojazdami; 13) innych poważnych zaburzeń stanu zdrowia, które mogą stanowić zagrożenie w sytuacji kierowania pojazdami. 2. W zakresie badania lekarskiego uprawniony lekarz uwzględnia u osoby badanej obecność i rodzaj schorzenia, stopień zaawansowania objawów chorobowych i ich dynamikę, z uwzględnieniem możliwości rozwoju choroby, jak i cofania się jej objawów, oraz rozważa zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu drogowego, jakie mogą mieć miejsce w przypadku kierowania przez tę osobę pojazdami. § 5. Szczegółowe warunki badania lekarskiego w zakresie: 1) narządu wzroku - określa załącznik nr 2 do rozporządzenia; 2) narządu słuchu - określa załącznik nr 3 do rozporządzenia; 3) układu ruchu, układu oddechowego, czynności nerek, stanu psychicznego, objawów wskazujących na uzależnienie od alkoholu lub jego nadużywanie, objawów wskazujących na uzależnienie od środków działających podobnie do alkoholu lub ich nadużywanie oraz stosowania produktów leczniczych mogących mieć wpływ na zdolność do kierowania pojazdami - określa załącznik nr 4 do rozporządzenia; 4) układu sercowo-naczyniowego - określa załącznik nr 5 do rozporządzenia; 5) układu nerwowego, w tym padaczki - określa załącznik nr 6 do rozporządzenia; 6) obturacyjnego bezdechu podczas snu - określa załącznik nr 7 do rozporządzenia; 7) cukrzycy - określa załącznik nr 8 do rozporządzenia. § 6. 1. Uprawniony lekarz może skierować osobę badaną na konsultację do lekarza posiadającego specjalizację w określonej dziedzinie medycyny lub psychologa albo zlecić przeprowadzenie pomocniczych badań diagnostycznych, w zakresie, o którym mowa w § 4 ust. 1, w celu oceny schorzenia lub stopnia zaawansowania objawów chorobowych. 2. Konsultacja u lekarza posiadającego specjalizację w dziedzinie okulistyki jest obligatoryjna w odniesieniu do osób ubiegających się o wydanie lub posiadających prawo jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E lub T, po 6-miesięcznym okresie adaptacji w przypadku powstania jednooczności lub diplopii. Przed upływem okresu adaptacji uprawniony lekarz stwierdza istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. 3. Konsultacja u lekarza posiadającego specjalizację w dziedzinie okulistyki jest ponadto obligatoryjna w odniesieniu do: 1) osób ubiegających się o wydanie lub posiadających prawo jazdy kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D, D+E lub pozwolenie na kierowanie tramwajem; 2) osób, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 6 ustawy; 3) kierowców, o których mowa w art. 39j ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 58, z późn. zm.3)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2019 r. poz. 60, 125, 690, 730, 1123, 1180, 1466, 1495 i 1556.), oraz przedsiębiorców lub innych osób osobiście wykonujących przewóz drogowy, o których mowa w art. 39m ustawy o transporcie drogowym; 4) osób, o których mowa w art. 34 ust. 1, art. 60 lub art. 117 ust. 4 ustawy - po 6-miesięcznym okresie adaptacji w przypadku powstania znacznej i nagłej utraty możliwości widzenia na jedno oko; przed upływem okresu adaptacji uprawniony lekarz stwierdza istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami; po upływie okresu adaptacji uprawniony lekarz może orzec brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami pod warunkiem przedstawienia przez osobę badaną opinii lekarza posiadającego specjalizację w dziedzinie okulistyki potwierdzającej adaptację. 4. W przypadku diplopii u osób, o których mowa w ust. 3, uprawniony lekarz stwierdza istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. § 7. 1. Uprawniony lekarz, po przeprowadzeniu badania lekarskiego, wystawia orzeczenie lekarskie, którego wzór określają odpowiednio załączniki nr 9 i 10 do rozporządzenia. 2. Oryginał orzeczenia lekarskiego otrzymuje osoba badana, a kopię orzeczenia lekarskiego dołącza się do dokumentacji badania prowadzonej w formie karty badania lekarskiego, której wzór określa załącznik nr 11 do rozporządzenia. § 8. Wzór pieczątki uprawnionego lekarza określa załącznik nr 12 do rozporządzenia. § 9. Jeżeli osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami albo kierowca podlega jednocześnie badaniom lekarskim dla więcej niż jednej kategorii prawa jazdy, przeprowadza się jedno badanie lekarskie obejmujące swoim zakresem wszystkie wymagania związane z tymi kategoriami. § 10. 1. Jednostkami uprawnionymi do przeprowadzania badań lekarskich: 1) osób, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 3-5 ustawy, są wojewódzkie ośrodki medycyny pracy, właściwe ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej; 2) osób, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 7 i 8 ustawy, są jednostki organizacyjne służby medycyny pracy, o których mowa w art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2019 r. poz. 1175), właściwe ze względu na siedzibę szkoły. 2. Osoba zgłaszająca się na badanie lekarskie na podstawie decyzji starosty, o której mowa w art. 99 ust. 2 pkt 1 lit. c ustawy, przekazuje uprawnionemu lekarzowi kopię orzeczenia stwierdzającego niepełnosprawność. § 11. Jednostkami uprawnionymi do przeprowadzenia ponownego badania lekarskiego, o którym mowa w art. 79 ust. 4 i 5 ustawy, są w przypadku orzeczenia lekarskiego wydanego przez: 1) uprawnionego lekarza - wojewódzkie ośrodki medycyny pracy, a w przypadku kandydatów, uczniów lub słuchaczy, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 7 i 8 ustawy - wojewódzkie ośrodki medycyny pracy, właściwe ze względu na siedzibę szkoły; 2) uprawnionego lekarza zatrudnionego w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy: a) Centrum Naukowe Medycyny Kolejowej w Warszawie, b) Instytut Medycyny Pracy im. prof. dr. med. Jerzego Nofera w Łodzi, c) Instytut Medycyny Wsi im. Witolda Chodźki w Lublinie, d) Uniwersyteckie Centrum Medycyny Morskiej i Tropikalnej w Gdyni, e) Wojskowy Instytut Medycyny Lotniczej w Warszawie. § 12. 1. Za dodatkowe kwalifikacje, o których mowa w art. 77 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy, uznaje się: 1) posiadanie specjalizacji w dziedzinie medycyny: przemysłowej, kolejowej, lotniczej, morskiej i tropikalnej, sportowej, ogólnej, rodzinnej lub chorób wewnętrznych oraz 2) ukończenie z wynikiem pozytywnym szkolenia w zakresie badań kierowców. 2. Szkolenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, obejmuje zajęcia teoretyczne i praktyczne, w wymiarze łącznym co najmniej 60 godzin, w zakresie: 1) podstaw prawnych orzecznictwa o zdolności do kierowania pojazdami; 2) zasad orzecznictwa lekarskiego o zdolności do kierowania pojazdami; 3) metodyki badań narządu wzroku, narządu słuchu i równowagi oraz układu nerwowego; 4) oceny fizycznej i psychicznej zdolności do kierowania pojazdami w zakresie określonym w § 4 ust. 1; 5) problematyki alkoholizmu i oddziaływania środków działających podobnie do alkoholu; 6) wypadkowości drogowej. 3. Podmiotami uprawnionymi do przeprowadzania szkoleń lekarzy w zakresie badań kierowców są jednostki, o których mowa w § 11 pkt 2. 4. Dokumentem potwierdzającym ukończenie z wynikiem pozytywnym szkolenia w zakresie badań kierowców jest zaświadczenie wydane przez jednostkę przeprowadzającą szkolenie. Wzór zaświadczenia określa załącznik nr 13 do rozporządzenia. § 13. Opłata za wpis do ewidencji, o którym mowa w art. 77 ust. 2 pkt 1 ustawy, wynosi 50 zł. § 14. 1. Postępowania w sprawie wydania orzeczenia lekarskiego wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia przeprowadza się na podstawie przepisów dotychczasowych. 2. Orzeczenia lekarskie wydane przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia zachowują ważność przez okres, na jaki zostały wydane. 3. Zaświadczenia potwierdzające odbycie szkolenia, o którym mowa w art. 77 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy, wydane na podstawie dotychczasowych przepisów zachowują ważność. § 15. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 września 2019 r.4)Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. z 2017 r. poz. 250 i 293, z 2018 r. poz. 970 i 1938 oraz z 2019 r. poz. 1356), które traci moc z dniem 31 sierpnia 2019 r. zgodnie z art. 169 ust. 5 ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2245 i 2432 oraz z 2019 r. poz. 534 i 1287). 1) Minister Zdrowia kieruje działem administracji rządowej - zdrowie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 10 stycznia 2018 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Zdrowia (Dz. U. poz. 95). 2) Przepisy niniejszego rozporządzenia wdrażają postanowienia dyrektywy nr 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy (przekształcenie) (Dz. Urz. UE L 403 z 30.12.2006, str. 18, Dz. Urz. UE L 223 z 26.08.2009, s. 31, Dz. Urz. UE L 314 z 29.11.2011, s. 31, Dz. Urz. UE L 321 z 20.11.2012, s. 54, Dz. Urz. UE L 158 z 10.06.2013, s. 356, Dz. Urz. UE L 261 z 03.10.2013, s. 29, Dz. Urz. UE L 194 z 02.07.2014, s. 10, Dz. Urz. UE L 107 z 25.04.2015, s. 68, Dz. Urz. UE L 126 z 14.05.2016, s. 85, Dz. Urz. UE L 183 z 07.08.2016, s. 59 oraz Dz. Urz. UE L 112 z 02.05.2018, s. 29). 3) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2019 r. poz. 60, 125, 690, 730, 1123, 1180, 1466, 1495 i 1556. 4) Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. z 2017 r. poz. 250 i 293, z 2018 r. poz. 970 i 1938 oraz z 2019 r. poz. 1356), które traci moc z dniem 31 sierpnia 2019 r. zgodnie z art. 169 ust. 5 ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2245 i 2432 oraz z 2019 r. poz. 534 i 1287). Załącznik nr 1 - Oświadczenie dotyczące stanu zdrowia (wzór) patrz oryginał Załącznik nr 2 - Szczegółowe warunki badania lekarskiego w zakresie narządu wzroku Lp. Osoby Ostrość wzroku Korekcja Rozpoznawanie barw Pole widzenia Widzenie zmierzchowe i wrażliwość na olśnienie Wrażliwość na kontrast1) 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 1 Ubiegające się o wydanie lub posiadające prawo jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1,B, B+E lub T Obuoczna ostrość wzroku nie mniej niż 0,5 po korekcji. W przypadku stwierdzenia jednooczności można orzec brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami pod następującymi warunkami: 1) ostrość wzroku oka widzącego wynosi nie mniej niż 0,5 z korekcją; 2) pole widzenia oka widzącego powinno wynosić co najmniej 120°, a jego zakres powinien wynosić co najmniej 50° na lewo i na prawo oraz 20° w górę i w dół; w obrębie kąta 20° od punktu fiksacji nie powinny występować żadne ubytki pola widzenia2); 3) od powstania jednooczności lub diplopii upłynęło co najmniej 6 miesięcy Rodzaj korekcji bez ograniczeń: okularowa, soczewkami kontaktowymi, wewnątrzgałkowy mi, pod warunkiem dobrej tolerancji i adaptacji do korekcji. Niewymagane rozpoznawanie barw Poziome pole widzenia powinno wynosić co najmniej 120°, a jego zakres powinien wynosić co najmniej 50° na lewo i na prawo oraz 20° w górę i w dół; w obrębie kąta 20° od punktu fiksacji nie powinny występować żadne ubytki pola widzenia2) Badanie niewymagane3) 2 Ubiegające się o wydanie lub posiadające: prawo jazdy kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1,D1+E,D, D+E lub pozwolenie na kierowanie tramwajem Obuoczna ostrość wzroku nie mniej niż 0,8 po korekcji. Oka lepiej widzącego nie mniej niż 0,8 i oka gorzej widzącego nie mniej niż 0,1 po korekcji. W przypadku stwierdzenia znacznej i nagłej utraty możliwości widzenia na jedno oko można orzec brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami pod następującymi warunkami: 1) od powstania znacznej utraty możliwości widzenia na jedno oko upłynęło 6 miesięcy; 2) przedstawienia opinii lekarza specjalisty w dziedzinie okulistyki potwierdzającej adaptację. W przypadku stwierdzenia diplopii orzeka się istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Rodzaj korekcji bez ograniczeń: okularowa, soczewkami kontaktowymi, wewnątrzgałkowymi, pod warunkiem dobrej tolerancji i adaptacji do korekcji. Dopuszczalna wielkość korekcji w granicach: ±8,0 D. Prawidłowe rozpoznawanie barwy: czerwonej, zielonej, żółtej Poziome pole widzenia powinno wynosić co najmniej 160°, a jego zakres powinien wynosić co najmniej 70° na lewo i na prawo oraz 30° w górę i w dół; w obrębie kąta 30° od punktu fiksacji nie powinny występować żadne ubytki pola widzenia2) Prawidłowe 3 Występujące o zezwolenie na kierowanie pojazdem uprzywilejowany m lub przewożącym wartości pieniężne albo o przedłużenie ważności tego zezwolenia 4 Podlegające badaniom na podstawie art. 39j ust. 1 albo art. 39m ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym 5 Wymienione w art. 34 ust. 1, art. 60 lub art. 117 ust. 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami Objaśnienia: 1) Brak odchyleń w zakresie badania zmierzchowego jest równoznaczny z prawidłowym wynikiem badania wrażliwości na kontrast. 2) Wymagane badanie pola widzenia - orientacyjne; w przypadku stwierdzenia jaskry lub zmian zwyrodnieniowych siatkówki jest wskazane wykonanie badania pola widzenia perymetrycznie. 3) Badanie widzenia zmierzchowego i wrażliwości na olśnienie należy wykonać, jeżeli osoba badana ma wszczepione soczewki wewnątrzgałkowe lub jest po laserowej korekcji wad wzroku lub z innych powodów wynikających z badania lekarskiego; w przypadku zaburzeń widzenia zmierzchowego i wrażliwości na olśnienie możliwe jest określenie ograniczeń w korzystaniu z uprawnień do kierowania pojazdami, wynikające ze stanu zdrowia, o których mowa w art. 79 ust. 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Załącznik nr 3 - Szczegółowe warunki badania lekarskiego w zakresie narządu słuchu patrz oryginał Załącznik nr 4 - Szczegółowe warunki badania lekarskiego w zakresie układu ruchu, układu oddechowego, czynności nerek, stanu psychicznego, objawów wskazujących na uzależnienie od alkoholu lub jego nadużywanie, objawów wskazujących na uzależnienie od środków działających podobnie do alkoholu lub ich nadużywanie oraz stosowania produktów leczniczych mogących mieć wpływ na zdolność do kierowania pojazdami 1. W zakresie chorób układu ruchu uwzględnia się nieprawidłowości, które mogą stanowić zagrożenie w sytuacji kierowania pojazdami. W uzasadnionych przypadkach uprawniony lekarz wskazuje, przez wpisanie właściwego kodu i subkodu, określonego w przepisach wydanych na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, ograniczenia w kierowaniu pojazdami lub informacji dodatkowych w zakresie dostosowania pojazdu do niepełnosprawności. 2. W zakresie chorób układu oddechowego orzeka się istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w przypadku chorób, które mogą stwarzać ryzyko nagłej niewydolności układu oddechowego i osłabienie funkcji mózgowych stanowiących zagrożenie dla bezpieczeństwa drogowego. 3. Oceniając stan zdrowia osoby badanej w zakresie stanu psychicznego uwzględnia się: 1) poważne zaburzenia psychiczne wrodzone lub spowodowane chorobą, urazem lub operacją neurochirurgiczną; 2) poważny niedorozwój umysłowy; 3) poważne zaburzenia zachowania spowodowane wiekiem lub zaburzenia osobowości mające negatywny wpływ na ocenę sytuacji, zachowanie lub zdolności