Rozporządzenie Ministra Infrastrukturyz dnia 21 października 2019 r.w sprawie systemu oceny ryzyka podmiotów wykonujących przewóz drogowy 1)Minister Infrastruktury kieruje działem administracji rządowej - transport, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 stycznia 2018 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Infrastruktury (Dz. U. poz. 101 i 176). Spis treści Treść rozporządzenia Załącznik - Wykaz naruszeń dotyczących czasu prowadzenia pojazdu, obowiązkowych przerw i czasu odpoczynku kierowców, w tym stosowania tachografów Treść rozporządzenia 2)Niniejsze rozporządzenie w zakresie swojej regulacji wdraża: 1) dyrektywę 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie minimalnych warunków wykonania rozporządzeń Rady (EWG) nr 3820/85 i nr 3821/85 dotyczących przepisów socjalnych odnoszących się do działalności w transporcie drogowym oraz uchylającej dyrektywę Rady 88/599/EWG (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006, str. 35, Dz. Urz. UE L 21 z 24.01.2009, str. 39, Dz. Urz. UE L 29 z 31.01.2009, str. 45, Dz. Urz. UE L 256 z 29.09.2009, str. 38 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 19.03.2016, str. 8); 2) dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/47/UE z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie drogowej kontroli technicznej dotyczącej zdatności do ruchu drogowego pojazdów użytkowych poruszających się w Unii oraz uchylającą dyrektywę 2000/30/WE (Dz. Urz. UE L 127 z 29.04.2014, str. 134, Dz. Urz. UE L 197 z 04.07.2014, str. 87 oraz Dz. Urz. UE L 219 z 22.08.2019, str. 77). Na podstawie art. 89 ust. 5 pkt 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 58, z późn. zm.3)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2019 r. poz. 60, 125, 690, 730, 1123, 1180, 1466, 1495 i 1556.) zarządza się, co następuje: § 1. Rozporządzenie określa system oceny ryzyka podmiotów wykonujących przewóz drogowy w zakresie występowania naruszeń dotyczących: 1) czasu prowadzenia pojazdu, obowiązkowych przerw i czasu odpoczynku kierowców; 2) stanu technicznego pojazdów kategorii M2, M3, N2 i N3 i przyczep kategorii O3 i O4. § 2. 1. System oceny ryzyka podmiotów wykonujących przewóz drogowy w zakresie występowania naruszeń dotyczących czasu prowadzenia pojazdu, obowiązkowych przerw i czasu odpoczynku kierowców tworzą: 1) wykaz podmiotów dokonujących naruszeń dotyczących czasu prowadzenia pojazdu, obowiązkowych przerw i czasu odpoczynku kierowców, w tym stosowania tachografów, tworzony na podstawie informacji i danych zgromadzonych w centralnej ewidencji naruszeń stwierdzonych w wyniku przeprowadzonych kontroli, o której mowa w art. 80 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, zwanej dalej „ustawą”; 2) wykaz naruszeń dotyczących czasu prowadzenia pojazdu, obowiązkowych przerw i czasu odpoczynku kierowców, w tym stosowania tachografów, określony w załączniku do rozporządzenia, przy czym: a) w tabeli 1 jest określony wykaz naruszeń dotyczących czasu prowadzenia pojazdu, obowiązkowych przerw i czasu odpoczynku kierowców, w tym stosowania tachografów, popełnionych przez kierowcę, b) w tabeli 2 jest określony wykaz naruszeń dotyczących czasu prowadzenia pojazdu, obowiązkowych przerw i czasu odpoczynku kierowców, w tym stosowania tachografów, popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy, c) w tabeli 3 jest określony wykaz naruszeń dotyczących czasu prowadzenia pojazdu, obowiązkowych przerw i czasu odpoczynku kierowców, w tym stosowania tachografów, popełnionych przez zarządzającego transportem lub osobę, o której mowa w art. 7c ustawy; 3) sposób obliczania współczynnika ryzyka występowania naruszeń dotyczących czasu prowadzenia pojazdu, obowiązkowych przerw i czasu odpoczynku kierowców, w tym stosowania tachografów; 4) wykaz podmiotów o wysokim współczynniku ryzyka występowania naruszeń dotyczących czasu prowadzenia pojazdu, obowiązkowych przerw i czasu odpoczynku kierowców, w tym stosowania tachografów. 2. System oceny ryzyka podmiotów wykonujących przewóz drogowy w zakresie występowania naruszeń dotyczących stanu technicznego pojazdów kategorii M2, M3, N2 i N3 i przyczep kategorii O3 i O4 tworzą: 1) wykaz podmiotów dokonujących naruszeń dotyczących stanu technicznego pojazdów kategorii M2, M3, N2 i N3 i przyczep kategorii O3 i O4, tworzony na podstawie informacji i danych zgromadzonych w centralnej ewidencji naruszeń stwierdzonych w wyniku przeprowadzonych kontroli, o której mowa w art. 80 ustawy; 2) wykaz kategorii usterek określony w przepisach wydanych na podstawie art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 1990, z późn. zm.4)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2018 r. poz. 2244 i 2322 oraz z 2019 r. poz. 53, 60, 730, 752, 870, 1123, 1180, 1466, 1501, 1556, 1579, 1818 i 2020.); 3) sposób obliczania współczynnika ryzyka występowania naruszeń dotyczących stanu technicznego pojazdów kategorii M2, M3, N2 i N3 i przyczep kategorii O3 i O4; 4) wykaz podmiotów o wysokim współczynniku ryzyka występowania naruszeń dotyczących stanu technicznego pojazdów kategorii M2, M3, N2 i N3 i przyczep kategorii O3 i O4. § 3. 1. Ustalenie współczynnika ryzyka występowania naruszeń dotyczących czasu prowadzenia pojazdu, obowiązkowych przerw i czasu odpoczynku kierowców, w tym stosowania tachografów, następuje na podstawie analizy wyników kontroli drogowych przeprowadzanych przez podmioty, o których mowa w art. 89 ust. 1 pkt 1-4 ustawy. 2. Przy ustalaniu współczynnika ryzyka występowania naruszeń dotyczących czasu prowadzenia pojazdu, obowiązkowych przerw i czasu odpoczynku kierowców, w tym stosowania tachografów, uwzględnia się naruszenia popełnione przez podmiot wykonujący przewóz drogowy stwierdzone podczas kontroli drogowej. 3. W przypadku gdy podczas kontroli drogowej stwierdzono popełnienie naruszenia dotyczącego czasu prowadzenia pojazdu, obowiązkowych przerw i czasu odpoczynku kierowców, w tym stosowania tachografów, przez: 1) zarządzającego transportem lub osobę, o której mowa w art. 7c ustawy, wyznaczonych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy, albo 2) kierowcę wykonującego przewóz na rzecz podmiotu wykonującego przewóz drogowy - a nie stwierdzono popełnienia danego naruszenia przez podmiot wykonujący przewóz drogowy - przy ustalaniu współczynnika ryzyka występowania naruszeń dotyczących czasu prowadzenia pojazdu, obowiązkowych przerw i czasu odpoczynku kierowców, w tym stosowania tachografów, uwzględnia się odpowiednio naruszenia osób, o których mowa w pkt 1 albo 2. 4. W przypadku gdy podczas kontroli drogowej stwierdzono popełnienie naruszenia dotyczącego czasu prowadzenia pojazdu, obowiązkowych przerw i czasu odpoczynku kierowców, w tym stosowania tachografów, przez: 1) zarządzającego transportem lub osobę, o której mowa w art. 7c ustawy, wyznaczonych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy, oraz 2) kierowcę wykonującego przewóz na rzecz podmiotu wykonującego przewóz drogowy - a nie stwierdzono popełnienia danego naruszenia przez podmiot wykonujący przewóz drogowy - przy ustalaniu współczynnika ryzyka występowania naruszeń dotyczących czasu prowadzenia pojazdu, obowiązkowych przerw i czasu odpoczynku kierowców, w tym stosowania tachografów, uwzględnia się naruszenia zarządzającego transportem albo osoby, o której mowa w art. 7c ustawy. 5. Przy ustalaniu współczynnika ryzyka występowania naruszeń dotyczących czasu prowadzenia pojazdu, obowiązkowych przerw i czasu odpoczynku kierowców, w tym stosowania tachografów, uwzględnia się naruszenia stwierdzone na podstawie ostatecznej decyzji o nałożeniu kary lub mandatu karnego, według stanu na dzień ustalenia tego współczynnika. 6. Współczynnik ryzyka występowania naruszeń dotyczących czasu prowadzenia pojazdu, obowiązkowych przerw i czasu odpoczynku kierowców, w tym stosowania tachografów, oblicza się według wzoru: \( wr = {{\left( {n_1 \times w_1 } \right) + \left( {n_2 \times w_2 } \right) + \left( {n_3 \times w_3 } \right) + \left( {n_4 \times w_4 } \right)} \over m} \) gdzie poszczególne symbole oznaczają: wr - współczynnik ryzyka występowania naruszeń dotyczących czasu prowadzenia pojazdu, obowiązkowych przerw i czasu odpoczynku kierowców, w tym stosowania tachografów, n1 - łączną liczbę NMW, n2 - łączną liczbę PN, n3 - łączną liczbę BPN, n4- łączną liczbę NN, w1 - wartość punktową dla NMW wynoszącą 1, w2 - wartość punktową dla PN wynoszącą 3, w3 - wartość punktową dla BPN wynoszącą 5, w4 - wartość punktową dla NN wynoszącą 7, m - liczbę kontroli drogowych podmiotu wykonującego przewóz drogowy w roku kalendarzowym, NMW - naruszenie mniejszej wagi, PN - poważne naruszenie, BPN - bardzo poważne naruszenie, NN - najpoważniejsze naruszenie. § 4. 1. Przy ustalaniu współczynnika ryzyka występowania naruszeń dotyczących stanu technicznego pojazdów kategorii M2, M3, N2 i N3 i przyczep kategorii O3 i O4 uwzględnia się: 1) całkowitą liczbę drogowych kontroli technicznych pojazdów kategorii M2, M3, N2 i N3 i przyczep kategorii O3 i O4, przeprowadzonych w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do podmiotu wykonującego przewóz drogowy; 2) liczbę stwierdzonych usterek i współczynnik ich wagi, w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do podmiotu wykonującego przewóz drogowy. 2. Współczynnik wagi usterek dla: 1) usterki niebezpiecznej (UN) wynosi 40; 2) usterki poważnej (UP) wynosi 10; 3) usterki drobnej (UD) wynosi 1. 3. Współczynnik ryzyka występowania naruszeń dotyczących stanu technicznego pojazdów kategorii M2, M3, N2 i N3 i przyczep kategorii O3 i O4 oblicza się według wzoru: \( wr = {{\left( {\# UN \times 40} \right) + \left( {\# UP \times 10} \right) + \left( {\# UD \times 1} \right)} \over C} \) gdzie poszczególne symbole oznaczają: wr - współczynnik ryzyka występowania naruszeń dotyczących stanu technicznego pojazdów kategorii M2, M3, N2 i N3 i przyczep kategorii O3 i O4, C- całkowitą liczbę drogowych kontroli stanu technicznego pojazdów kategorii M2, M3, N2 i N3 i przyczep kategorii O3 i O4, o której mowa w ust. 1 pkt 1, # UN - liczbę usterek niebezpiecznych, # UP - liczbę usterek poważnych, # UD - liczbę usterek drobnych. § 5. 1. Na podstawie analizy stwierdzonych podczas kontroli drogowych naruszeń dotyczących czasu prowadzenia pojazdu, obowiązkowych przerw i czasu odpoczynku kierowców, w tym stosowania tachografów, w danym roku kalendarzowym, Główny Inspektor Transportu Drogowego określa wartość wysokiego współczynnika ryzyka występowania tych naruszeń, dla danego roku, w terminie do dnia 31 marca roku następnego. 2. Wykaz, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 4, ustala się na podstawie wyników kontroli drogowych podmiotów wykonujących przewóz drogowy, przeprowadzonych w roku kalendarzowym, dla którego został określony współczynnik, o którym mowa w ust. 1. 3. Podmiot wykonujący przewóz drogowy ujęty w wykazie, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 4, podlega kontroli w siedzibie tego podmiotu. § 6. 1. Na podstawie analizy stwierdzonych podczas drogowych kontroli technicznych naruszeń dotyczących stanu technicznego pojazdów kategorii M2, M3, N2 i N3 i przyczep kategorii O3 i O4, w danym roku kalendarzowym, Główny Inspektor Transportu Drogowego określa wartość wysokiego współczynnika ryzyka występowania tych naruszeń, dla danego roku, w terminie do dnia 31 marca roku następnego. 2. Wykaz, o którym mowa w § 2 ust. 2 pkt 4, ustala się na podstawie wyników drogowych kontroli technicznych podmiotów wykonujących przewóz drogowy, przeprowadzonych w roku kalendarzowym, dla którego został określony współczynnik, o którym mowa w ust. 1. 3. Wykaz, o którym mowa w § 2 ust. 2 pkt 4, Główny Inspektor Transportu Drogowego udostępnia wojewódzkim inspektorom transportu drogowego, Komendantowi Głównemu Policji, Komendantowi Głównemu Straży Granicznej i Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej. 4. Pojazdy kategorii M2, M3, N2 i N3 i przyczepy kategorii O3 i O4 użytkowane przez podmioty, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 4 lub ust. 2 pkt 4, są typowane do drogowych kontroli technicznych w pierwszej kolejności. § 7. Podmioty ujęte w wykazie podmiotów o wysokim współczynniku ryzyka występowania naruszeń dotyczących czasu prowadzenia pojazdu, obowiązkowych przerw i czasu odpoczynku kierowców, ustalonym na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 4 września 2019 r., podlegają kontroli w roku następującym po roku, dla którego został określony wysoki współczynnik ryzyka występowania naruszeń. § 8. Sposób obliczania współczynnika ryzyka występowania naruszeń dotyczących czasu prowadzenia pojazdu, obowiązkowych przerw i czasu odpoczynku kierowców, w tym stosowania tachografów, stosuje się po raz pierwszy do określenia wartości wysokiego współczynnika ryzyka występowania naruszeń w odniesieniu do naruszeń stwierdzonych w 2019 r. § 9. Wykaz, o którym mowa w § 2 ust. 2 pkt 4, ustala się po raz pierwszy w 2020 r. § 10. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 7 listopada 2019 r.5)Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 30 sierpnia 2019 r. w sprawie systemu oceny ryzyka podmiotów wykonujących przewóz drogowy w zakresie występowania naruszeń dotyczących czasu prowadzenia pojazdu, obowiązkowych przerw i czasu odpoczynku kierowców (Dz. U. poz. 1683), które traci moc z dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 13 czerwca 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz ustawy o transporcie drogowym (Dz. U. poz. 1466). 1) Minister Infrastruktury kieruje działem administracji rządowej - transport, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 stycznia 2018 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Infrastruktury (Dz. U. poz. 101 i 176). 2) Niniejsze rozporządzenie w zakresie swojej regulacji wdraża: 1) dyrektywę 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie minimalnych warunków wykonania rozporządzeń Rady (EWG) nr 3820/85 i nr 3821/85 dotyczących przepisów socjalnych odnoszących się do działalności w transporcie drogowym oraz uchylającej dyrektywę Rady 88/599/EWG (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006, str. 35, Dz. Urz. UE L 21 z 24.01.2009, str. 39, Dz. Urz. UE L 29 z 31.01.2009, str. 45, Dz. Urz. UE L 256 z 29.09.2009, str. 38 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 19.03.2016, str. 8); 2) dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/47/UE z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie drogowej kontroli technicznej dotyczącej zdatności do ruchu drogowego pojazdów użytkowych poruszających się w Unii oraz uchylającą dyrektywę 2000/30/WE (Dz. Urz. UE L 127 z 29.04.2014, str. 134, Dz. Urz. UE L 197 z 04.07.2014, str. 87 oraz Dz. Urz. UE L 219 z 22.08.2019, str. 77). 3) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2019 r. poz. 60, 125, 690, 730, 1123, 1180, 1466, 1495 i 1556. 4) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2018 r. poz. 2244 i 2322 oraz z 2019 r. poz. 53, 60, 730, 752, 870, 1123, 1180, 1466, 1501, 1556, 1579, 1818 i 2020. 5) Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 30 sierpnia 2019 r. w sprawie systemu oceny ryzyka podmiotów wykonujących przewóz drogowy w zakresie występowania naruszeń dotyczących czasu prowadzenia pojazdu, obowiązkowych przerw i czasu odpoczynku kierowców (Dz. U. poz. 1683), które traci moc z dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 13 czerwca 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz ustawy o transporcie drogowym (Dz. U. poz. 1466). Załącznik - Wykaz naruszeń dotyczących czasu prowadzenia pojazdu, obowiązkowych przerw i czasu odpoczynku kierowców, w tym stosowania tachografów 1) Tabela 1 Wykaz naruszeń dotyczących czasu prowadzenia pojazdu, obowiązkowych przerw i czasu odpoczynku kierowców, w tym stosowania tachografów, popełnionych przez kierowcę Lp. Wykaz naruszeń dotyczących czasu prowadzenia pojazdu, obowiązkowych przerw i czasu odpoczynku kierowców, w tym stosowania tachografów, popełnionych przez kierowcę Nr grupy naruszeń oraz waga naruszeń, wskazane w załączniku III do dyrektywy 2006/22/WE2) (NMW - naruszenie mniejszej wagi, PN - poważne naruszenie, BPN - bardzo poważne naruszenie, NN - najpoważniejsze naruszenie) 1. Nieokazanie wykresówki, zapisów odręcznych, wydruków, karty kierowcy, jeżeli kierowca posiada taką kartę, za bieżący dzień oraz poprzednie 28 dni - za każdy dokument I2 - BPN I5 - BPN 2. Nieokazanie danych z karty kierowcy I3 - BPN 3. Prowadzenie pojazdu z naruszeniem przepisów o czasie prowadzenia pojazdu, obowiązujących przerwach i odpoczynku 3.1. Przekroczenie maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu: 1) o czas do 1 godziny B1 - NMW, B5 - NMW 2) za każdą następną rozpoczętą godzinę B2 - PN, B3 - BPN, B6 - PN, B7 - BPN 3.2. Przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy: 1) o czas powyżej 15 minut do 30 minut C1 - NMW 2) za każde następne rozpoczęte 30 minut C2 - PN, C3 - BPN 3.3. Skrócenie dziennego okresu odpoczynku: 1) o czas do 1 godziny D1 - NMW, D4 - NMW, D7 - NMW, D10 - NMW 2) za każdą następną rozpoczętą godzinę D2 - PN, D3 - BPN, D5 - PN, D6 - BPN, D8 - PN, D9 - BPN, D11 - PN, D12 - BPN 3.4. Skrócenie tygodniowego okresu odpoczynku: 1) o czas do 1 godziny D13 - NMW 2) za każdą następną rozpoczętą godzinę D13 - NMW, D14 - PN, D15 - BPN, D16 - NMW, D17 - PN, D18 - BPN 3.5. Przekroczenie tygodniowego czasu prowadzenia pojazdu o czas powyżej 30 minut do 2 godzin oraz za każdą następną rozpoczętą godzinę B9 - NMW, B10 - PN, B11 - BPN, B12 - NN 4. Naruszenie przepisów o używaniu tachografów, wykresówek lub kart kierowców 4.1. Nierejestrowanie za pomocą tachografu na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy lub przebytej drogi H13 - BPN 4.2. Posiadanie przez kierowcę co najmniej dwóch własnych, ważnych kart kierowcy lub posługiwanie się nimi H2 - BPN 4.3. Niepoprawne operowanie przełącznikiem tachografu umożliwiającym zmianę rodzaju aktywności kierowcy - za każdy dzień H18 - BPN 4.4. Wykonywanie przez kierowcę przewozu drogowego z niedziałającym lub niewłaściwie działającym tachografem po upływie okresu dopuszczalnego w art. 37 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 165/20143) J1 - BPN 4.5. Wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w tachograf, który został odłączony H7 - BPN 4.6. Nieuzasadnione użycie kilku wykresówek w ciągu tego samego 24-godzinnego okresu - za każdy dzień H12 - BPN 4.7. Używanie wykresówki powyżej okresu, na jaki jest przeznaczona, wraz z utratą danych - za każdą wykresówkę H14 - BPN 4.8. Zastosowanie wykresówki nieposiadającej świadectwa homologacji typu lub nieprzeznaczonej dla danego typu tachografu - za każdą wykresówkę H17 - PN 4.9. Okazanie podczas kontroli brudnej lub uszkodzonej wykresówki lub karty kierowcy, z nieczytelnymi danymi -za kartę lub każdą wykresówkę H15 - BPN 4.10. Nieumieszczenie na wykresówce lub wydruku wymaganych wpisów lub umieszczenie na wykresówce lub wydruku nieczytelnych wpisów ręcznych - za każdą wykresówkę lub za każdy wydruk H16 - BPN 4.11. Okazanie podczas kontroli wykresówki, wydruku z tachografu lub karty kierowcy, które nie zawierają wprowadzonych ręcznie bądź automatycznie wszystkich wymaganych danych dotyczących okresów aktywności kierowcy lub symbolu państwa miejsca rozpoczęcia lub zakończenia dziennego okresu pracy, w ciągu bieżącego dnia oraz poprzednich 28 dni - za każdy dzień I4 - BPN 4.12. Jednoczesne używanie kilku wykresówek H12 - BPN 4.13. Wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę nieposiadającego wymaganych zapisów odręcznych i wydruków z tachografu w przypadku uszkodzenia karty kierowcy, jej niesprawności lub nieposiadania - za każdy brakujący wydruk J2 - BPN 4.14. Niewłaściwa obsługa lub odłączenie homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi H7 - BPN 4.15. Używanie cudzej karty kierowcy H4