Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracjiz dnia 26 kwietnia 2019 r.w sprawie ustalania stopnia uszczerbku na zdrowiu żołnierzy, którzy pełnili służbę w jednostkach wojskowych podporządkowanych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, oraz związku ich śmierci z czynną służbą wojskową wskutek wypadku lub choroby Spis treści Treść rozporządzenia Załącznik nr 1 - Skierowanie (wzór) Załącznik nr 2 - Wykaz norm oceny procentowej uszczerbku na zdrowiu Treść rozporządzenia Na podstawie art. 29 ust. 7 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. z 2017 r. poz. 1950) zarządza się, co następuje: § 1. Rozporządzenie określa: 1) tryb kierowania do komisji lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, zwanej dalej „komisją lekarską”, żołnierzy, którzy do dnia 31 grudnia 2001 r. pełnili służbę w jednostkach wojskowych podporządkowanych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych lub po tym dniu pozostawali w dyspozycji tego ministra, zwanych dalej „żołnierzami”, sposób ustalania uszczerbku na zdrowiu żołnierzy wskutek wypadku pozostającego w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej lub choroby powstałej w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami tej służby, oraz związku ich śmierci ze służbą wojskową wskutek wypadku lub choroby, jak również sposób ustalania zwiększenia uszczerbku na zdrowiu, terminy badań lekarskich, tryb kierowania na te badania; 2) niezbędną dokumentację lekarską i inne dokumenty, w tym dotyczące przebiegu i warunków służby wojskowej żołnierzy, mogące stanowić podstawę orzeczenia komisji lekarskiej; 3) wykaz norm oceny procentowej uszczerbku na zdrowiu oraz wzór skierowania do komisji lekarskiej. § 2. 1. Minister właściwy do spraw wewnętrznych, zwany dalej „podmiotem kierującym”, kieruje niezwłocznie żołnierza, który doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej lub choroby powstałej w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami tej służby, do komisji lekarskiej na badania lekarskie. 2. Podmiot kierujący, kierując żołnierza do komisji lekarskiej, przekazuje tej komisji wyciąg z przebiegu czynnej służby wojskowej żołnierza oraz inne informacje i dokumenty, które dotyczą wypadku lub choroby żołnierza i mogą mieć znaczenie dla ustalenia związku wypadku lub choroby z czynną służbą wojskową, oraz określa termin badania lekarskiego. 3. Na wniosek przewodniczącego komisji lekarskiej podmiot kierujący dostarcza komisji lekarskiej inne dokumenty niezbędne do wydania orzeczenia. § 3. Wzór skierowania do komisji lekarskiej jest określony w załączniku nr 1 do rozporządzenia. § 4. 1. Komisja lekarska po otrzymaniu skierowania, o którym mowa w § 3, wyznacza datę badania lekarskiego i zawiadamia o tym podmiot kierujący oraz żołnierza. 2. Komisja lekarska może skierować żołnierza na badanie specjalistyczne oraz zlecić wykonanie badań dodatkowych w wyznaczonym terminie. § 5. Komisja lekarska orzeka na podstawie: 1) wyciągu z przebiegu czynnej służby wojskowej z teczki akt personalnych żołnierza; 2) opinii służbowo-lekarskiej uwzględniającej dane dotyczące stanu zdrowia żołnierza w czasie pełnienia przez niego czynnej służby wojskowej oraz warunków uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia na stanowiskach służbowych zajmowanych przez żołnierza; 3) historii chorób z leczenia ambulatoryjnego i szpitalnego; 4) wyników pomiarów czynników szkodliwych występujących w środowisku czynnej służby wojskowej; 5) książki zdrowia żołnierza; 6) protokołu powypadkowego. § 6. 1. Komisja lekarska wydaje orzeczenie o stopniu uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej albo choroby powstałej w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami tej służby po zakończeniu leczenia. 2. Orzeczenie, o którym mowa w ust. 1, może być wydane również przed zakończeniem leczenia, jeżeli uszczerbek na zdrowiu jest niewątpliwy. § 7. 1. Stopień uszczerbku na zdrowiu ustala się w procentach, według stanu zdrowia żołnierza w dniu wydania orzeczenia, na podstawie wykazu norm oceny procentowej uszczerbku na zdrowiu, w następujący sposób: 1) jeżeli nastąpiły utrata lub uszkodzenie organu, narządu albo układu, których funkcje były już upośledzone przed wypadkiem lub chorobą, stopień uszczerbku na zdrowiu określa się jako różnicę między stopniem uszczerbku na zdrowiu po wypadku lub po przebyciu choroby a stopniem upośledzenia istniejącego wcześniej; jeżeli nie jest możliwe określenie, w jakim stopniu funkcje organu, narządu albo układu były upośledzone przed wypadkiem lub chorobą, przyjmuje się, że upośledzenia nie było; 2) jeżeli nastąpiły wielomiejscowe uszkodzenia kończyny lub jej części, stopień uszczerbku na zdrowiu określa się jako sumę procentów uszczerbku ustalonych dla poszczególnych uszkodzeń, która nie może być wyższa niż procent uszczerbku przewidziany w przypadku utraty uszkodzonej kończyny lub jej części; 3) jeżeli wypadek lub choroba spowodowały uszkodzenie kilku kończyn, narządów albo układów, ogólny stopień uszczerbku na zdrowiu określa się jako sumę procentów uszczerbku ustalonych dla poszczególnych uszkodzeń, która nie może przekraczać 100%; 4) jeżeli procent uszczerbku na zdrowiu jest podany w wykazie norm oceny procentowej uszczerbku na zdrowiu z określeniem granic, przy ustalaniu stopnia uszczerbku na zdrowiu bierze się pod uwagę obraz kliniczny, stopień uszkodzenia organu, narządu albo układu oraz towarzyszące mu powikłania; 5) jeżeli dla danego przypadku nie ma odpowiedniej pozycji w wykazie norm oceny procentowej uszczerbku na zdrowiu, ocenia się ten przypadek według pozycji najbardziej zbliżonej; można przy tym ustalić stopień uszczerbku na zdrowiu jako procent niższy lub wyższy od przewidywanej normy oceny procentowej w danej pozycji, w zależności od różnicy między stanem ocenianym a stanem przewidzianym w odpowiedniej pozycji tego wykazu. 2. Wykaz norm oceny procentowej uszczerbku na zdrowiu jest określony w załączniku nr 2 do rozporządzenia. § 8. 1. Związek śmierci z czynną służbą wojskową wskutek wypadku ustala się na podstawie akt postępowania powypadkowego i dokumentacji medycznej. 2. Związek śmierci z czynną służbą wojskową wskutek choroby ustala się na podstawie dokumentacji medycznej oraz dokumentów, o których mowa w § 5 pkt 1-5. § 9. Przepisy § 5-8 stosuje się odpowiednio do orzekania o zwiększeniu stopnia uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej albo choroby powstałej w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami tej służby. § 10. Traci moc rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 grudnia 2014 r. w sprawie ustalania stopnia uszczerbku na zdrowiu żołnierzy, którzy pełnili służbę w jednostkach wojskowych podporządkowanych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, oraz związku ich śmierci z czynną służbą wojskową wskutek wypadku lub choroby (Dz. U. poz. 1892). § 11. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Załącznik nr 1 - Skierowanie (wzór) patrz oryginał Załącznik nr 2 - Wykaz norm oceny procentowej uszczerbku na zdrowiu Poz. Treść Procent uszczerbku na zdrowiu USZKODZENIA GŁOWY 1 Uszkodzenie skóry, powłok czaszki (bez uszkodzeń kostnych) 1) blizny rozległe (powyżej 5 cm długości lub 2,5 cm˛), szpecące, ściągające w zależności od rozmiaru, widoczności, tkliwości 1-10 2) utrata skóry owłosionej a) oskalpowanie poniżej 25% powierzchni skóry owłosionej 1-10 b) oskalpowanie od 25% do 75% powierzchni skóry owłosionej 11-20 c) oskalpowanie powyżej 75% powierzchni skóry owłosionej 21-30 Uwaga W przypadku skutecznej replantacji skalpu lub uzupełnienia ubytku skóry owłosionej przeszczepem skóry oraz odtworzenia własnego owłosienia ocenia się według poz. 1 pkt 1. 2 Uszkodzenie kości sklepienia i podstawy czaszki w zależności od rozległości obrażeń, wgłobień, fragmentacji 1-10 3 Ubytki w kościach sklepienia czaszki o łącznej powierzchni w zależności od rozmiarów 1) poniżej 10 cm˛ 1-10 2) od 10 do 50 cm˛ 11-15 3) powyżej 50 cm˛ 16-25 Uwaga Jeżeli powstały ubytek kości został uzupełniony operacją plastyczną z dobrym efektem, stopień uszczerbku na zdrowiu, oceniony według powyższej zasady, zmniejsza się o połowę. Jeżeli przy uszkodzeniach i ubytkach kości czaszki (poz. 2 i 3) występują jednocześnie uszkodzenia powłok czaszki (poz. 1), osobno ocenia się stopień uszczerbku za uszkodzenia lub ubytki kości według poz. 2 lub 3 i osobno za uszkodzenia powłok czaszki według poz. 1. 4 Nawracający płynotok uszny lub nosowy, przewlekłe zapalenie kości, ropowica podczepcowa leczona operacyjnie - uznane jako utrwalone, utrzymujące się mimo prawidłowego leczenia, powikłania towarzyszące uszkodzeniom wymienionym w poz. 1, 2, 3 - ocenia się dodatkowo w zależności od rodzaju i stopnia powikłań 1-15 5 Porażenia i niedowłady pochodzenia mózgowego lub rdzeniowego (uwzględniając skalę Lovetta lub skalę Ashwortha) 1) porażenie połowicze, porażenie kończyn dolnych uniemożliwiające samodzielne stanie i chodzenie (0-1° według skali Lovetta lub 4° według skali Ashwortha) 100 2) głęboki niedowład połowiczy lub obu kończyn dolnych znacznie utrudniający sprawność kończyn (2-3° według skali Lovetta lub 3° według skali Ashwortha) 60-80 3) średniego stopnia niedowład połowiczy lub niedowład obu kończyn dolnych (3-4° według skali Lovetta lub 3-2° według skali Ashwortha) 40-60 4) nieznacznego stopnia (niewielki, dyskretny) niedowład połowiczy lub obu kończyn dolnych (4-5° według skali Lovetta lub 1° według skali Ashwortha), dyskretny deficyt siły przy obecności zaburzeń napięcia mięśniowego, niedostatecznej precyzji ruchów 5-35 5) porażenie kończyny górnej (0-1° według skali Lovetta lub 4° według skali Ashwortha) z niedowładem kończyny dolnej (3-4° według skali Lovetta lub 3° według skali Ashwortha) a) dominującej 70-90 b) niedominującej 60-80 6) niedowład kończyny górnej (3-4° według skali Lovetta lub 3-2° według skali Ashwortha) z porażeniem kończyny dolnej (0-1° według skali Lovetta lub 4° według skali Ashwortha) a) dominującej 70-90 b) niedominującej 60-80 7) monoparezy pochodzenia ośrodkowego dotyczące kończyny górnej (0-1° według skali Lovetta lub 4° według skali Ashwortha) a) dominującej 50-60 b) niedominującej 40-50 8) monoparezy pochodzenia ośrodkowego dotyczące kończyny górnej (2-3° według skali Lovetta lub 3-2° według skali Ashwortha) a) dominującej 30-50 b) niedominującej 20-40 9) monoparezy pochodzenia ośrodkowego dotyczące kończyny górnej (3-4° według skali Lovetta lub 3-2° według skali Ashwortha) a) dominującej 10-30 b) niedominującej 5-20 10) monoparezy/monoplegie pochodzenia ośrodkowego dotyczące kończyny dolnej (0-1° w według skali Lovetta lub 4° według skali Ashwortha) 40-50 11) monoparezy pochodzenia ośrodkowego dotyczące kończyny dolnej (2-3° według skali Lovetta lub 3° według skali Ashwortha) 25-40 12) monoparezy pochodzenia ośrodkowego dotyczące kończyny dolnej (3-4° według skali Lovetta lub 3-2° według skali Ashwortha) 15-25 13) monoparezy pochodzenia ośrodkowego dotyczące kończyny dolnej (4-5° według skali Lovetta lub 1+-1° według skali Ashwortha) 5-15 Uwaga W przypadku współistnienia zaburzeń mowy pochodzenia ośrodkowego ocenia się dodatkowo według poz. 11, uwzględniając, że całkowity uszczerbek na zdrowiu z tytułu uszkodzenia mózgu nie może przekroczyć 100%. W przypadku różnicy w nasileniu niedowładu między kończynami dolnymi ocenia się według poz. 5 pkt 10-13 oddzielnie dla każdej kończyny. SKALA LOVETTA 0° - brak czynnego skurczu mięśnia - brak siły mięśniowej. 1° - ślad czynnego skurczu mięśnia - 5% prawidłowej siły mięśniowej. 2° - wyraźny skurcz mięśnia i zdolność wykonania ruchu przy pomocy i odciążeniu odcinka ruchomego - 20% prawidłowej siły mięśniowej. 3° - zdolność do wykonywania ruchu czynnego samodzielnego z pokonaniem ciężkości danego odcinka - 50% prawidłowej siły mięśniowej. 4° - zdolność do wykonania czynnego ruchu z pewnym oporem - 80% prawidłowej siły mięśniowej. 5° - prawidłowa siła, tj. zdolność wykonywania czynnego ruchu z pełnym oporem - 100% prawidłowej siły mięśniowej. SKALA ASHWORTHA jest skalą oceniającą spastyczność według stopni 0-4, natomiast w skali rozszerzonej wprowadzono stopień 1+ 0° - brak wzmożonego napięcia mięśniowego. 1° - nieznaczny/minimalny wzrost napięcia mięśniowego występujący w trakcie zgięcia lub prostowania kończyny w końcowym zakresie ruchu. 1+° - nieznaczne zwiększenie napięcia mięśniowego wyczuwalne jako opór i zwolnienie w końcowej fazie ruchu (opór o typie scyzorykowym). 2° - bardziej zaznaczony wzrost napięcia mięśniowego podczas całego ruchu, ale nieutrudniający ruchu; dotknięta część łatwo poddaje się zginaniu. 3° - wyraźny wzrost napięcia mięśniowego, ruch bierny trudny do wykonania. 4° - kończyna usztywniona w zgięciu lub w wyproście, sztywność badanego odcinka podczas zgięcia i prostowania. 6 Zespoły pozapiramidowe 1) utrwalony zespół pozapiramidowy znacznie utrudniający sprawność ustroju i wymagający opieki drugiej osoby 100 2) znacznego stopnia zespół pozapiramidowy utrudniający sprawność ustroju i samoobsługę, niewymagający opieki drugiej osoby 41-80 3) średniego stopnia zespół pozapiramidowy utrudniający sprawność ustroju i samoobsługę 21-40 4) nieznacznego stopnia zespół pozapiramidowy utrudniający sprawność ustroju 11-20 5) zaznaczony zespół pozapiramidowy 5-10 7 Zaburzenia równowagi i zaburzenia sprawności ruchowej (ataksja, dysmetria) pochodzenia centralnego, zespoły móżdżkowe 1) uniemożliwiające chodzenie i samodzielne funkcjonowanie 100 2) utrudniające w dużym stopniu chodzenie i sprawność ruchową 41-80 3) utrudniające w miernym stopniu chodzenie i sprawność ruchową 11-40 4) utrudniające w niewielkim stopniu chodzenie i sprawność ruchową, dyskretne upośledzenie zborności i precyzji ruchów 1-10 8 Padaczka jako izolowane następstwo uszkodzenia mózgu 1) padaczka z bardzo częstymi napadami (z utratą świadomości) - 3 napady w tygodniu i więcej 31-40 2) padaczka z napadami - powyżej 2 na miesiąc 21-30 3) padaczka z napadami - 2 i mniej na miesiąc 11-20 4) padaczka z napadami o różnej morfologii - bez utrat przytomności 5-15 Uwaga Podstawą rozpoznania padaczki są: powtarzające się napady padaczkowe, typowe zmiany EEG, dokumentacja ambulatoryjna względnie szpitalna potwierdzające rozpoznanie, ustalone rozpoznanie przez lekarza leczącego (podejrzenie padaczki jest niewystarczające do uznania uszczerbku z tego tytułu). Ocena częstości napadów po leczeniu. W przypadku współistnienia padaczki z innymi objawami organicznego uszkodzenia mózgu ocenia się według poz. 9. 9 Zaburzenia neurologiczne i psychiczne spowodowane organicznym uszkodzeniem mózgu (encefalopatie) w zależności od stopnia zaburzeń neurologicznych i psychicznych 1) ciężkie zaburzenia psychiczne i neurologiczne utrudniające znacznie lub uniemożliwiające samodzielną egzystencję 80-100 2) encefalopatia ze znacznymi zmianami charakterologicznymi lub dużym deficytem neurologicznym1) 50-80 3) encefalopatia ze zmianami charakterologicznymi lub deficytem neurologicznym o średnim nasileniu1) 25-50 4) encefalopatia z niewielkimi zmianami charakterologicznymi lub niewielkim deficytem neurologicznym1) 10-25 Uwaga Rozpoznanie encefalopatii potwierdza się występowaniem trwałego deficytu w stanie neurologicznym i psychicznym, udokumentowanym badaniem neurologicznym, psychiatrycznym, psychologicznym, testami psychologicznymi, np. tzw. triady psychoorganicznej i innych, oraz zmianami w obrazie EEG, TK(CT) lub RM(NMR). 10 Zaburzenia adaptacyjne, nerwice, tzw. zespoły cerebrasteniczne i inne utrwalone skargi subiektywne powstałe w następstwie urazów czaszkowo-mózgowych 1) utrwalone skargi subiektywne związane z urazem głowy w zależności od stopnia zaburzeń (bóle głowy, zawroty głowy, zaburzenia pamięci i koncentracji, zaburzenia snu, drażliwość, nadpobudliwość) utrzymujące się powyżej 6 miesięcy od urazu mimo leczenia 1-5 2) utrwalone nerwice związane z urazem czaszkowo-mózgowym lub ciężkim uszkodzeniem ciała w zależności od stopnia zaburzeń, wymagające stałego leczenia psychiatrycznego 6-30 11 Zaburzenia mowy 1) afazja całkowita (sensoryczna lub sensoryczno-motoryczna) z agrafią i aleksją 100 2) afazja całkowita motoryczna 60 3) afazja w znacznym stopniu utrudniająca porozumiewanie się 40-59 4) afazja w umiarkowanym i niewielkim stopniu utrudniająca porozumiewanie się 20-39 5) afazja nieznacznego stopnia, afazja amnestyczna, dyskretne zaburzenia mowy, dysfazja 10-19 12 Zespoły podwzgórzowe i inne utrwalone zaburzenia wewnątrzwydzielnicze z potwierdzonym pochodzeniem ośrodkowym (moczówka prosta, cukrzyca, nadczynność tarczycy itp.) 1) znacznie upośledzające czynność ustroju 31-50 2) nieznacznie upośledzające czynność ustroju 15-30 13 Uszkodzenie częściowe lub całkowite nerwów ruchowych gałki ocznej (nerwy: okoruchowy, bloczkowy, odwodzący) 1) z objawami dwojenia obrazu, opadania powieki i zaburzeniami akomodacji 21-35 2) z objawami dwojenia obrazu i opadania powieki 11-20 3) z objawami dwojenia obrazu bez opadania powieki 5-10 4) zaburzenia akomodacji lub inne zaburzenia czynności mięśni wewnętrznych oka 1-10 14 Uszkodzenie częściowe lub całkowite nerwu trójdzielnego w zależności od stopnia uszkodzenia 1) czuciowe (w tym neuralgia pourazowa) 1-10 2) ruchowe 1-10 3) czuciowo-ruchowe 3-20 15 Uszkodzenie nerwu twarzowego 1) obwodowe całkowite z niedomykaniem powieki 20 2) obwodowe częściowe w zależności od nasilenia dolegliwości 3-19 3) izolowane uszkodzenie centralne 2-10 Uwaga Współistnienie uszkodzenia nerwu twarzowego z pęknięciem kości skalistej ocenia się według poz. 49. Uszkodzenie centralne nerwu twarzowego współistniejące z innymi objawami świadczącymi o uszkodzeniu mózgu ocenia się według poz. 5 lub 9. 16 Utrwalone uszkodzenie częściowe lub całkowite nerwów językowo-gardłowego i błędnego w zależności od stopnia zaburzeń mowy, połykania, oddechu, krążenia i przewodu pokarmowego 1) niewielkiego stopnia 5-10 2) średniego stopnia 11-25 3) znacznego stopnia 26-50 17 Uszkodzenie częściowe lub całkowite nerwu dodatkowego w zależności od stopnia uszkodzenia 3-15 18 Uszkodzenie częściowe lub całkowite nerwu podjęzykowego w zależności od stopnia uszkodzenia 5-20 Uwaga Jeżeli uszkodzeniom nerwów czaszkowych towarzyszą inne uszkodzenia mózgu, ocenia się według poz. 9. USZKODZENIA TWARZY 19 Uszkodzenia powłok twarzy (blizny i ubytki) 1) oszpecenia (szpecące, rozległe powyżej 2 cm długości lub powyżej 1,5 cm˛ powierzchni blizny) bez zaburzeń funkcji w zależności od rozmiarów blizn i ubytków w powłokach twarzy 1-5 2) oszpecenia z miernymi zaburzeniami funkcji w zależności od rozmiarów blizn i ubytków w powłokach twarzy oraz stopnia zaburzeń funkcji po optymalnej korekcji 6-25 3) oszpecenia połączone z dużymi zaburzeniami funkcji (sumując ocenę za oszpecenie z oceną poszczególnych zaburzeń funkcji: przyjmowania pokarmów, zaburzeń oddychania, mowy, zaburzenia funkcji powiek itp.) w zależności od rozmiarów blizn i ubytków w powłokach twarzy oraz stopnia zaburzeń funkcji po optymalnej korekcji 26-60 4) blizny po oparzeniach powyżej stopnia IIA za każdy 1% TBSA (całkowitej powierzchni ciała) 5 20 Uszkodzenia nosa (w tym złamania kości nosa, przegrody nosa, uszkodzenia części chrzęstnej, ubytki części miękkich) 1) widoczne, szpecące zniekształcenie nosa, utrzymujące się po korekcji, bez zaburzeń oddychania i powonienia w zależności od rozległości uszkodzenia 1-5 2) uszkodzenie struktury chrzęstno-kostnej nosa z zaburzeniami oddychania utrzymującymi się po korekcji w zależności od rozległości uszkodzenia i stopnia zaburzeń oddychania 6-15 3) uszkodzenie struktury chrzęstno-kostnej nosa z zaburzeniami oddychania i powonienia, utrzymujące się po korekcji w zależności od stopnia zaburzeń w oddychaniu i powonieniu 10-20 4) zaburzenia lub utrata powonienia w następstwie uszkodzenia przedniego dołu czaszki 1-6 5) utrata znacznej części nosa lu