Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracjiz dnia 31 sierpnia 2021 r.w sprawie szczegółowych warunków bezpieczeństwa i higieny służby strażaków Państwowej Straży Pożarnej 1)Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji kieruje działem administracji rządowej - sprawy wewnętrzne, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 listopada 2019 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (Dz. U. poz. 2264). Spis treści Treść rozporządzenia Dział I - Przepisy ogólne Dział II - Wymagania bezpieczeństwa i higieny służby dotyczące obiektów oraz wyposażenia jednostek ratowniczo-gaśniczych Państwowej Straży Pożarnej Rozdział 1 - Wymagania bezpieczeństwa i higieny służby w zakresie użytkowania obiektów przeznaczonych dla jednostek ratowniczo-gaśniczych Państwowej Straży Pożarnej Rozdział 2 - Wymagania bezpieczeństwa i higieny służby dotyczące wyposażenia technicznego obiektów przeznaczonych dla jednostek ratowniczo-gaśniczych Państwowej Straży Pożarnej Dział III - Wymagania bezpieczeństwa i higieny służby dotyczące strażaków pełniących służbę w Państwowej Straży Pożarnej Dział IV - Wymagania dotyczące szkoleń z zakresu bezpieczeństwa i higieny służby w Państwowej Straży Pożarnej Rozdział 1 - Przepis ogólny Rozdział 2 - Szkolenia wstępne w zakresie bezpieczeństwa i higieny służby Rozdział 3 - Szkolenia okresowe w zakresie bezpieczeństwa i higieny służby Rozdział 4 - Dokumentacja szkolenia z zakresu bezpieczeństwa i higieny służby Dział V - Wymagania bezpieczeństwa i higieny służby podczas obsługi oraz konserwacji pojazdów pożarniczych i sprzętu użytkowanego w Państwowej Straży Pożarnej Rozdział 1 - Wymagania bezpieczeństwa i higieny służby podczas obsługi pojazdów pożarniczych, sprzętu specjalistycznego, maszyn, urządzeń, instalacji i narzędzi Rozdział 2 - Wymagania bezpieczeństwa i higieny służby podczas używania sprzętu ochrony układu oddechowego Dział VI - Wymagania w zakresie zabezpieczenia medycznego strażaków podczas akcji ratowniczej, ćwiczeń lub szkolenia Dział VII - Wymagania bezpieczeństwa i higieny służby podczas ćwiczeń lub szkolenia Rozdział 1 - Wymagania bezpieczeństwa i higieny służby wobec organizatorów i uczestników ćwiczeń lub szkolenia Rozdział 2 - Wymagania bezpieczeństwa i higieny służby w trakcie realizacji zajęć sportowych Rozdział 3 - Wymagania bezpieczeństwa i higieny służby podczas ćwiczeń lub szkolenia z użyciem materiałów do pozoracji Dział VIII - Wymagania bezpieczeństwa i higieny służby podczas używania pojazdów pożarniczych i innych środków transportu Dział IX - Wymagania bezpieczeństwa i higieny służby podczas akcji ratowniczej Rozdział 1 - Wymagania ogólne Rozdział 2 - Wymagania bezpieczeństwa i higieny służby podczas prowadzenia akcji ratowniczej w czasie gaszenia pożarów i w warunkach ograniczonej widoczności Rozdział 3 - Wymagania bezpieczeństwa i higieny służby podczas prowadzenia akcji ratowniczej z zakresu ratownictwa technicznego Rozdział 4 - Wymagania bezpieczeństwa i higieny służby podczas prowadzenia akcji ratowniczej w przypadku zagrożeń chemicznych, biologicznych, radiacyjnych, nuklearnych i wybuchowych, w tym zdarzeń o charakterze terrorystycznym Rozdział 5 - Wymagania bezpieczeństwa i higieny służby podczas prowadzenia akcji ratowniczej na wysokości lub poniżej poziomu terenu oraz ćwiczeń i szkolenia na wysokości lub poniżej poziomu terenu Rozdział 6 - Wymagania bezpieczeństwa i higieny służby podczas prowadzenia akcji ratowniczej, ćwiczeń lub szkolenia na wodzie (lodzie) i pod wodą (lodem) oraz na obszarach powodziowych, zalewowych i zalodzonych Rozdział 7 - Wymagania bezpieczeństwa i higieny służby podczas prowadzenia akcji ratowniczej w sytuacji zagrożenia porażeniem prądem elektrycznym Rozdział 8 - Wymagania bezpieczeństwa i higieny służby podczas prowadzenia akcji ratowniczej w czasie katastrof budowlanych Rozdział 9 - Wymagania bezpieczeństwa i higieny służby podczas prowadzenia akcji ratowniczej w czasie nadzwyczajnych zjawisk pogodowych Rozdział 10 - Wymagania bezpieczeństwa i higieny służby podczas prowadzenia akcji ratowniczej, ćwiczeń lub szkolenia z wykorzystaniem statku powietrznego Rozdział 11 - Podejmowanie i prowadzenie akcji ratowniczej w szczególnych okolicznościach Dział X - Przepisy przejściowe i końcowe Treść rozporządzenia Na podstawie art. 29a ust. 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1123, 1610 i 2112 oraz z 2021 r. poz. 464) zarządza się, co następuje: Dział I Przepisy ogólne § 1. Rozporządzenie określa szczegółowe warunki bezpieczeństwa i higieny służby strażaków, z uwzględnieniem wymagań: 1) bezpieczeństwa i higieny służby w obiektach przeznaczonych dla jednostek ratowniczo-gaśniczych Państwowej Straży Pożarnej; 2) w zakresie wyposażenia strażaków w środki ochrony indywidualnej; 3) w zakresie zabezpieczenia medycznego strażaków podczas akcji ratowniczej, ćwiczeń i szkolenia; 4) bezpieczeństwa i higieny służby podczas akcji ratowniczej, ćwiczeń i szkolenia. § 2. Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o: 1) akcji ratowniczej na wysokości lub ćwiczeniach i szkoleniu na wysokości - rozumie się przez to czynności wykonywane na wysokości powyżej 1 m nad poziomem podłogi lub ziemi, w tym czynności wykonywane z kosza drabiny, podnośnika lub podestu roboczego, w szczególności gdy ich wykonanie może wymagać wychylania się poza obrys elementów konstrukcyjnych lub elementów chroniących przed upadkiem z wysokości; do akcji ratowniczej, ćwiczeń i szkolenia na wysokości nie zalicza się czynności wykonywanych na powierzchni, niezależnie od wysokości, na jakiej się znajduje, jeżeli powierzchnia ta jest osłonięta ze wszystkich stron do wysokości co najmniej 1,5 m pełnymi ścianami lub ścianami z oknami oszklonymi oraz gdy jest wyposażona w inne stałe konstrukcje lub urządzenia chroniące strażaka przed upadkiem z wysokości; 2) akcji ratowniczej poniżej poziomu terenu lub ćwiczeniach i szkoleniu poniżej poziomu terenu - rozumie się przez to czynności wykonywane w wykopach, rowach, piwnicach, studniach i zagłębieniach o głębokości poniżej 1 m; 3) organizatorze ćwiczeń, szkoleń, w tym szkoleń z zakresu bezpieczeństwa i higieny służby - rozumie się przez to kierownika jednostki organizacyjnej Państwowej Straży Pożarnej; 4) poduszce amortyzacyjnej - rozumie się przez to powierzchnię wykonaną z materiałów zapewniających pochłanianie energii, właściwą sprężystość i odporność na odkształcanie, używaną w celu maksymalnego ograniczenia prawdopodobieństwa powstania urazów dzięki kontaktowi z jej płaszczyzną poziomą; 5) sprawianiu sprzętu - rozumie się przez to zespół czynności mających na celu przygotowanie do użycia sprzętu stosowanego do akcji ratowniczej, ćwiczeń, szkolenia; 6) sprzęcie ochronnym elektroizolacyjnym - rozumie się przez to wszelkie przyrządy i urządzenia chroniące strażaka prowadzącego działania przy urządzeniach i instalacjach elektroenergetycznych lub w pobliżu takich urządzeń przed porażeniem energią elektryczną, szkodliwym działaniem łuku elektrycznego lub urazami mechanicznymi; 7) stanowisku do ćwiczeń lub szkolenia - rozumie się przez to miejsce przygotowane i wyposażone pod względem technicznym do wykonywania ćwiczeń lub szkolenia; 8) strefie zagrożenia - rozumie się przez to przestrzeń narażoną na bezpośrednie działanie zewnętrznych czynników stanowiących zagrożenie dla życia, zdrowia, środowiska lub mienia; 9) środkach ochrony indywidualnej strażaka - rozumie się przez to sprzęt lub wyposażenie osobiste stosowane w celu ochrony strażaka przed zagrożeniami, które mogą mieć wpływ na jego bezpieczeństwo, zdrowie lub życie; 10) sprzęcie detekcyjnym - rozumie się przez to sprzęt i urządzenia służące do wykrywania obiektów pod napięciem, stwarzających dla strażaka zagrożenie porażeniem energią elektryczną; 11) wspinalni - rozumie się przez to obiekt budowlany wykorzystywany jako stanowisko do prowadzenia szkoleń, ćwiczeń, zawodów w sporcie pożarniczym i innych form doskonalenia zawodowego; 12) ześlizgu - rozumie się przez to stosowane w obiektach Państwowej Straży Pożarnej rozwiązanie konstrukcyjne umożliwiające podczas alarmu opuszczanie się strażaka po słupie w celu jak najszybszego wyjazdu do akcji ratowniczej. Dział II Wymagania bezpieczeństwa i higieny służby dotyczące obiektów oraz wyposażenia jednostek ratowniczo-gaśniczych Państwowej Straży Pożarnej Rozdział 1 Wymagania bezpieczeństwa i higieny służby w zakresie użytkowania obiektów przeznaczonych dla jednostek ratowniczo-gaśniczych Państwowej Straży Pożarnej § 3. W obiektach przeznaczonych dla jednostek ratowniczo-gaśniczych Państwowej Straży Pożarnej warunki bezpiecznej i higienicznej służby zapewnia kierownik jednostki organizacyjnej. § 4. 1. Na terenie działek, na których zlokalizowane są obiekty przeznaczone dla jednostek ratowniczo-gaśniczych Państwowej Straży Pożarnej, drogi i place manewrowe mają: 1) równą nawierzchnię dostosowaną do obciążenia użytkowanych pojazdów pożarniczych, sprzętu oraz składowanych materiałów; 2) oświetlenie zapewniające dobrą widoczność podczas poruszania się i manewrowania pojazdem pożarniczym. 2. Na drogach wewnętrznych oraz placach manewrowych, w zależności od szerokości dróg, natężenia ruchu, widoczności, określone są maksymalne prędkości pojazdów pożarniczych, środków transportu i komunikacji. 3. Drogi, o których mowa w ust. 2, oznacza się odpowiednimi znakami drogowymi zgodnymi z przepisami prawa o ruchu drogowym. 4. Wyjazd z obiektów przeznaczonych dla jednostek ratowniczo-gaśniczych Państwowej Straży Pożarnej na drogę publiczną ma dobrą widoczność i jest oznakowany znakami ostrzegawczymi. 5. Na drogach publicznych prowadzących do obiektów przeznaczonych dla jednostek ratowniczo-gaśniczych Państwowej Straży Pożarnej, w porozumieniu z zarządcą drogi, instaluje się sygnalizatory nadające sygnały świetlne, uruchamiane w czasie wyjazdu alarmowego pojazdów pożarniczych i wstrzymujące w tym czasie ruch innych uczestników ruchu. 6. W przypadku braku lub niesprawności sygnalizatorów, o których mowa w ust. 5, bezpieczny wyjazd z obiektów przeznaczonych dla jednostek ratowniczo-gaśniczych Państwowej Straży Pożarnej zapewnia się w porozumieniu z zarządcą drogi innymi środkami, w szczególności stosując dodatkowe oznakowanie wyjazdu znakami pionowymi i poziomymi. 7. W uzasadnionych przypadkach, w porozumieniu z zarządcą drogi, można odstąpić od instalowania sygnalizatorów, o których mowa w ust. 5. § 5. 1. W obiektach przeznaczonych dla jednostek ratowniczo-gaśniczych Państwowej Straży Pożarnej wyposażonych w ześlizgi, drzwi do ześlizgu są dwuskrzydłowe, o szerokości skrzydła minimum 0,5 m, i otwierają się do środka ześlizgu. 2. Drzwi do ześlizgu są stale zamknięte w sposób uniemożliwiający ich przypadkowe otwarcie, a po otwarciu - samoczynnie unieruchamiane. 3. Drzwi otwiera się automatycznie lub ręcznie, a unieruchamia z wykorzystaniem urządzenia zamontowanego przy krawędziach drzwi. 4. Urządzenie unieruchamiające drzwi nie może powodować zaczepiania się lub potykania o jego wystające części. 5. Do ześlizgu nie stosuje się drzwi wahadłowych oraz drzwi mających przeszklenie. 6. Wnętrze ześlizgu wyposaża się w oświetlenie włączające się samoczynnie w chwili otwarcia drzwi do ześlizgu, któremu zapewnia się dodatkowe zasilanie z rezerwowego źródła prądu. 7. Nad drzwiami do ześlizgu umieszcza się oświetlenie ostrzegawcze w kolorze czerwonym oraz urządzenie akustyczne informujące o pozostawaniu drzwi w pozycji otwartej. 8. Drzwi do ześlizgu oznacza się kolorem żółtym, a na obrzeżach - pasem o szerokości 0,07 m w kolorze czarnym. Na wysokości 1,7 m od podłogi na całej szerokości drzwi umieszcza się dobrze widoczny napis w kolorze czarnym „UWAGA ZEŚLIZG - KORZYSTAĆ TYLKO W CZASIE ALARMU”. 9. Do ześlizgu doprowadza się tylko jedno wejście. 10. Słup ześlizgu ma średnicę od 0,15 m do 0,30 m oraz gładką powierzchnię. 11. Odległość między krawędzią otworu w stropie a słupem ześlizgu z każdej jego strony wynosi minimum 0,45 m. 12. Podłoże pod ześlizgiem stanowi poduszka amortyzacyjna, której zewnętrzna krawędź znajduje się w odległości większej niż 0,5 m od słupa ześlizgu, a górna jej powierzchnia - na poziomie podłogi. Granice poduszek amortyzacyjnych ześlizgów należy oznakować na powierzchni posadzki pasami o szerokości 0,1 m. 13. Słup ześlizgu jest umiejscowiony w odległości minimum 1,0 m od krawędzi najbliżej położonej stałej lub ruchomej przeszkody. 14. Odległość, o której mowa w ust. 13, może zostać zmniejszona pod warunkiem zastosowania dodatkowych rozwiązań, w stosunku do wymienionych w ust. 13, zapewniających bezpieczne korzystanie z ześlizgu. 15. W przypadku obiektów przeznaczonych dla jednostek ratowniczo-gaśniczych Państwowej Straży Pożarnej mających więcej niż jedną kondygnację nadziemną i: 1) do sześciu stanowisk garażowych stosuje się co najmniej jeden ześlizg; 2) powyżej sześciu stanowisk garażowych stosuje się co najmniej dwa ześlizgi. § 6. Opuszczanie się po słupie ześlizgu jest dopuszczalne: 1) w czasie alarmów i szkolenia; 2) w odzieży osłaniającej tułów i kończyny oraz w obuwiu przeznaczonym do pełnienia służby; 3) w sytuacji gdy na słupie ześlizgu lub na poduszce amortyzacyjnej nie znajduje się inny strażak. § 7. 1. W pomieszczeniach obiektów przeznaczonych dla jednostek ratowniczo-gaśniczych Państwowej Straży Pożarnej, nie stosuje się: 1) progów w drzwiach; 2) drzwi wahadłowych, obrotowych, podnoszonych i mających przeszklenie; 3) drzwi wyposażonych w dodatkowe elementy, które mogą powodować zaczepianie się. 2. Dopuszcza się montowanie drzwi przeszklonych szkłem niepowodującym urazów po jego stłuczeniu oraz oznakowanych na powierzchni przeszklonej w sposób widoczny. § 8. 1. Garaże jednostek ratowniczo-gaśniczych Państwowej Straży Pożarnej wyposaża się w: 1) instalację grzewczą zapewniającą utrzymanie temperatury w ich wnętrzu nie niższej niż + 5°C; 2) mechaniczną instalację wyciągu spalin. 2. Pojazdy pożarnicze znajdujące się w garażu jednostki ratowniczo-gaśniczej Państwowej Straży Pożarnej ustawia się wyłącznie na wyznaczonych dla nich stanowiskach. 3. Granicę stanowiska w garażu jednostki ratowniczo-gaśniczej Państwowej Straży Pożarnej oznacza się na powierzchni podłogi pasem koloru białego o szerokości 0,1 m. 4. W przypadku gdy oznakowanie stanowisk garażowych zostanie wykonane w sposób trwały, zapewniający widoczne oznaczenie toru prowadzenia kół pojazdu, dopuszcza się odstąpienie od oznaczeń, o których mowa w ust. 3. 5. Między stanowiskiem, a ścianami lub elementami konstrukcyjnymi garażu, jak również za i przed pojazdem pożarniczym zapewnia się przejście o szerokości nie mniejszej niż 1,2 m. Odstępy między pojazdami umożliwiają swobodne otwieranie drzwi pojazdów. 6. Elementy konstrukcyjne, zapadki drzwi garażowych i inne elementy stwarzające możliwość uderzenia lub potknięcia się o nie oznacza się barwami bezpieczeństwa. 7. Drzwi łączące ciągi komunikacyjne z garażem otwierają się do wnętrza garażu. 8. Drzwi, o których mowa w ust. 7, nie mogą zawężać szerokości przejścia określonego w ust. 5. 9. W garażu jednostki ratowniczo-gaśniczej Państwowej Straży Pożarnej: 1) przed uruchomieniem silników spalinowych włącza się instalację wyciągu spalin, a w razie jej niesprawności uruchamia się silniki po otwarciu bram garażowych; 2) ogranicza się pracę silników spalinowych do minimum. § 9. 1. Bramy garażowe w obiektach przeznaczonych dla jednostek ratowniczo-gaśniczych Państwowej Straży Pożarnej wyposaża się w: 1) przeszklenie na powierzchni nie mniejszej niż 25% szkłem lub innym tworzywem niepowodującym urazów po jego stłuczeniu; 2) urządzenia blokujące je po otwarciu. 2. Bramy garażowe, o których mowa w ust. 1, wyposaża się w system: 1) otwierania automatycznego; 2) otwierania ręcznego; 3) ostrzegawczo-zabezpieczający, informujący o ich otwieraniu i zamykaniu. 3. Bramy garażowe otwierane automatycznie wyposaża się w system blokujący je przy napotkaniu przeszkody podczas otwierania i zamykania. § 10. 1. W pomieszczeniach i na terenie obiektów przeznaczonych dla jednostek ratowniczo-gaśniczych Państwowej Straży Pożarnej instaluje się systemy zapewniające: 1) automatyczne oświetlenie ciągów komunikacyjnych i pomieszczeń przeznaczonych do odpoczynku dla załogi; 2) wyświetlanie informacji o numerach zadysponowanych zastępów; 3) ogłaszanie komunikatów; 4) włączanie sygnałów alarmowych. 2. Systemy, o których mowa w ust. 1, na wypadek awarii mają zapewnione dodatkowe zasilanie z rezerwowego źródła prądu. § 11. 1. W obiektach przeznaczonych dla jednostek ratowniczo-gaśniczych Państwowej Straży Pożarnej, strażakom zapewnia się: 1) pomieszczenia i urządzenia higieniczno-sanitarne; 2) pomieszczenia do odpoczynku, wyposażone w miejsca do przechowywania pościeli. 2. W obiektach, o których mowa w ust. 1, wyznacza się strefę czystą i brudną, stanowiącą układ pomieszczeń zapewniający wstępne umycie, dezynfekcję, pranie odzieży i wyposażenia, a następnie ponowne umundurowanie i wyposażenie strażaka. 3. W pomieszczeniach, o których mowa w ust. 1 pkt 2: 1) nie ustawia się łóżek piętrowo; 2) nie łączy się łóżek dłuższymi bokami; 3) między łóżkami zachowuje się odległość co najmniej 0,8 m. 4. Do pomieszczeń i urządzeń higieniczno-sanitarnych, o których mowa w ust. 1 pkt 1, stosuje się wymagania określone w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. poz. 1650, z 2007 r. poz. 330, z 2008 r. poz. 690 oraz z 2011 r. poz. 1034). § 12. Obiekty przeznaczone dla jednostek ratowniczo-gaśniczych Państwowej Straży Pożarnej wyposaża się w środki niezbędne do udzielenia pierwszej pomocy. Rozdział 2 Wymagania bezpieczeństwa i higieny służby dotyczące wyposażenia technicznego obiektów przeznaczonych dla jednostek ratowniczo-gaśniczych Państwowej Straży Pożarnej § 13. 1. Wspinalnia i inne stanowiska do ćwiczeń lub szkolenia są użytkowane zgodnie z instrukcją, zawierającą w szczególności warunki użytkowania i sposoby zabezpieczenia strażaka. 2. Przed rozpoczęciem ćwiczeń i szkoleń na wysokości oraz zawodów i innych form doskonalenia zawodowego na wysokości, zapoznaje się strażaka z instrukcją w zakresie zasad użytkowania wspinalni lub stanowiska do ćwiczeń lub szkolenia oraz sposobów zabezpieczenia. § 14. 1. Wspinalnię wyposaża się w poduszkę amortyzacyjną. 2. W czasie ćwiczeń lub szkoleń z zakresu sportu pożarniczego należy używać zabezpieczeń w postaci poduszki amortyzacyjnej i urządzenia samohamownego. 3. Wspinalnię wykorzystywaną do suszenia węży pożarniczych wyposaża się w system mocujący, zabezpieczający węże przed ich ewentualnym upadkiem. § 15. 1. Ćwiczebną komorę dymową wyposaża się w: 1) instalację oświetleniową, alarmową i wentylacyjną; 2) instalację monitorowania ćwiczących; 3) systemy bezpieczeństwa zapewniające kontrolę pracy środowiska komory; 4) system awaryjnego wyłączenia komory. 2. Z chwilą włączenia systemu awaryjnego wyłączenia komory włącza się automatycznie instalacja oświetleniowa i wentylacyjna, zapewniająca całkowitą wymianę powietrza w czasie nie dłuższym niż 90 sekund od chwili włączenia sygnalizacji alarmowej. 3. Kontenerowe i przewoźne ćwiczebne komory dymowe ustawia się w pobliżu budynków, w których ćwiczący mają dostęp do pomieszczeń higieniczno-sanitarnych, umożliwiających umycie się i kąpiel w ciepłej, bieżącej wodzie. § 16. 1. Konstrukcje stacjonarnych i kontenerowych komór rozgorzeniowych oraz komór ogniowych umożliwiają podczas realizowanych ćwiczeń i szkoleń niezwłoczne podanie co najmniej dwóch skutecznych prądów gaśniczych zasilanych z dwóch niezależnych źródeł wody. 2. Szerokość i wysokość drzwi do tych komór dobiera się w sposób zapewniający natychmiastową ewakuację wszystkim ćwiczącym. 3. Drzwi ewakuacyjne otwierają się na zewnątrz oraz zamykają się w sposób umożliwiający ich otwarcie od wewnątrz i z zewnątrz w każdej fazie ćwiczenia. 4. Zajęcia z użyciem otwartego ognia prowadzone są wyłącznie przez osoby posiadające odpo