Rozporządzenie Ministra Finansówz dnia 8 grudnia 2021 r.w sprawie szacowania kapitału wewnętrznego i aktywów płynnych, systemu zarządzania ryzykiem, badania i oceny nadzorczej, a także polityki wynagrodzeń w domu maklerskim oraz małym domu maklerskim 1)Minister Finansów kieruje działem administracji rządowej - instytucje finansowe, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 października 2021 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Finansów (Dz. U. poz. 1947). Spis treści Treść rozporządzenia Rozdział 1 - Przepisy ogólne Rozdział 2 - System zarządzania ryzykiem w domu maklerskim Rozdział 3 - Szacowanie kapitału wewnętrznego i aktywów płynnych Rozdział 4 - Badanie i ocena nadzorcza Rozdział 5 - Polityka wynagrodzeń Rozdział 6 - Przepisy przejściowe i końcowe Treść rozporządzenia 2)Niniejsze rozporządzenie: 1) w zakresie swojej regulacji wdraża dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/2034 z dnia 27 listopada 2019 r. w sprawie nadzoru ostrożnościowego nad firmami inwestycyjnymi oraz zmieniającą dyrektywy 2002/87/WE, 2009/65/WE, 2011/61/UE, 2013/36/UE, 2014/59/UE i 2014/65/UE (Dz. Urz. UE L 314 z 05.12.2019, str. 64, Dz. Urz. UE L 195 z 19.06.2020, str. 120 oraz Dz. Urz. UE L 405 z 02.12.2020, str. 84); 2) służy stosowaniu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/2033 z dnia 27 listopada 2019 r. w sprawie wymogów ostrożnościowych dla firm inwestycyjnych oraz zmieniającego rozporządzenia (UE) nr 1093/2010, (UE) nr 575/2013, (UE) nr 600/2014 i (UE) nr 806/2014 (Dz. Urz. UE L 314 z 05.12.2019, str. 1, Dz. Urz. UE L 20 z 24.01.2020, str. 26 oraz Dz. Urz. UE L 405 z 02.12.2020, str. 79). Na podstawie art. 110x ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 328, 355, 680, 1505, 1595 i 2140) zarządza się, co następuje: Rozdział 1 Przepisy ogólne § 1. Rozporządzenie określa: 1) szczegółowe warunki i sposób szacowania przez dom maklerski oraz przez mały dom maklerski objęty obowiązkami, o których mowa w art. 110e ust. 1-2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, zwanej dalej „ustawą”, kapitału wewnętrznego i aktywów płynnych oraz dokonywania przeglądów procesu szacowania i utrzymywania tego kapitału i aktywów płynnych; 2) szczegółowe warunki i sposób funkcjonowania systemu zarządzania ryzykiem w domu maklerskim i małym domu maklerskim, w tym skład, szczegółowe zadania i sposób funkcjonowania komitetu do spraw ryzyka; 3) sposób przeprowadzania oraz szczegółowy zakres badania i oceny nadzorczej; 4) szczegółowy zakres polityki wynagrodzeń, w tym kategorie osób, dla których sporządza się i stosuje politykę wynagrodzeń, a także sposób jej ustalania i dokonywania jej przeglądów oraz ocen. § 2. Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o: 1) apetycie na ryzyko - rozumie się przez to akceptowalny ogólny poziom ryzyka domu maklerskiego; 2) domu maklerskim - rozumie się przez to dom maklerski, o którym mowa w art. 110a ust. 1 pkt 4 ustawy; 3) małym domu maklerskim - rozumie się przez to mały dom maklerski, o którym mowa w art. 110a ust. 1 pkt 9b ustawy; 4) grupie powiązanych kontrahentów - rozumie się przez to grupę powiązanych klientów, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 19 rozporządzenia 2019/2033; 5) kadrze kierowniczej wyższego szczebla - rozumie się przez to kadrę kierowniczą wyższego szczebla, o której mowa w art. 3 pkt 60 ustawy; 6) kontrahencie centralnym - rozumie się przez to podmiot, o którym mowa w art. 2 pkt 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 648/2012 z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie instrumentów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym, kontrahentów centralnych i repozytoriów transakcji (Dz. Urz. UE L 201 z 27.07.2012, str. 1, z późn. zm.)3)Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 176 z 27.06.2013, str. 1, Dz. Urz. UE L 279 z 19.10.2013, str. 2, Dz. Urz. UE L 321 z 30.11.2013, str. 6, Dz. Urz. UE L 173 z 12.06.2014, str. 84, Dz. Urz. UE L 173 z 12.06.2014, str. 190, Dz. Urz. UE L 141 z 05.06.2015, str. 73, Dz. Urz. UE L 239 z 15.09.2015, str. 63, Dz. Urz. UE L 337 z 23.12.2015, str. 1, Dz. Urz. UE L 86 z 31.03.2017, str. 3, Dz. Urz. UE L 148 z 10.06.2017, str. 1, Dz. Urz. UE L 347 z 28.12.2017, str. 35, Dz. Urz. UE L 80 z 22.03.2019, str. 8, Dz. Urz. UE L 141 z 28.05.2019, str. 42, Dz. Urz. UE L 150 z 07.06.2019, str. 1, Dz. Urz. UE L 322 z 12.12.2019, str. 1, Dz. Urz. UE L 22 z 22.01.2021, str. 1 oraz Dz. Urz. UE L 49 z 12.02.2021, str. 6.; 7) portfelu niehandlowym - rozumie się przez to pozycje aktywów oraz pozycje pozabilansowe domu maklerskiego, które nie stanowią portfela handlowego domu maklerskiego w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 54 rozporządzenia 2019/2033; 8) rozporządzeniu 1093/2010 - rozumie się przez to rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1093/2010 z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie ustanowienia Europejskiego Urzędu Nadzoru (Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego), zmiany decyzji nr 716/2009/WE oraz uchylenia decyzji Komisji 2009/78/WE (Dz. Urz. UE L 331 z 15.12.2010, str. 12, z późn. zm.)4)Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 287 z 29.10.2013, str. 5, Dz. Urz. UE L 60 z 28.02.2014, str. 34, Dz. Urz. UE L 173 z 12.06.2014, str. 190, Dz. Urz. UE L 225 z 30.07.2014, str. 1, Dz. Urz. UE L 337 z 23.12.2015, str. 35, Dz. Urz. UE L 291 z 16.11.2018, str. 1, Dz. Urz. UE L 314 z 05.12.2019, str. 1 oraz Dz. Urz. UE L 334 z 27.12.2019, str. 1.; 9) rozporządzeniu 2019/2033 - rozumie się przez to rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/2033 z dnia 27 listopada 2019 r. w sprawie wymogów ostrożnościowych dla firm inwestycyjnych oraz zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1093/2010, (UE) nr 575/2013, (UE) nr 600/2014 i (UE) nr 806/2014 (Dz. Urz. UE L 314 z 05.12.2019, str. 1, z późn. zm.)5)Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 20 z 24.01.2020, str. 26 oraz Dz. Urz. UE L 405 z 02.12.2020, str. 79.; 10) rozporządzeniu 575/2013 - rozumie się przez to rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych oraz zmieniające rozporządzenie (UE) nr 648/2012 (Dz. Urz. UE L 176 z 27.06.2013, str. 1, z późn. zm.)6)Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 208 z 02.08.2013, str. 68, Dz. Urz. UE L 321 z 30.11.2013, str. 6, Dz. Urz. UE L 11 z 17.01.2015, str. 37, Dz. Urz. UE L 171 z 29.06.2016, str. 153, Dz. Urz. UE L 20 z 25.01.2017, str. 4, Dz. Urz. UE L 310 z 25.11.2017, str. 1, Dz. Urz. UE L 345 z 27.12.2017, str. 27, Dz. Urz. UE L 347 z 28.12.2017, str. 1, Dz. Urz. UE L 111 z 25.04.2019, str. 4, Dz. Urz. UE L 150 z 07.06.2019, str. 1, Dz. Urz. UE L 183 z 09.07.2019, str. 14, Dz. Urz. UE L 314 z 05.12.2019, str. 1, Dz. Urz. UE L 328 z 18.12.2019, str. 1, Dz. Urz. UE L 204 z 26.06.2020, str. 4, Dz. Urz. UE L 84 z 11.03.2021, str. 1 oraz Dz. Urz. UE L 116 z 06.04.2021, str. 25.; 11) ryzyku bazy - rozumie się przez to ryzyko straty powstałej w wyniku niedopasowania pomiędzy aktywem stanowiącym zabezpieczenie a aktywem zabezpieczanym, w szczególności w wyniku rozbieżności cen tych aktywów, w tym ryzyko straty w wyniku zmiany wartości kontraktu terminowego typu futures na indeks giełdowy lub w wyniku zmiany wartości innego produktu powiązanego z indeksem giełdowym, która nie byłaby w pełni zgodna ze zmianą kursów akcji wchodzących w skład indeksu; 12) ryzyku modelu - rozumie się przez to potencjalną stratę, jaką może ponieść dom maklerski w wyniku decyzji, które mogły opierać się na danych uzyskanych przy zastosowaniu modeli wewnętrznych, z powodu błędów w opracowaniu, wdrażaniu lub stosowaniu takich modeli; 13) zasadzie skonsolidowanej - rozumie się przez to zasadę skonsolidowaną, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 12 rozporządzenia 2019/2033. § 3. 1. Przepisy rozdziału 2 z wyjątkiem § 10 ust. 1 pkt 2, rozdziału 4 z wyjątkiem § 24 ust. 1 pkt 6 i ust. 2 oraz przepisy rozdziału 5 stosuje się do małego domu maklerskiego, przy czym przepisy § 8 stosuje się tylko do małego domu maklerskiego, o którym mowa w art. 110b ust. 3 ustawy. 2. Przepisy rozdziału 3 stosuje się do małego domu maklerskiego objętego obowiązkami, o których mowa w art. 110e ust. 1-2 ustawy. Rozdział 2 System zarządzania ryzykiem w domu maklerskim § 4. 1. Dom maklerski opracowuje i wdraża system zarządzania ryzykiem, na które jest lub może być narażony w związku z prowadzoną działalnością lub które stwarza lub mógłby stwarzać dla innych, uwzględniając w szczególności systemy i procesy stosowane w tej działalności oraz czynniki występujące w otoczeniu zewnętrznym domu maklerskiego, w szczególności wynikające ze stanu cyklu koniunkturalnego. 2. System zarządzania ryzykiem zapewnia adekwatność i prawidłowość procesu wyznaczania i realizacji szczegółowych celów prowadzonej przez dom maklerski działalności przez odpowiednio zaprojektowane i wdrożone procesy identyfikacji, pomiaru lub szacowania, monitorowania i kontroli oraz ograniczania ryzyka. 3. Dom maklerski opracowuje i wdraża wewnętrzne strategie, polityki i procedury w zakresie identyfikacji, pomiaru lub szacowania, monitorowania i kontroli oraz ograniczania ryzyka, uwzględniając skutki podejmowania ryzyka oraz sposoby zarządzania ryzykiem i jego zgłaszania, włącznie z ryzykiem, jakie niesie otoczenie zewnętrzne domu maklerskiego, oraz zasady sprawozdawczości w tym zakresie. 4. Strategie, polityki i procedury, o których mowa w ust. 3, są proporcjonalne do złożoności, profilu ryzyka i zakresu działalności domu maklerskiego oraz do jego apetytu na ryzyko, a także odzwierciedlają znaczenie domu maklerskiego w każdym państwie członkowskim, w którym prowadzi działalność. 5. Strategie, polityki i procedury, o których mowa w ust. 3, zatwierdza zarząd domu maklerskiego. 6. Strategie, polityki i procedury, o których mowa w ust. 3, podlegają weryfikacji w celu ich dostosowania do zmian profilu ryzyka działalności prowadzonej przez dom maklerski i do zmian otoczenia zewnętrznego domu maklerskiego. Weryfikacji dokonuje zarząd domu maklerskiego, co najmniej raz w roku, w szczególności w przypadku pojawienia się nowych rodzajów ryzyka, znaczących zmian w strategii biznesowej i planach działania oraz zmian w otoczeniu zewnętrznym domu maklerskiego. 7. Dom maklerski, co najmniej raz w roku, bada i ocenia, w ramach audytu wewnętrznego, adekwatność i skuteczność wdrożonego systemu zarządzania ryzykiem oraz poziom jego wykorzystywania. 8. Sprawozdania, raporty oraz istotne informacje dotyczące funkcjonowania systemu zarządzania ryzykiem są przekazywane radzie nadzorczej. § 5. 1. Apetyt na ryzyko jest przyjmowany w formie jednolitego, odrębnego dokumentu określającego w sposób jakościowo-ilościowy skłonność domu maklerskiego do podejmowania ryzyka. 2. Apetyt na ryzyko podlega, co najmniej raz w roku, przeglądowi w zakresie adekwatności i aktualności przyjętych założeń, z uwzględnieniem profilu ryzyka prowadzonej działalności, znaczących zmian w strategii biznesowej i planach działania oraz w otoczeniu zewnętrznym domu maklerskiego. § 6. 1. Zarząd i rada nadzorcza dokładają należytej staranności w zakresie zarządzania ryzykiem, w tym w zakresie identyfikacji, pomiaru lub szacowania, monitorowania i kontroli oraz ograniczania ryzyka. 2. Zarząd i rada nadzorcza uczestniczą w zarządzaniu istotnymi rodzajami ryzyka, zidentyfikowanymi zgodnie z zasadami identyfikacji, pomiaru, zarządzania i monitorowania ryzyka, o których mowa w § 10 ust. 1 pkt 1-3. 3. Zarząd zapewnia przeznaczenie odpowiednich zasobów do realizacji zadań określonych w ust. 1 i 2, w szczególności kadrowych, informatycznych i finansowych. § 7. 1. Dom maklerski wyodrębnia w strukturze organizacyjnej jednostkę realizującą funkcję zarządzania ryzykiem, do której zadań należy: 1) opracowanie kompletnego katalogu rodzajów ryzyka, na jakie jest lub mógłby być narażony dom maklerski lub które stwarza lub mógłby stwarzać dla innych; 2) identyfikacja, pomiar lub szacowanie, monitorowanie i kontrola oraz raportowanie w zakresie istotnych rodzajów ryzyka, do organów domu maklerskiego oraz jednostek organizacyjnych i stanowisk w domu maklerskim; 3) wspieranie zarządu w zakresie zarządzania ryzykiem przez aktywne zaangażowanie w opracowywanie strategii w zakresie zarządzania ryzykiem oraz zaangażowanie w podejmowanie wszystkich decyzji dotyczących zarządzania istotnymi rodzajami ryzyka; 4) wykonywanie czynności związanych z procesem szacowania kapitału wewnętrznego i aktywów płynnych; 5) przekazywanie organom domu maklerskiego, co najmniej raz w roku, pisemnych sprawozdań z funkcjonowania systemu zarządzania ryzykiem, które w szczególności wskazują środki podejmowane w ramach zarządzania ryzykiem. 2. Jednostka realizująca funkcję zarządzania ryzykiem jest niezależna od jednostek realizujących zadania operacyjne, posiada dostateczne uprawnienia i zasoby oraz ma możliwość bezpośredniego przekazywania informacji do zarządu i rady nadzorczej. 3. Jednostka realizująca funkcję zarządzania ryzykiem, niezależnie od obowiązków wobec zarządu, jest uprawniona do bezpośredniego przekazywania informacji radzie nadzorczej, w tym powiadamiania rady nadzorczej o niepokojących sygnałach i ostrzegania jej, jeżeli zmiany w zakresie ryzyka w znaczącym stopniu wpływają lub mogą wpłynąć na sytuację domu maklerskiego. 4. Kierownik jednostki realizującej funkcję zarządzania ryzykiem podlega bezpośrednio członkowi zarządu domu maklerskiego, chyba że sam jest członkiem zarządu. 5. Zadania kierownika, o którym mowa w ust. 4, realizuje kierownik jednostki organizacyjnej albo jednoosobowe stanowisko, którym powierza się wykonywanie funkcji zarządzania ryzykiem. W przypadku gdy charakter, skala i złożoność działalności domu maklerskiego nie uzasadniają wyznaczenia odrębnego stanowiska do realizacji wyłącznie tej funkcji, może ją sprawować osoba wchodząca w skład kadry kierowniczej wyższego szczebla, realizująca także inną funkcję, o ile nie zachodzi konflikt interesów. 6. Kierownik, o którym mowa w ust. 4, jest zatrudniany po konsultacji z radą nadzorczą domu maklerskiego i nie może zostać zwolniony z pełnionej funkcji bez uprzedniej konsultacji z radą nadzorczą i przedstawienia jej przyczyn tego zwolnienia. § 8. 1. W skład komitetu do spraw ryzyka wchodzą wyłącznie członkowie rady nadzorczej domu maklerskiego. 2. W przypadku gdy jest to uzasadnione ze względu na wielkość, strukturę organizacyjną oraz charakter, skalę i złożoność działalności prowadzonej przez dom maklerski, zadania komitetu do spraw ryzyka mogą być wykonywane jednoosobowo. 3. Członkowie komitetu do spraw ryzyka powinni posiadać wiedzę, umiejętności i kompetencje w zakresie zarządzania ryzykiem, odpowiednie, aby monitorować strategię domu maklerskiego w zakresie zarządzania ryzykiem oraz zgodność działalności domu maklerskiego z przyjętym apetytem na ryzyko. 4. Do zadań komitetu do spraw ryzyka należy: 1) opracowanie projektu dokumentu dotyczącego apetytu na ryzyko domu maklerskiego; 2) opiniowanie opracowanej przez zarząd strategii domu maklerskiego w zakresie zarządzania ryzykiem; 3) wspieranie rady nadzorczej w nadzorowaniu realizacji strategii domu maklerskiego w zakresie zarządzania ryzykiem przez zarząd; 4) weryfikacja polityki wynagrodzeń i zasad jej realizacji w zakresie dostosowania systemu wynagrodzeń do ryzyka, na jakie jest narażony dom maklerski, do jego kapitału, płynności oraz prawdopodobieństwa i terminów uzyskiwania dochodów. § 9. 1. Dom maklerski opracowuje jednolity dokument określający zasady przekazywania informacji zarządowi, radzie nadzorczej oraz komitetowi do spraw ryzyka w zakresie: 1) kwestii istotnych dotyczących zarządzania ryzykiem, w szczególności w zakresie istotnych rodzajów ryzyka, ich poziomu i wpływu na stabilną sytuację finansową domu maklerskiego, w tym sprawozdań, raportów oraz informacji, o których mowa w § 4 ust. 8; 2) realizacji strategii, polityk i procedur, o których mowa w § 4 ust. 3, oraz ich zmian. 2. Rada nadzorcza i komitet do spraw ryzyka określają zakres, format i częstotliwość informacji dotyczących ryzyka, które mają być przekazywane odpowiednio radzie nadzorczej i komitetowi do spraw ryzyka. Przy opracowaniu dokumentu, o którym mowa w ust. 1, dom maklerski uwzględnia ustalenia rady nadzorczej i komitetu do spraw ryzyka. § 10. 1. Strategie, polityki i procedury, o których mowa w § 4 ust. 3, określają zasady identyfikacji, pomiaru, zarządzania i monitorowania w odniesieniu do: 1) istotnych źródeł i skutków ryzyka dla klientów oraz istotnych skutków tego ryzyka dla funduszy własnych; 2) istotnych źródeł i skutków ryzyka dla rynku oraz istotnych skutków tego ryzyka dla funduszy własnych; 3) istotnych źródeł i skutków ryzyka dla domu maklerskiego, w szczególności tych, które mogą obniżyć poziom dostępnych funduszy własnych; 4) ryzyka utraty płynności w różnych odpowiednich horyzontach czasowych, w tym w perspektywie śróddziennej, w celu zapewnienia utrzymania odpowiednich poziomów zasobów płynnych, w tym w odniesieniu do przeciwdziałania istotnym źródłom ryzyka określonym w pkt 1-3. 2. W zakresie określonym w ust. 1 pkt 1 dom maklerski uwzględnia przepisy regulujące wyodrębnianie środków pieniężnych klientów oraz zawarcie umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej z tytułu prowadzenia działalności. 3. Dom maklerski uwzględnia istotne skutki zidentyfikowanych źródeł ryzyka dla funduszy własnych, o których mowa w ust. 1 pkt 1-3, w przypadku gdy takie ryzyka nie są w odpowiedni sposób pokryte wymogami w zakresie funduszy własnych obliczonymi na podstawie art. 11 rozporządzenia 2019/2033. 4. Istotne źródła ryzyka, o których mowa w ust. 1 pkt 3, obejmują istotne zmiany wartości księgowej aktywów, w tym roszczeń związanych z działalnością agentów firmy inwestycyjnej, roszczeń z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonywania zobowiązań przez klientów lub kontrahentów, pozycji w instrumentach finansowych, walutach obcych i towarach oraz zobowiązań wynikających z programów emerytalnych o zdefiniowanych świadczeniach. 5. Dom maklerski, w ramach systemu zarządzania ryzykiem, określa zasady zarządzania kapitałowego, w tym awaryjny plan kapitałowy, oraz zasady zarządzania płynnościowego, w tym awaryjny plan płynności. § 11. 1. Strategie, polityki i procedury, o których mowa w § 4 ust. 3, określają: 1) w zakresie ryzyka operacyjnego: a) procedury zarządzania ryzykiem operacyjnym, obejmujące: - definicje ryzyka operacyjnego i zdarzeń ryzyka operacyjnego, - tryb i sposób monitorowania strat z tytułu ryzyka operacyjnego oraz ocenę ekspozycji na ryzyko operacyjne, - zasady zarządzania ryzykiem operacyjnym, z uwzględnieniem ryzyka modelu oraz ryzyka związanego ze zdarzeniami o niskiej częstotliwości występowania, których skutkiem są wysokie straty, - zasady zarządzania ryzykiem powierzenia wykonywania czynności podmiotom zewnętrznym, - zasady zarządzania rodzajami ryzyka operacyjnego, na które jest narażone bezpieczeństwo sieci i systemów informacyjnych, w celu zapewnienia poufności, integralności i dostępności procesów oraz danych i aktywów domu maklerskiego, - zasady zarządzania ryzykiem operacyjnym związanym z dużymi wolumenami transakcji zawieranych przez dom maklerski na własny rachunek albo w imieniu własnym domu maklerskiego na rzecz klientów, które mogłoby wynikać z nieodpowiednich lub zawodnych procedur wewnętrznych, błędów ludzkich i nieodpowiednich lub zawodnych systemów lub ze zdarzeń zewnętrznych - w przypadku gdy jest to uzasadnione charakterem prowadzonej działalności, b) plany utrzymania ciągłości działania oraz plany awaryjne służące zapewnieniu możliwości prowadzenia działalności domu maklerskiego i ograniczeniu strat w przypadku wystąpienia niekorzystnych zdarzeń, które mogą poważnie zakłócić tę działalność, c) politykę w zakresie kryteriów wyboru, uzupełniania oraz monitorowania potrzeb kadrowych i planowania zaplecza kadrowego; 2) w zakresie ryzyka kredytowego i ryzyka kontrahent