Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiejz dnia 2 sierpnia 2023 r.w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej Spis treści Treść obwieszczenia Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej Dział I - Kościół Katolicki w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej Rozdział 1 - Przepisy ogólne Rozdział 2 - Osoby prawne Kościoła i ich organy Dział II - Działalność Kościoła Rozdział 1 - Kult publiczny Rozdział 2 - Katecheza i szkolnictwo Rozdział 3 - Duszpasterstwo wojskowe i służba wojskowa osób duchownych Rozdział 4 - Duszpasterstwo specjalne Rozdział 5 - Organizacje kościelne, katolickie oraz stowarzyszenia katolików Rozdział 6 - Działalność charytatywno-opiekuńcza Kościoła Rozdział 7 - Budownictwo sakralne i kościelne. Cmentarze Rozdział 8 - Kultura oraz środki masowego przekazywania Dział III - Sprawy majątkowe kościelnych osób prawnych Dział IV - Przepisy przejściowe i końcowe Rozdział 1 - Regulacja spraw majątkowych Kościoła Rozdział 2 - Przepisy przejściowe Rozdział 3 - Zmiany w przepisach obowiązujących Rozdział 4 - Przepisy końcowe Treść obwieszczenia 1. Na podstawie art. 16 ust. 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1461) ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1347), z uwzględnieniem zmiany wprowadzonej ustawą z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich (Dz. U. poz. 1700) oraz zmian wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem 27 lipca 2023 r. 2. Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity ustawy nie obejmuje art. 417 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich (Dz. U. poz. 1700), który stanowi: „ Art. 417. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 września 2022 r., z wyjątkiem art. 135 ust. 1 i 2, art. 186 ust. 1 i 2, art. 243 ust. 1, art. 321, art. 324-338 w zakresie okręgowych ośrodków wychowawczych, art. 340 w zakresie okręgowych ośrodków wychowawczych, art. 341 w zakresie okręgowych ośrodków wychowawczych, art. 343, art. 348 w zakresie okręgowych ośrodków wychowawczych, art. 361, art. 363, art. 385 pkt 1 i 2, art. 389 pkt 1 i 3-7, art. 393, art. 400, art. 401 ust. 2 i art. 415 pkt 4, które wchodzą w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia. ” . Załącznik - Tekst jednolity ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej Sejm Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 1)Obecnie Rzeczypospolitej Polskiej, na podstawie art. 1 pkt 8 ustawy z dnia 29 grudnia 1989 r. o zmianie Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (Dz. U. poz. 444), która weszła w życie z dniem 31 grudnia 1989 r.: - wypełniając zobowiązania określone w Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej2)Obecnie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. poz. 483, z 2001 r. poz. 319, z 2006 r. poz. 1471 oraz z 2009 r. poz. 946), która weszła w życie z dniem 17 października 1997 r., - kierując się zasadami przyjętymi w Karcie Narodów Zjednoczonych, w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, Międzynarodowym Pakcie Praw Obywatelskich i Politycznych, Akcie Końcowym Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie oraz Deklaracji o wyeliminowaniu wszelkich form nietolerancji i dyskryminacji z powodów religijnych lub przekonań, - mając na celu dobro osoby ludzkiej oraz potrzebę współdziałania wszystkich obywateli dla rozwoju kraju, dla bezpieczeństwa narodu i państwa polskiego stanowi, co następuje: Dział I Kościół Katolicki w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 3)Obecnie Rzeczypospolitej Polskiej, na podstawie art. 1 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 1. Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. Kościół Katolicki, zwany dalej „Kościołem”, działa w Rzeczypospolitej Polskiej we wszystkich swoich obrządkach. Art. 2. Kościół rządzi się w swych sprawach własnym prawem, swobodnie wykonuje władzę duchowną i jurysdykcyjną oraz zarządza swoimi sprawami. Art. 3. 1. Ustawa niniejsza określa zasady stosunku Państwa do Kościoła, w tym jego sytuację prawną i majątkową. 2. W sprawach odnoszących się do Kościoła, nieuregulowanych niniejszą ustawą, stosuje się powszechnie obowiązujące przepisy prawa, o ile nie są sprzeczne z wynikającymi z niej zasadami. Art. 4. 1. Komisja Wspólna przedstawicieli Rządu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 1)Obecnie Rzeczypospolitej Polskiej, na podstawie art. 1 pkt 8 ustawy z dnia 29 grudnia 1989 r. o zmianie Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (Dz. U. poz. 444), która weszła w życie z dniem 31 grudnia 1989 r. i Konferencji Episkopatu Polski, składająca się z ich upoważnionych przedstawicieli, w uzgodnionej liczbie na zasadzie parytetu, zwana dalej „Komisją Wspólną”, rozpatruje problemy związane z rozwojem stosunków między Państwem i Kościołem oraz sprawy interpretacji niniejszej ustawy i jej wykonywania. 2. Przepis ust. 1 nie narusza właściwości organów państwowych ani organów Kościoła, jak również kompetencji Stolicy Apostolskiej. Rozdział 2 Osoby prawne Kościoła i ich organy Art. 5. 1. W skład struktury organizacyjnej Kościoła wchodzą osoby prawne wymienione w art. 6-10. 2. Ilekroć w ustawie jest mowa o władzy kościelnej, rozumie się przez to organ właściwej kościelnej osoby prawnej. Art. 6. 1. Osobą prawną Kościoła o zasięgu ogólnopolskim jest Konferencja Episkopatu Polski. 2. Organami Konferencji Episkopatu Polski są: 1) Prezydium Konferencji Episkopatu Polski; 2) Rada Główna Konferencji Episkopatu Polski; 3) Sekretariat Konferencji Episkopatu Polski. 3. W sprawach majątkowych Konferencję Episkopatu Polski reprezentuje jej Prezydium. Do składania oświadczeń woli jest uprawniony każdy z jego członków. Art. 7. 1. Osobami prawnymi są następujące terytorialne jednostki organizacyjne Kościoła: 1) metropolie; 2) archidiecezje; 3) diecezje; 4) administratury apostolskie; 5) parafie. 2. Osobami prawnymi są również: 1) kościoły rektoralne (rektoraty); 2) Caritas Polska; 3) Caritas diecezji; 4) Papieskie Dzieła Misyjne. 3. Organami osób prawnych wymienionych w ust. 1 i 2 są: 1) dla metropolii gnieźnieńskiej - metropolita gnieźnieński, Prymas Polski, dla innych metropolii - metropolita; 2) dla archidiecezji - arcybiskup archidiecezjalny lub administrator archidiecezji; 3) dla diecezji - biskup diecezjalny lub administrator diecezji; 4) dla administratury apostolskiej - administrator apostolski; 5) dla parafii - proboszcz lub administrator parafii; 6) dla kościoła rektoralnego - rektor; 7) dla Caritas Polskiej - dyrektor; 8) dla Caritas diecezji - dyrektor; 9) dla Papieskich Dzieł Misyjnych - dyrektor krajowy. 4. Ilekroć w ustawie używa się określenia „biskup diecezjalny”, rozumie się przez to organy osób prawnych wymienione w ust. 3 pkt 2-4. Art. 8. 1. Osobami prawnymi są następujące personalne jednostki organizacyjne Kościoła: 1) Ordynariat Polowy; 2) kapituły; 3) parafie personalne; 4) Konferencja Wyższych Przełożonych Zakonnych Męskich 4)Obecnie Konferencja Wyższych Przełożonych Zakonów Męskich w Polsce, na podstawie obwieszczenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 8 marca 2017 r. w sprawie zmiany nazwy Konferencji Wyższych Przełożonych Zakonnych Męskich na Konferencję Wyższych Przełożonych Zakonów Męskich w Polsce (M. P. poz. 278).; 5) Konferencja Wyższych Przełożonych Zakonnych Żeńskich 5)Obecnie Konferencja Wyższych Przełożonych Żeńskich Zgromadzeń Zakonnych w Polsce, na podstawie obwieszczenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 sierpnia 2016 r. w sprawie zmiany nazwy Konferencji Wyższych Przełożonych Zakonnych Żeńskich na Konferencję Wyższych Przełożonych Żeńskich Zgromadzeń Zakonnych w Polsce (M. P. poz. 896).; 6) instytuty życia konsekrowanego (instytuty zakonne i instytuty świeckie) oraz stowarzyszenia życia apostolskiego; te instytuty i stowarzyszenia zwane są dalej „zakonami”; 7) prowincje zakonów; 8) opactwa, klasztory niezależne, domy zakonne; 9) wyższe i niższe seminaria duchowne diecezjalne; 10) wyższe i niższe seminaria duchowne zakonne, jeżeli, w myśl przepisów danego zakonu, mają charakter samoistny. 2. Organami osób prawnych wymienionych w ust. 1 są: 1) dla Ordynariatu Polowego - ordynariusz polowy; 2) dla kapituły - prepozyt albo dziekan; 3) dla parafii personalnej - proboszcz lub administrator parafii; 4) dla Konferencji Wyższych Przełożonych Zakonnych - przewodniczący (przewodnicząca) Konsulty Wyższych Przełożonych Zakonnych; 5) dla zakonów - wyższy przełożony (przełożona); 6) dla prowincji zakonnej - przełożony (przełożona) prowincji; 7) dla opactwa - opat (przełożona); 8) dla klasztoru niezależnego i domu zakonnego - przełożony (przełożona); 9) dla wyższego seminarium duchownego - rektor; 10) dla niższego seminarium duchownego - dyrektor. 3. Organy osób prawnych zakonnych mogą używać innych nazw, stosownie do tradycji danej osoby prawnej. Art. 9. 1. Osobami prawnymi są: 1) Katolicki Uniwersytet Lubelski; 2) Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie; 3) Papieski Wydział Teologiczny w Poznaniu; 4) Papieski Wydział Teologiczny we Wrocławiu; 5) Papieski Wydział Teologiczny w Warszawie oraz jego dwie sekcje: św. Jana Chrzciciela i św. Andrzeja Boboli „Bobolanum” 6)Obecnie Akademia Katolicka w Warszawie oraz jej dwie sekcje: Collegium Joanneum i Collegium Bobolanum, na podstawie obwieszczenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 stycznia 2021 r. w sprawie zmiany nazwy Papieskiego Wydziału Teologicznego w Warszawie oraz jego dwóch sekcji: św. Jana Chrzciciela i św. Andrzeja Boboli „Bobolanum” na Akademia Katolicka w Warszawie oraz jej dwie sekcje: Collegium Joanneum i Collegium Bobolanum (M. P. poz. 113).; 6) Wydział Filozoficzny Towarzystwa Jezusowego w Krakowie; 7) kościelne instytuty naukowe i dydaktyczno-naukowe kanonicznie erygowane. 2. (uchylony) Art. 10. Inne jednostki organizacyjne Kościoła mogą uzyskać osobowość prawną w drodze rozporządzenia Ministra-Kierownika Urzędu do Spraw Wyznań 7)Obecnie ministra właściwego do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych, na podstawie art. 4 ust. 1, art. 5 pkt 25 i art. 30 pkt 1 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 2512), która weszła w życie z dniem 1 kwietnia 1999 r.. Art. 11. Kościelna osoba prawna nie odpowiada za zobowiązania innej kościelnej osoby prawnej. Art. 12. Kościelne wydawnictwa, zakłady wytwórcze, usługowe i handlowe, zakłady charytatywno-opiekuńcze, szkoły i inne placówki oświatowo-wychowawcze, nieposiadające osobowości prawnej, działają w ramach kościelnych osób prawnych, które je powołały. Art. 13. 1. Kościelne jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 7 i 8 oraz art. 9 ust. 1 pkt 7, nabywają osobowość prawną z chwilą powiadomienia właściwego organu administracji państwowej o ich utworzeniu przez władzę kościelną, jeżeli ratyfikowane umowy nie stanowią inaczej. 2. Jeżeli przepis prawa lub ratyfikowane umowy nie stanowią inaczej, właściwym organem administracji państwowej jest: 1) odnośnie do osób prawnych wymienionych w art. 7 ust. 1 pkt 1-4, art. 7 ust. 2 pkt 2 i 3, art. 8 ust. 1 pkt 1, 6 i 7 oraz art. 9 ust. 1 pkt 7 - minister właściwy do spraw wyznań religijnych 8)Obecnie minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych, na podstawie art. 4 ust. 1, art. 5 pkt 25 i art. 30 pkt 1 ustawy, o której mowa w odnośniku 7.; 2) w pozostałych przypadkach - wojewoda. 3. Powiadomienie powinno zawierać: 1) nazwę kościelnej osoby prawnej; 2) jej siedzibę; 3) określenie granic terenu jej działania - w odniesieniu do osób o zasięgu terytorialnym. 4. Właściwa władza kościelna powiadamia niezwłocznie organ administracji państwowej wymieniony w ust. 2 o: 1) zmianach dotyczących nazwy i siedziby kościelnej osoby prawnej oraz o zmianie jej granic; 2) połączeniu, podziale i zniesieniu kościelnej osoby prawnej. 5. Odpis powiadomienia, o którym mowa w ust. 3 i 4, z umieszczonym na nim potwierdzeniem odbioru, jest dowodem uzyskania osobowości prawnej. 6. Utworzenie jednostki organizacyjnej zakonu, który istnieje za granicą, a dotąd nie działał w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 3)Obecnie Rzeczypospolitej Polskiej, na podstawie art. 1 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 1., wymaga konsultacji między Sekretariatem Konferencji Episkopatu Polski a ministrem właściwym do spraw wyznań religijnych 9)Obecnie ministrem właściwym do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych, na podstawie art. 4 ust. 1, art. 5 pkt 25 i art. 30 pkt 1 ustawy, o której mowa w odnośniku 7.. Art. 14. O powołaniu i odwołaniu osoby sprawującej funkcje organu osoby prawnej władza kościelna powiadamia właściwy organ administracji państwowej, jeżeli ratyfikowane umowy nie stanowią inaczej. Powiadomienie obejmuje imię i nazwisko, obywatelstwo oraz miejsce zamieszkania danej osoby. Dział II Działalność Kościoła Rozdział 1 Kult publiczny Art. 15. 1. Organizowanie kultu publicznego i jego sprawowanie podlega władzy kościelnej. 2. Publiczne sprawowanie kultu nie wymaga zawiadomienia, jeżeli odbywa się: 1) w kościołach, kaplicach, budynkach kościelnych i na gruntach kościelnych oraz w innych pomieszczeniach służących katechizacji lub organizacjom kościelnym; 2) w innych miejscach, z wyłączeniem dróg i placów publicznych oraz pomieszczeń użyteczności publicznej; publiczne sprawowanie kultu na drogach, placach publicznych oraz w pomieszczeniach użyteczności publicznej podlega uzgodnieniu z właściwym organem sprawującym zarząd lub upoważnionym do dysponowania nimi. 3. Religijne uroczystości pogrzebowe i nabożeństwa za zmarłych mogą być sprawowane na cmentarzach komunalnych przy zachowaniu obowiązujących przepisów porządkowych. Art. 15a. 1. Małżeństwo zawarte w formie przewidzianej przez prawo kanoniczne wywiera takie skutki, jak małżeństwo zawarte przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego, jeżeli spełnione zostały wymagania określone w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. 2. Osobę duchowną, przed którą składa się oświadczenia o zawarciu małżeństwa, określa prawo kanoniczne. Art. 16. 1. Organizowanie procesji, pielgrzymek lub innych imprez o charakterze religijnym na drogach publicznych wymaga uzgodnienia, w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego, z właściwymi organami administracji rządowej lub samorządowej. 2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się w przypadkach konduktów pogrzebowych odbywających się stosownie do miejscowego zwyczaju. Art. 17. 1. Niedziele i następujące święta katolickie, zwane dalej „świętami”, są dniami wolnymi od pracy: 1) 1 stycznia - uroczystość Świętej Bożej Rodzicielki Maryi (dzień Nowego Roku); 1a) 6 stycznia - Święto Trzech Króli; 2) drugi dzień Wielkiej Nocy; 3) dzień Bożego Ciała; 4) 15 sierpnia - uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny; 5) 1 listopada - dzień Wszystkich Świętych; 6) 25 grudnia - pierwszy dzień Bożego Narodzenia; 7) 26 grudnia - drugi dzień Bożego Narodzenia. 2. Zmiana uregulowań, o których mowa w ust. 1, wymaga uprzedniego uzgodnienia między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 1)Obecnie Rzeczypospolitej Polskiej, na podstawie art. 1 pkt 8 ustawy z dnia 29 grudnia 1989 r. o zmianie Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (Dz. U. poz. 444), która weszła w życie z dniem 31 grudnia 1989 r. a Konferencją Episkopatu Polski. Rozdział 2 Katecheza i szkolnictwo Art. 18. 1. Państwo uznaje prawo Kościoła do nauczania religii oraz religijnego wychowania dzieci i młodzieży, zgodnie z wyborem dokonanym przez rodziców lub prawnych opiekunów. 2. Dzieci i młodzież szkolna, młodzież pracująca i osoby dorosłe korzystają z nauczania religii - zgodnie z programem ustalonym przez władzę kościelną. 3. Nauczanie religii, jako wewnętrzna sprawa Kościoła, jest organizowane przez parafie i domy zakonne pod zwierzchnictwem biskupa diecezjalnego. Art. 19. 1. Nauczanie religii dzieci i młodzieży odbywa się w punktach katechetycznych organizowanych w kościołach, kaplicach i budynkach kościelnych, a także w innych pomieszczeniach udostępnionych na ten cel przez osobę uprawnioną do dysponowania pomieszczeniem. 2. Nauczanie religii uczniów szkół publicznych może odbywać się również w szkołach na zasadach określonych w odrębnej ustawie. Art. 20. 1. Kościelne osoby prawne mają prawo zakładać i prowadzić szkoły oraz inne placówki oświatowo-wychowawcze i opiekuńczo-wychowawcze na zasadach organizacyjnych i programowych określonych przez odpowiednie ustawy. Mają one charakter katolicki i podlegają władzy kościelnej. 2. (uchylony) 3. Diecezje i zakony mają prawo zakładać i prowadzić niższe seminaria duchowne. W zakresie realizacji programu szkół ogólnokształcących i uzyskiwania świadectw dojrzałości podlegają one nadzorowi Ministra Edukacji Narodowej 10)Obecnie ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania, na podstawie art. 4 ust. 1, art. 5 pkt 15 i art. 20 ust. 1 ustawy, o której mowa w odnośniku 7.. Art. 21. 1. Do nauczycieli i wychowawców zatrudnionych w szkołach, przedszkolach, placówkach i innych jednostkach organizacyjnych wchodzących w skład systemu oświaty, prowadzonych przez kościelne osoby prawne, stosuje się prawa i obowiązki ustalone dla nauczycieli i wychowawców zatrudnionych odpowiednio w publicznych lub niepublicznych szkołach, przedszkolach, placówkach i innych jednostkach organizacyjnych wchodzących w skład systemu oświaty, prowadzonych przez podmioty niebędące jednostkami samorządu terytorialnego. 2. (uchylony) 3. Pracownikom szkół, przedszkoli, placówek i innych jednostek organizacyjnych wchodzących w skład systemu oświaty, prowadzonych przez kościelne osoby prawne, niebędącym nauczycielami lub wychowawcami, przysługują uprawnienia i świadczenia przewidziane dla tej kategorii pracowników zatrudnionych odpowiednio w publicznych lub niepublicznych szkołach, przedszkolach, placówkach i innych jednostkach organizacyjnych wchodzących w skład systemu oświaty, prowadzonych przez podmioty niebędące jednostkami samorządu terytorialnego. Art. 2211)Utracił moc z dniem 1 stycznia 1999 r., na podstawie art. 170 pkt 12 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. poz. 153), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1999 r., w zakresie uregulowanym w wymienionej ustawie.. 1. Uczącym się w szkołach, o których mowa w art. 20 ust. 1 i 3, przysługują świadczenia społecznej służby zdrowia i ulgi w opłatach za przejazdy publicznymi środkami lokomocji na równi z uczniami szkół państwowych. 2. Rodzicom lub opiekunom prawnym uczniów szkół kościelnych, wymienionych w art. 20 ust. 1 i 3, przysługuje prawo do zasiłków rodzinnych. 3. Uczącym się w szkołach kościelnych mogą być przyznawane, przez kościelne osoby prawne, stypendia lub inne świadczenia socjalne. Art. 23. 1. Konferencji Episkopatu Polski, diecezjom i zakonom przysługuje prawo zakładania i prowadzenia wyższych seminariów duchownych, a w trybie określonym w ust. 2 i 3 - innych wyższych uczelni. 2. Status wyższych uczelni papieskich oraz tryb i zakres uznawania przez Państwo kościelnych stopni i tytułów naukowych regulują umowy między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 3)Obecnie Rzeczypospolitej Polskiej, na podstawie art. 1 pkt 4 ustawy, o której mowa w odnośniku 1. a Konferencją Episkopatu Polski. 3. Tworzenie szkół wyższych o zakresie nauczania szerszym niż określony w ust. 1 i 2 następuje w drodze ustawy na wniosek Konferencji Episkopatu Polski, z zastrzeżeniem ust. 3a. 3a. Kościelne osoby prawne mają prawo zakładać i prowadzić wyższe szkoły zawodowe na zasadach określonych w ustawie o wyższych szkołach zawodowych12)Ustawa utraciła moc z dniem 1 września 2005 r. na podstawie art. 276 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. poz. 1365), która weszła w życie z dniem 1 września 2005 r.; ustawa ta utraciła moc z dniem