Ustawaz dnia 26 stycznia 2023 r.o finansowaniu wspólnej polityki rolnej na lata 2023-2027 1)Niniejsza ustawa służy stosowaniu: 1) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylającego rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 (Dz. Urz. UE L 435 z 06.12.2021, str. 1, Dz. Urz. UE L 119 z 21.04.2022, str. 1, Dz. Urz. UE L 181 z 07.07.2022, str. 35 oraz Dz. Urz. UE L 227 z 01.09.2022, str. 136); 2) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 (Dz. Urz. UE L 435 z 06.12.2021, str. 187, Dz. Urz. UE L 29 z 10.02.2022, str. 45 oraz Dz. Urz. UE L 216 z 19.08.2022, str. 1). Treść ustawy Art. 1. Ustawa określa: 1) właściwość organów w zakresie uruchamiania środków publicznych pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji, zwanego dalej „EFRG”, oraz z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, zwanego dalej „EFRROW”, o których mowa w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013 (Dz. Urz. UE L 435 z 06.12.2021, str. 187, z późn. zm.2)Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 29 z 10.02.2022, str. 45 oraz Dz. Urz. UE L 216 z 19.08.2022, str. 1.), zwanym dalej „rozporządzeniem 2021/2116”; 2) zasady uruchamiania środków z EFRG i EFRROW w zakresie nieuregulowanym w rozporządzeniu 2021/2116; 3) zasady uruchamiania środków publicznych przeznaczonych na finansowanie w ramach wspólnej polityki rolnej w części podlegającej refundacji ze środków EFRG i EFRROW oraz na współfinansowanie w ramach wspólnej polityki rolnej; 4) zasady uruchamiania środków publicznych z budżetu państwa na: a) wyprzedzające finansowanie pomocy finansowej w ramach interwencji objętych Planem Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, zwanej dalej „pomocą”, w tym na wyprzedzające finansowanie kosztów kwalifikowalnych ponoszonych na realizację operacji w ramach tych interwencji, b) wyprzedzające finansowanie kosztów kwalifikowalnych ponoszonych na realizację operacji w ramach pomocy technicznej, o której mowa w art. 125 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylającego rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 (Dz. Urz. UE L 435 z 06.12.2021, str. 1, z późn. zm.3)Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 119 z 21.04.2022, str. 1, Dz. Urz. UE L 181 z 07.07.2022, str. 35 oraz Dz. Urz. UE L 227 z 01.09.2022, str. 136.), zwanego dalej „rozporządzeniem 2021/2115”, objętej Planem Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, zwanej dalej „pomocą techniczną”; 5) sposób postępowania ze środkami publicznymi, o których mowa w pkt 3 i 4, odzyskanymi od beneficjentów EFRG i EFRROW, zwanych dalej „beneficjentami”, które zostały wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem albo pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości. Art. 2. 1. Minister właściwy do spraw finansów publicznych, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, wykonuje zadania związane z uruchamianiem środków publicznych, o których mowa w art. 1 pkt 1, 3 i 4, określone dla państwa członkowskiego i właściwego organu w rozporządzeniu 2021/2116, rozporządzeniu delegowanym Komisji (UE) 2022/127 z dnia 7 grudnia 2021 r. uzupełniającym rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 o przepisy dotyczące agencji płatniczych i innych organów, zarządzania finansami, rozliczania rachunków, zabezpieczeń oraz stosowania euro (Dz. Urz. UE L 20 z 31.01.2022, str. 95 oraz Dz. Urz. UE L 5 z 06.01.2023, str. 7), zwanym dalej „rozporządzeniem 2022/127”, oraz w rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) 2022/128 z dnia 21 grudnia 2021 r. określającym przepisy dotyczące stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 w odniesieniu do agencji płatniczych i innych organów, zarządzania finansami, rozliczania rachunków, kontroli, zabezpieczeń i przejrzystości (Dz. Urz. UE L 20 z 31.01.2022, str. 131), zwanym dalej „rozporządzeniem 2022/128”, w zakresie: 1) przyznawania jednostce organizacyjnej akredytacji i tymczasowej akredytacji jako agencji płatniczej w rozumieniu art. 9 ust. 1 rozporządzenia 2021/2116, zwanej dalej „agencją płatniczą”; 2) cofania akredytacji, o której mowa w pkt 1; 3) sprawowania nad agencją płatniczą stałego nadzoru, o którym mowa w art. 2 ust. 1 rozporządzenia 2022/128; 4) poddawania akredytacji agencji płatniczej okresowi próbnemu, o którym mowa w art. 2 ust. 3 rozporządzenia 2022/128. 2. Funkcję jednostki certyfikującej w rozumieniu art. 12 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia 2021/2116 pełni Szef Krajowej Administracji Skarbowej. Art. 3. Minister właściwy do spraw finansów publicznych przed przyznaniem jednostce organizacyjnej akredytacji lub tymczasowej akredytacji jako agencji płatniczej może powierzyć sprawdzenie spełniania przez daną jednostkę kryteriów akredytacji określonych w załączniku I do rozporządzenia 2022/127 podmiotom uprawnionym do przeprowadzania audytu zewnętrznego. Art. 4. 1. Minister właściwy do spraw finansów publicznych przyznaje, w drodze rozporządzenia, jednostce organizacyjnej akredytację jako agencji płatniczej, wskazując: 1) nazwę i siedzibę agencji płatniczej, 2) wydatki, o których mowa w art. 5 i art. 6 rozporządzenia 2021/2116, za które agencja płatnicza ma być odpowiedzialna, 3) datę udzielenia akredytacji - mając na względzie zasady przyznawania jednostce organizacyjnej akredytacji jako agencji płatniczej określone w art. 9 rozporządzenia 2021/2116, w rozporządzeniu 2022/127 i rozporządzeniu 2022/128. 2. Minister właściwy do spraw finansów publicznych może przyznać, w drodze rozporządzenia, jednostce organizacyjnej tymczasową akredytację jako agencji płatniczej, wskazując: 1) nazwę i siedzibę agencji płatniczej, 2) wydatki, o których mowa w art. 5 i art. 6 rozporządzenia 2021/2116, za które agencja płatnicza ma być odpowiedzialna, 3) datę udzielenia tymczasowej akredytacji, 4) zalecenia do zrealizowania działań mających na celu spełnienie wszystkich kryteriów akredytacji oraz termin ich realizacji - mając na względzie zasady przyznawania jednostce organizacyjnej tymczasowej akredytacji jako agencji płatniczej określone w art. 9 rozporządzenia 2021/2116, w rozporządzeniu 2022/127 i rozporządzeniu 2022/128. Art. 5. 1. Minister właściwy do spraw finansów publicznych w ramach sprawowania stałego nadzoru nad agencją płatniczą, o którym mowa w art. 2 ust. 1 rozporządzenia 2022/128, współpracuje z ministrem właściwym do spraw rozwoju wsi i agencją płatniczą, w tym z audytorem wewnętrznym agencji płatniczej. 2. Minister właściwy do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, warunki i tryb współpracy, o której mowa w ust. 1, mając na względzie zapewnienie stałego nadzoru nad agencją płatniczą, o którym mowa w art. 2 ust. 1 rozporządzenia 2022/128, w tym monitorowania jej działań oraz składania informacji dotyczących spełniania przez agencję płatniczą kryteriów akredytacji określonych w załączniku I do rozporządzenia 2022/127. Art. 6. 1. Minister właściwy do spraw finansów publicznych cofa, w drodze rozporządzenia, akredytację agencji płatniczej, wskazując: 1) nazwę i siedzibę agencji płatniczej, 2) przyczyny cofnięcia akredytacji, 3) datę cofnięcia akredytacji - mając na względzie konieczność zapewnienia prawidłowego wydatkowania środków z EFRG i EFRROW oraz zasady cofania akredytacji określone w rozporządzeniu 2021/2116 i rozporządzeniu 2022/128. 2. Jednostka organizacyjna, której została cofnięta akredytacja jako agencji płatniczej, niezwłocznie przekazuje agencji płatniczej wskazanej przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych dokumentację i bazy danych w zakresie objętym cofniętą akredytacją. Art. 7. 1. Minister właściwy do spraw rozwoju wsi: 1) przekazuje Komisji Europejskiej informacje, o których mowa w art. 90 ust. 1 lit. a, b i lit. c ppkt (i) i (ii) oraz ust. 2 rozporządzenia 2021/2116; 2) prowadzi sprawy w związku z postępowaniami Komisji Europejskiej w zakresie rozliczania rachunków, o których mowa w art. 48-55 rozporządzenia 2021/2116. 2. Agencja płatnicza, organy administracji publicznej oraz państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne na żądanie ministra właściwego do spraw rozwoju wsi udzielają informacji i wyjaśnień w zakresie dotyczącym spraw, o których mowa w ust. 1 pkt 2. Art. 8. 1. Środki publiczne przeznaczone na finansowanie w ramach wspólnej polityki rolnej w części podlegającej refundacji ze środków EFRG i EFRROW są przekazywane na rachunek bankowy agencji płatniczej zgodnie z przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1634, z późn. zm.4)Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2022 r. poz. 1692, 1725, 1747, 1768, 1964 i 2414.) na wniosek ministra właściwego do spraw rozwoju wsi sporządzony na podstawie zapotrzebowania składanego przez agencję płatniczą. 2. Środki publiczne przeznaczone na współfinansowanie w ramach wspólnej polityki rolnej są przekazywane agencji płatniczej w formie dotacji celowej przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi na podstawie zapotrzebowania składanego przez agencję płatniczą. 3. Środki publiczne przeznaczone na współfinansowanie w ramach wspólnej polityki rolnej mogą być przekazywane agencji płatniczej w formie dotacji celowej przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi na podstawie zapotrzebowania składanego przez agencję płatniczą na zapłatę kwot wynikających z prawomocnych wyroków sądowych albo kwot powstałych w związku ze zmianą, uchyleniem albo stwierdzeniem nieważności decyzji stanowiącej podstawę zwrotu przez beneficjenta środków publicznych. 4. Agencja płatnicza lub minister właściwy do spraw rozwoju wsi przekazują ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych informacje dotyczące środków publicznych, o których mowa w ust. 1-3, prognozowanych i przekazanych agencji płatniczej. Art. 9. 1. Środki publiczne przeznaczone na finansowanie w ramach wspólnej polityki rolnej w części podlegającej refundacji ze środków EFRG i EFRROW odzyskane od beneficjentów przez agencję płatniczą pomniejszają zapotrzebowanie, o którym mowa w art. 8 ust. 1, lub są przekazywane przez agencję płatniczą na rachunek do obsługi wspólnej polityki rolnej. 2. Środki publiczne przeznaczone na współfinansowanie w ramach wspólnej polityki rolnej odzyskane od beneficjentów przez agencję płatniczą są przekazywane przez agencję płatniczą na rachunek wskazany przez ministra właściwego do spraw rozwoju wsi. 3. Środki publiczne uzyskane z tytułu sprzedaży towarów rolno-spożywczych realizowanej na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 671, z późn. zm.5)Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 865, Dz. Urz. UE L 189 z 27.06.2014, str. 261, Dz. Urz. UE L 130 z 19.05.2016, str. 20, Dz. Urz. UE L 135 z 24.05.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 193 z 19.07.2016, str. 17, Dz. Urz. UE L 202 z 28.07.2016, str. 5, Dz. Urz. UE L 91 z 05.04.2017, str. 44, Dz. Urz. UE L 350 z 29.12.2017, str. 15, Dz. Urz. UE L 114 z 04.05.2018, str. 39, Dz. Urz. UE L 437 z 28.12.2020, str. 1 oraz Dz. Urz. UE L 435 z 06.12.2021, str. 262.) stanowią dochód budżetu środków europejskich. 4. Agencja płatnicza lub minister właściwy do spraw rozwoju wsi przekazują ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych informacje dotyczące środków publicznych, o których mowa w ust. 1-3. Art. 10. Minister właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw rozwoju wsi określi, w drodze rozporządzenia: 1) wymagania dotyczące zapotrzebowania składanego przez agencję płatniczą, w tym zakres tego zapotrzebowania i wymagania dotyczące jego przekazywania, oraz warunki i terminy przekazywania agencji płatniczej środków publicznych, o których mowa w art. 8 ust. 1-3, 2) sposób postępowania ze środkami publicznymi odzyskanymi od beneficjentów przez agencję płatniczą, o których mowa w art. 9 ust. 1 i 2, 3) sposób postępowania ze środkami publicznymi, o których mowa w art. 9 ust. 3, 4) wymagania dotyczące informacji, jakie agencja płatnicza lub minister właściwy do spraw rozwoju wsi przekazują ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych, dotyczących prognozowanych i przekazanych agencji płatniczej środków publicznych, o których mowa w art. 8 ust. 1-3, oraz środków publicznych, o których mowa w art. 9 ust. 1-3, w tym zakres tych informacji oraz wymagania dotyczące ich przekazywania - mając na względzie zapewnienie prawidłowego gospodarowania tymi środkami. Art. 11. 1. Jednostki samorządu terytorialnego realizujące operacje w ramach pomocy technicznej mogą otrzymać środki publiczne z budżetu państwa na wyprzedzające finansowanie kosztów kwalifikowalnych ponoszonych na realizację tych operacji. 2. Jednostki samorządu terytorialnego realizujące operacje, których przedmiotem jest postępowanie scaleniowe i zagospodarowanie poscaleniowe, o których mowa w przepisach ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 2022 r. poz. 1223), mogą otrzymać środki publiczne z budżetu państwa na wyprzedzające finansowanie kosztów kwalifikowalnych ponoszonych na realizację tych operacji oraz na sfinansowanie kosztów przygotowania dokumentacji technicznej niezbędnej do realizacji tych operacji. 3. Środki publiczne z budżetu państwa na wyprzedzające finansowanie kosztów kwalifikowalnych ponoszonych na realizację operacji, o których mowa w ust. 1 i 2, są przekazywane przez właściwego dysponenta w formie dotacji celowej, o której mowa w art. 127: 1) ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, do wysokości wkładu EFRROW - w przypadku operacji, o których mowa w ust. 2; 2) ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, do wysokości wkładu EFRROW i wkładu krajowego - w przypadku operacji, o których mowa w ust. 1; 3) ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, do wysokości wkładu krajowego - w przypadku operacji, o których mowa w ust. 2. 4. Środki, o których mowa w ust. 3, są przekazywane jednostce samorządu terytorialnego na podstawie przekazanych właściwemu dysponentowi harmonogramów płatności wynikających z zawartych umów o przyznaniu pomocy lub zatwierdzonych przez właściwy podmiot wniosków o przyznanie pomocy. 5. Jednostka samorządu terytorialnego zwraca środki, o których mowa w ust. 3 pkt 1 i 2, w wysokości wkładu EFRROW, na rachunek dochodów właściwego dysponenta, ze środków EFRROW otrzymanych z agencji płatniczej tytułem refundacji kosztów kwalifikowalnych, w terminie 10 dni od dnia otrzymania tych środków. 6. Jeżeli jednostka samorządu terytorialnego nie otrzyma refundacji, o której mowa w ust. 5, z przyczyn leżących po stronie tej jednostki, zwraca środki, o których mowa w ust. 3 pkt 1 i 2, odpowiadające wkładowi: 1) EFRROW - w wysokości nieobjętej refundacją ze środków EFRROW oraz 2) krajowemu - w wysokości odpowiadającej stosunkowi wkładu EFRROW, o którym mowa w pkt 1, do wkładu krajowego w finansowanie operacji - w terminie 60 dni od dnia otrzymania informacji o odmowie wypłaty środków wraz z odsetkami liczonymi od dnia ich przekazania. 7. Środki zwrócone na podstawie ust. 5 lub 6 właściwy dysponent przekazuje na rachunek dochodów budżetu państwa w terminie 5 dni od dnia otrzymania tych środków od jednostki samorządu terytorialnego. 8. Środki, o których mowa w ust. 3, mogą zostać przekazane przed zawarciem umowy o przyznaniu pomocy na podstawie porozumienia zawartego z właściwym wojewodą, na wniosek jednostki samorządu terytorialnego. 9. Porozumienie, o którym mowa w ust. 8, zawiera co najmniej: 1) opis operacji, na jakie przyznano środki, i termin ich realizacji; 2) harmonogram dokonywania wydatków w ramach operacji, o których mowa w pkt 1; 3) wysokość przyznanych środków i tryb ich przekazywania; 4) zobowiązanie do poddania się kontroli realizacji operacji, o których mowa w pkt 1, i tryb przeprowadzania tej kontroli; 5) termin i sposób rozliczania przyznanych środków; 6) warunki zwrotu środków wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem albo środków pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości. Art. 12. 1. Jeżeli środki, o których mowa w art. 11 ust. 3, zostaną przez jednostkę samorządu terytorialnego: 1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, 2) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - ta jednostka zwraca te środki wraz z odsetkami liczonymi od dnia przekazania tych środków w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania do ich zwrotu. 2. Zwrotowi, o którym mowa w ust. 1, podlega odpowiednio ta część środków, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem albo pobrana nienależnie lub w nadmiernej wysokości. 3. W przypadku niedokonania w terminie zwrotu, o którym mowa w ust. 1, właściwy dysponent wydaje decyzję określającą kwotę środków podlegających zwrotowi i termin, od którego nalicza się odsetki. 4. Do środków podlegających zwrotowi na podstawie ust. 1 w zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych dotyczące zwrotu dotacji udzielonych z budżetu państwa. Art. 13. 1. Jednostki samorządu terytorialnego, instytuty badawcze, instytuty działające w ramach Sieci Badawczej Łukasiewicz, jednostki doradztwa rolniczego, uczelnie i lokalne grupy działania realizujące operacje w ramach interwencji, o których mowa w art. 73, art. 77 lub art. 78 rozporządzenia 2021/2115, mogą otrzymać środki publiczne z budżetu państwa na wyprzedzające finansowanie pomocy na operacje realizowane w ramach tych interwencji, w tym na wyprzedzające finansowanie kosztów kwalifikowalnych ponoszonych na realizację tych operacji w zakresie, w jakim pomoc na te operacje jest przyznawana i wypłacana w formie refundacji kosztów kwalifikowalnych. 2. Środki, o których mowa w ust. 1, mogą być przekazane podmiotom wskazanym w ust. 1 na ich wniosek, do wysokości wkładu EFRROW, w formie oprocentowanej pożyczki udzielonej przez Bank Gospodarstwa Krajowego. Art. 14. 1. Podmioty wskazane w art. 13 ust. 1 spłacają pożyczkę, o której mowa w art. 13 ust. 2, ze środków EFRROW otrzymanych z agencji płatniczej tytułem pomocy przyznanej na realizację operacji w ramach interwencji, o których mowa w art. 73, art. 77 lub art. 78 rozporządzenia 2021/2115, w terminie 10 dni od dnia otrzymania tych środków. 2. Jeżeli podmioty wskazane w art. 13 ust. 1 nie otrzymają środków EFRROW, o których mowa w ust. 1, z przyczyn leżących po ich stronie, te podmioty spłacają pożyczkę, o której mowa w art. 13 ust. 2, w terminie 60 dni od dnia otrzymania informacji o odmowie wypłaty tych środków. 3. W przypadku, o którym mowa w ust. 2, podmioty wskazane w art. 13 ust. 1 spłacają pożyczkę, o której mowa w art. 13 ust. 2, wraz z odsetkami od tej części pożyczki, której wysokość odpowiada w