Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsiz dnia 31 marca 2023 r.w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 1)Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi kieruje działem administracji rządowej - rozwój wsi, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 października 2021 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (Dz. U. poz. 1950). Spis treści Treść rozporządzenia Załącznik nr 1 - Odnośne minimalne wymogi, o których mowa w art. 70 ust. 3 lit. b rozporządzenia 2021/2115, dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin oraz inne odpowiednie obowiązkowe wymogi ustanowione na mocy prawa krajowego Załącznik nr 2 - Szczegółowe wymogi dla poszczególnych interwencji lub ich wariantów Załącznik nr 3 - Zawartość planu działalności rolnośrodowiskowej Załącznik nr 4 - Wykaz upraw, grup upraw, gatunków i odmian roślin, gatunków ptaków, siedlisk przyrodniczych oraz ras zwierząt objętych płatnością rolno-środowiskowo-klimatyczną Załącznik nr 5 - Wysokość stawek płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych dla poszczególnych interwencji lub wariantów w ramach interwencji Załącznik nr 6 - Koszty transakcyjne i wysokość kwoty przeznaczonej na refundację tych kosztów Załącznik nr 7 - Wysokość współczynników dotkliwości uchybienia oraz współczynników trwałości uchybienia stosowanych do dokonywania zmniejszeń płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych Treść rozporządzenia Na podstawie art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (Dz. U. poz. 412) zarządza się, co następuje: § 1. Rozporządzenie określa: 1) szczegółowe warunki i szczegółowy tryb przyznawania i wypłaty płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych, o których mowa w art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, zwanych dalej „płatnościami rolno-środowiskowo-klimatycznymi”, w tym: a) szczegółowe wymagania, jakie powinny spełniać wnioski o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych, b) szczegółowe warunki i szczegółowy tryb przyznawania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych następcy prawnemu podmiotu ubiegającego się o ich przyznanie lub przejmującemu grunty lub zwierzęta; 2) wysokość kar i sposób ich obliczania, z wyjątkiem kar administracyjnych; 3) stawki płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych. § 2. Płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną przyznaje się rolnikowi albo innemu podmiotowi, zwanemu dalej „zarządcą”, jeżeli: 1) realizuje zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, o którym mowa w art. 70 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylającego rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 (Dz. Urz. UE L 435 z 06.12.2021, str. 1, z późn. zm.)2)Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 119 z 21.04.2022, str. 1, Dz. Urz. UE L 181 z 07.07.2022, str. 35 oraz Dz. Urz. UE L 227 z 01.09.2022, str. 136., zwane dalej „zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym”, przez 5 lat; 2) spełnia warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach określonych interwencji lub ich wariantów. § 3. Płatność rolno-środowisko-klimatyczną przyznaje się w ramach następujących interwencji lub ich wariantów: 1) Interwencja 1. Ochrona cennych siedlisk i zagrożonych gatunków na obszarach Natura 2000: a) Wariant 1.1. Zmiennowilgotne łąki trzęślicowe, b) Wariant 1.2. Zalewowe łąki selernicowe i słonorośla, c) Wariant 1.3. Murawy, d) Wariant 1.4. Półnaturalne łąki wilgotne, e) Wariant 1.5. Półnaturalne łąki świeże, f) Wariant 1.6.1. Torfowiska - wymogi kluczowe, g) Wariant 1.6.2. Torfowiska - wymogi kluczowe i uzupełniające, h) Wariant 1.7. Ochrona siedlisk lęgowych rzadkich gatunków ptaków siewkowych (rycyk, kszyk, krwawodziób i czajka), i) Wariant 1.8. Ochrona siedlisk lęgowych dubelta i kulika wielkiego, j) Wariant 1.9. Ochrona siedlisk lęgowych wodniczki, k) Wariant 1.10. Ochrona siedlisk lęgowych derkacza; 2) Interwencja 2. Ochrona cennych siedlisk i zagrożonych gatunków poza obszarami Natura 2000: a) Wariant 2.1. Zmiennowilgotne łąki trzęślicowe, b) Wariant 2.2. Zalewowe łąki selernicowe i słonorośla, c) Wariant 2.3. Murawy, d) Wariant 2.4. Półnaturalne łąki wilgotne, e) Wariant 2.5. Półnaturalne łąki świeże, f) Wariant 2.6.1. Torfowiska - wymogi kluczowe, g) Wariant 2.6.2. Torfowiska - wymogi kluczowe i uzupełniające, h) Wariant 2.7. Ochrona siedlisk lęgowych rzadkich gatunków ptaków siewkowych (rycyk, kszyk, krwawodziób i czajka), i) Wariant 2.8. Ochrona siedlisk lęgowych dubelta i kulika wielkiego, j) Wariant 2.9. Ochrona siedlisk lęgowych wodniczki, k) Wariant 2.10. Ochrona siedlisk lęgowych derkacza; 3) Interwencja 3. Ekstensywne użytkowanie łąk i pastwisk na obszarach Natura 2000; 4) Interwencja 4. Zachowanie sadów tradycyjnych odmian drzew owocowych; 5) Interwencja 5. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie: a) Wariant 5.1. Uprawa rzadkich gatunków lub odmian roślin, b) Wariant 5.2. Wytwarzanie materiału siewnego rzadkich gatunków lub odmian roślin; 6) Interwencja 6. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie: a) Wariant 6.1.1. Zachowanie lokalnych ras bydła - użytkowanie mleczne, b) Wariant 6.1.2. Zachowanie lokalnych ras bydła - użytkowanie mięsne, c) Wariant 6.2.1.1. Zachowanie lokalnych ras koni - samice (konie małopolskie i wielkopolskie), d) Wariant 6.2.1.2. Zachowanie lokalnych ras koni - samce (konie małopolskie i wielkopolskie), e) Wariant 6.2.2.1. Zachowanie lokalnych ras koni - samice (konie śląskie), f) Wariant 6.2.2.2. Zachowanie lokalnych ras koni - samce (konie śląskie), g) Wariant 6.2.3.1. Zachowanie lokalnych ras koni - samice (koniki polskie i konie huculskie), h) Wariant 6.2.3.2. Zachowanie lokalnych ras koni - samce (koniki polskie i konie huculskie), i) Wariant 6.2.4.1. Zachowanie lokalnych ras koni - samice (konie zimnokrwiste w typie sztumskim i sokólskim), j) Wariant 6.2.4.2. Zachowanie lokalnych ras koni - samce (konie zimnokrwiste w typie sztumskim i sokólskim), k) Wariant 6.3. Zachowanie lokalnych ras owiec, l) Wariant 6.4. Zachowanie lokalnych ras świń, m) Wariant 6.5. Zachowanie lokalnych ras kóz; 7) Interwencja 7. Bioróżnorodność na gruntach ornych: a) Wariant 7.1. Wieloletnie pasy kwietne, b) Wariant 7.2. Ogródki bioróżnorodności. § 4. 1. Zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne jest realizowane w ramach: 1) jednego wariantu, a w przypadku wariantów interwencji wymienionej w § 3 pkt 6 jest realizowane w ramach jednej rasy lokalnej zwierząt albo 2) jednej interwencji - w przypadku gdy interwencja nie obejmuje wariantów. 2. Rolnik i zarządca mogą realizować jednocześnie więcej niż jedno zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne, z tym że mogą realizować jednocześnie takie same zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatyczne, jeżeli zostały podjęte w różnych latach, a w przypadku gdy kontynuują realizację takiego samego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego podjętego przez innego rolnika lub zarządcę, mogą je realizować, mimo że zostały podjęte w tym samym roku. 3. Takie same zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatyczne mogą być realizowane w ramach wariantów interwencji wymienionych w § 3 pkt 1, 2 lub 7 lub w ramach interwencji wymienionych w § 3 pkt 3 i 4, a w przypadku gdy rolnik lub zarządca kontynuują realizację takiego samego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego podjętego przez innego rolnika lub zarządcę - również w ramach wariantów interwencji wymienionej w § 3 pkt 5 lub w ramach wariantów interwencji wymienionej w § 3 pkt 6 w ramach ras lokalnych zwierząt. 4. Rolnik nie może realizować zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego w ramach wariantów interwencji wymienionej w § 3 pkt 6 w ramach danej rasy lokalnej zwierząt, jeżeli realizuje równocześnie zobowiązanie, o którym mowa w art. 28 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487, z późn. zm.)3)Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 211 z 08.08.2015, str. 7 oraz Dz. Urz. UE L 19 z 22.01.2019, str. 5., zwane dalej „zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym PROW”, którym są objęte zwierzęta tej samej rasy. 5. Przepisu ust. 4 nie stosuje się, jeżeli: 1) rolnik, który realizuje zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne PROW w ramach danej rasy lokalnej zwierząt, jest: a) spadkobiercą innego rolnika, który złożył wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej lub realizował zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne w ramach tej samej rasy lokalnej zwierząt, lub b) zapisobiercą windykacyjnym, który w wyniku śmierci innego rolnika nabył, jako przedmiot zapisu windykacyjnego: - zwierzęta tej samej rasy lokalnej objęte wnioskiem o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej złożonym przez tego rolnika lub objęte zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym podjętym przez tego rolnika, lub - prawo majątkowe, z którym łączy się posiadanie zwierząt tej samej rasy lokalnej, o których mowa w lit. a, c) następcą prawnym rolnika innym niż następca prawny rolnika wymieniony w lit. a i b, który złożył wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej lub realizował zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne w ramach tej samej rasy lokalnej zwierząt, lub d) nowym posiadaczem zwierząt tej samej rasy lokalnej objętych wnioskiem o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej złożonym przez innego rolnika lub objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym podjętym przez tego rolnika - i kontynuuje realizację zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego podjętego przez innego rolnika do końca okresu objętego tym zobowiązaniem; 2) rolnik, który realizuje zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne PROW w ramach krów, klaczy lub loch danej rasy, złożył wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach wariantów wymienionych w § 3 pkt 6 lit. a, b, d, f, h, j lub I lub realizuje zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne w ramach tych wariantów, którym są objęte wyłącznie samce tej samej rasy. § 5. 1. Rolnik i zarządca realizujący zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne przestrzegają następujących wymogów: 1) mają plan działalności rolnośrodowiskowej sporządzony przed upływem 25 dni od dnia, w którym upływa termin składania wniosków o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, na formularzu udostępnionym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zwaną dalej „Agencją”, przy udziale: a) doradcy rolniczego ze specjalizacją rolnośrodowiskową, zwanego dalej „doradcą rolnośrodowiskowym”, i eksperta przyrodniczego - w przypadku wariantów interwencji wymienionych w § 3 pkt 1 i 2, b) doradcy rolnośrodowiskowego - w przypadku wariantów interwencji wymienionych w § 3 pkt 5 i 7 lub interwencji wymienionych w § 3 pkt 3 i 4; 2) prowadzą rejestr działalności rolnośrodowiskowej w odniesieniu do gruntów objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym, sporządzony na formularzu udostępnionym przez Agencję, zawierający wykaz: a) działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin, b) wypasów zwierząt - w przypadku prowadzenia wypasu; 3) mają dokumentację, o której mowa w art. 113 ust. 2 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, zwanej dalej „ustawą o Planie Strategicznym”, sporządzoną przez eksperta przyrodniczego, na formularzu udostępnionym przez Agencję, zgodnie z metodyką sporządzania takiej dokumentacji udostępnioną przez Agencję, zwaną dalej „dokumentacją przyrodniczą”, w roku poprzedzającym rok rozpoczęcia realizacji danego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego lub w roku rozpoczęcia jego realizacji - w przypadku wariantów interwencji wymienionych w § 3 pkt 1 i 2; 4) przestrzegają odnośnych minimalnych wymogów, o których mowa w art. 70 ust. 3 lit. b rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylającego rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013, zwanego dalej „rozporządzeniem 2021/2115”, dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin oraz innych odpowiednich obowiązkowych wymogów ustanowionych na mocy prawa krajowego, wskazanych w załączniku nr 1 do rozporządzenia. 2. Przepisu ust. 1 pkt 3 nie stosuje się w odniesieniu do obszaru, na którym jest realizowane zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne w ramach: 1) wariantów wymienionych w § 3 pkt 1 lit. i oraz pkt 2 lit. i - w zakresie ochrony siedlisk lęgowych dubelta - lub wariantów wymienionych w § 3 pkt 1 lit. j oraz pkt 2 lit. j, jeżeli ten obszar w pierwszym roku realizacji tego zobowiązania stanowi zasięg występowania odpowiednio dubelta lub wodniczki wynikający z warstw cyfrowych opracowanych w ramach monitoringu prowadzonego przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska i udostępnionych Agencji; 2) wariantów interwencji wymienionej w § 3 pkt 1, dla których w pierwszym roku realizacji tego zobowiązania w planie ochrony, o którym mowa w art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2022 r. poz. 916, 1726, 2185 i 2375), zwanym dalej „planem ochrony”, albo planie zadań ochronnych, o którym mowa w art. 28 ust. 5 tej ustawy, zwanym dalej „planem zadań ochronnych”, ustanowionymi dla danego obszaru Natura 2000 określono działania obligatoryjne lub fakultatywne dla danego siedliska lub danego gatunku ptaka objętego płatnościami rolno-środowiskowo-klimatycznymi w ramach odpowiedniego wariantu. 3. Wymóg, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, uznaje się za spełniony również w przypadku, gdy rolnik lub zarządca nie posiadali dokumentacji przyrodniczej sporządzonej w roku poprzedzającym rok rozpoczęcia realizacji danego zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego lub w roku rozpoczęcia jego realizacji, a posiadają dokumentację przyrodniczą sporządzoną najpóźniej w roku, w którym rolnik lub zarządca złożyli wniosek o przyznanie drugiej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej za realizację tego zobowiązania, w ramach którego jest wymagane posiadanie tej dokumentacji. 4. Rolnik i zarządca realizujący zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne przestrzegają szczegółowych wymogów dla poszczególnych interwencji lub ich wariantów określonych w załączniku nr 2 do rozporządzenia. 5. Rolnik i zarządca realizujący zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne przestrzegają również wymogów określonych przez: 1) doradcę rolnośrodowiskowego w planie działalności rolnośrodowiskowej, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 - w przypadku: a) interwencji wymienionej w § 3 pkt 3, b) interwencji wymienionej w § 3 pkt 4, c) wariantu wymienionego w § 3 pkt 7 lit. a, 2) eksperta przyrodniczego w planie działalności rolnośrodowiskowej, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 - w przypadku wariantów interwencji wymienionych w § 3 pkt 1 i 2 - chyba że te wymogi są sprzeczne z wymogami określonymi w rozporządzeniu. 6. Uznaje się, że rolnik i zarządca przestrzegają szczegółowych wymogów dla poszczególnych interwencji lub ich wariantów określonych w załączniku nr 2 do rozporządzenia, jeżeli realizują zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne w ramach wariantów interwencji wymienionej w § 3 pkt 1 lub interwencji wymienionej w § 3 pkt 3 zgodnie z odpowiadającymi tym wymogom działaniami obligatoryjnymi lub fakultatywnymi określonymi w planie ochrony albo planie zadań ochronnych ustanowionych dla danego obszaru Natura 2000 i wskazanymi w planie działalności rolnośrodowiskowej, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, jako wymogi realizowanego zobowiązania, jeżeli wystąpią okoliczności, o których mowa w § 12 ust. 5 pkt 1 lub § 14 ust. 2 pkt 1, nawet jeżeli te wymogi są sprzeczne ze szczegółowymi wymogami dla poszczególnych interwencji lub ich wariantów określonymi w załączniku nr 2 do rozporządzenia. 7. Zawartość planu działalności rolnośrodowiskowej, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, jest określona w załączniku nr 3 do rozporządzenia. 8. W przypadku gdy rolnik realizuje zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne i jednocześnie realizuje inne zobowiązania w dziedzinie zarządzania, o których mowa w art. 70 ust. 1 rozporządzenia 2021/2115, na użytkach rolnych, na których prowadzi produkcję ekologiczną w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 23 czerwca 2022 r. o rolnictwie ekologicznym i produkcji ekologicznej (Dz. U. poz. 1370 oraz z 2023 r. poz. 412 i 588), zwane dalej „zobowiązaniem ekologicznym”, lub zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne PROW, lub zobowiązanie, o którym mowa w art. 29 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005, zwane dalej „zobowiązaniem ekologicznym PROW”, rejestr działalności rolnośrodowiskowej, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, może być prowadzony na jednym formularzu z rejestrem działalności ekologicznej prowadzonym w ramach realizowanego przez tego rolnika zobowiązania ekologicznego lub z rejestrem działalności rolnośrodowiskowej prowadzonym w ramach realizowanego przez tego rolnika zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW, lub z rejestrem działalności ekologicznej prowadzonym w ramach realizowanego przez tego rolnika zobowiązania ekologicznego PROW. § 6. 1. Zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne obejmuje: 1) użytki rolne lub obszary przyrodnicze, o których mowa w art. 42 ust. 2 pkt 1 ustawy o Planie Strategicznym, na których występują typy siedlisk przyrodniczych wymienione w ust. 1 pkt 1 lit. b, c lub f załącznika nr 4 do rozporządzenia lub siedliska lęgowe ptaków z gatunków wymienionych w ust. 1 pkt 2 załącznika nr 4 do rozporządzenia, zwane dalej „obszarami przyrodniczymi”: a) zadeklarowane we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach danego wariantu interwencji wymienionych w § 3 pkt 1, 2, 5 i 7 lub danej interwencji wymienionej w § 3 pkt 3 i 4, b) objęte obszarem zatwierdzonym, lub 2) zwierzęta ras lokalnych zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach danej rasy lokalnej objętej wariantem interwencji wymienionej w § 3 pkt 6, będące zwierzętami zatwierdzonymi (stado). 2. Rolnik i zarządca realizują zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne od dnia 15 marca roku, w którym złożyli wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej. 3. W przypadku gdy w drugim lub kolejnym roku realizacji zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatycznego: 1) nie są spełnione warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej lub 2) rolnik lub zarządca nie złożyli wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach danej interwencji lub danego wariantu interwencji - uznaje się, że rolnik lub zarządca kontynuują rea