„Tenis, radio, słońcowania, kąpiele, spacery, przejażdżki, rybołówstwo, las, grzybobrania, bridż, dancing” – tak skrótowo opisał wczasy śmiełowskie ich uczestnik, pisarz Adolf Nowaczyński.

Lata wojny i PRL W październiku 1939 roku pałac śmiełowski zajęli Niemcy, a prawowitych gospodarzy – rodzinę Chełkowskich – umieszczono w obozie dla internowanych w Dobrzycy, a następnie w Cerekwicy i Opocznie. Po zwolnieniu z obozu Chełkowscy zamieszkali w Brzózie, potem w Ciuślicach. Po wojnie Maria Chełkowska powróciła do miejsca urodzenia – do Telkwic na Pomorzu, jednak skrajnie trudne warunki bytowe zmusiły 74-letnią kobietę do opuszczenia rodzinnego gniazda. W 1952 roku wyjechała wraz z mężem do Krakowa, gdzie pozostała do końca życia. Podejmowała stamtąd próby odzyskania pałacu w Śmiełowie, jednak w warunkach ustroju komunistycznego okazały się one bezskuteczne.

Za całokształt działalności na rzecz polskości Powiśla została odznaczona Złotym Krzyżem Zasługi. Zostawiła po sobie pamiętniki, w których m.in. szczegółowo opisała okoliczności przyjazdu Ignacego Paderewskiego do Poznania w przeddzień wybuchu powstania wielkopolskiego.

Zmarła 18 marca 1960 roku w Krakowie. Spoczęła obok swojego męża na cmentarzu Salwatorskim.