W trakcie swojej wędrówki na zachód Mongołowie stali się koczownikami, chociaż nawet za czasów Czyngis-chana (1206–1227) można jeszcze było spotkać wśród nich zamieszkujące bardziej północne rejony grupy określane jako "Ludzie Lasu" (Hoj-in irgen), zaangażowane bardziej w łowiectwo i handel futrami niż wypasanie stad. Menggu nie byli jedynymi przodkami Mongołów. Z biegiem czasu do plemienia dołączały także nowe klany, takie jak wspomniani w chińskich źródłach Dżadżirad (po raz pierwszy w 1093) i Kongirat (po raz pierwszy w 1129). Mongołowie handlowali z sąsiednimi ludami, w tym dynastiami północnych Chin, jednak zarówno panujący w nich Kitanowie, jak i późniejsi Dżurdżeni zabraniali eksportu żelaza, tak że Mongołowie musieli robić strzemiona z drewna i strzały z kości. Po upadku kitańskiej dynastii Liao w 1125 i powstaniu dżurdżeńskiej dynastii Jin Mongołowie stali się wiodącym plemieniem stepowym. Pomiędzy 1139 a 1146 rokiem Mongołowie, sprzymierzeni z niezadowolonymi z panowania Dżurdżenów grupami pogranicza zadali dynastii Jin cały szereg porażek, zajmując forty i pograniczne miasta.