thumb|Okładka Deklaracji Homaranizmu, 1913 Homaranizm (esperanto: homaranismo; od homaro – ludzkość) – idea Ludwika Zamenhofa mająca doprowadzić do porozumienia ludzi wszystkich języków i wyznań na zasadzie wzajemnego braterstwa, równości i sprawiedliwości.
Pierwszym wariantem tej myśli był hilelizm (nazwa utworzona od imienia znanego z wyrozumiałości starożytnego rabina Hillela) omówiony w broszurze pod tym tytułem z 1901 r. Początkowo pomyślany jako próba zreformowania judaizmu wzbudził zainteresowanie jedynie carskiej tajnej policji. W dziele „Dogmaty hilelizmu” z 1906 r. przybrał postać powszechnego braterstwa między ludźmi, ostatecznie twórca zmienił nazwę na homaranizm dla podkreślenia uniwersalności„Homarano” w języku esperanto oznacza „członka ludzkiej rodziny”. Zaklinanie rzeczywistości. Ludwika Zamenhofa językowe wizje naprawy świata s. 276n..
Podobnie jak wymyślony przez Zamenhofa język esperanto zbliżać miał ludzi mówiących różnymi językami, hilelizm, a następnie homaranizm miał łączyć ludzi wyznających różne religie. Według czwartego dogmatu: