Temat koniugacji II jest zakończony na spółgłoskę fonetycznie lub historycznie miękką: gonię → gonisz, łowię → łowisz, kroczę → kroczysz, leżę → leżysz, kwiczę → kwiczysz. W przypadku tematów miękkich fonetycznie (czyli takich, w których występuje obecnie miękka spółgłoska), temat czasownika nie zmienia się w całości paradygmatu. Natomiast w przypadku tematu zakończonego spółgłoską historycznie miękką dochodzi do wymiany spółgłoskowej.
W koniugacji II może dojść do następujących wymian: c → ć: wrócę → wrócimy dz → dź: chodzę → chodzimy szcz → ść: goszczę → gościsz żdż → źdź: jeżdżę → jeździsz sz → ś: gaszę → gasisz ż → ź: wożę → wozisz Nie są to zmiany, które zachodzą zawsze, od powyższej reguły jest wiele odstępstw. Nie ulegają zmianie tematy wyrazów zakończone na cz, ż, sz, które w wyrazach pokrewnych wymieniają się na ch, k, g: cz → (k): męczę, męczysz → (męka) ż → (g): leżę, leżysz → (legł) sz → (ch) słyszę, słyszysz → (słychać) Podobne zmiany zachodzą w przypadku spółgłosek historycznie miękkich, które wymieniają się na miękkie fonetycznie;