świadomość narodowa, klasowa)
-jawę, czyli przeciwieństwo stanu snu, senności i śpiączki, inaczej przytomność (mierzalną w skali Glasgow)
-część życia psychicznego lub treści psychicznej w psychoanalizie, która jest bezpośrednio dostępna dla ego (przeciwieństwo podświadomości).
W neurologii świadomość jest definiowana jako orientacja co do własnej osoby i otoczenia, a jej warunkiem koniecznym jest stan czuwania (przeciwieństwo snu i śpiączki) oraz współistniejące procesy poznawcze . Pomocna do badania stanu świadomości okazała się elektroencefalografia .
O ile anatomiczną podstawą czuwania jest układ siatkowaty aktywujący (RAS- reticular activating system), to procesy poznawcze warunkujące tak zdefiniowaną świadomość wymagają interakcji wielu ośrodków mózgowych. Jednym z ciekawszych odkryć było ustalenie przez Rogera Sperry'ego Michaela Gazzaniga i Josepha Bogena, że odrębne, niezależne świadomości tworzą się u człowieka w każdej z półkul mózgu po przecięciu ciała modzelowatego podczas neurochirurgicznego leczenia padaczki.