alt=Schemat stanów skupienia materii z zaznaczonymi przemianami fazowymi, w tym zmiana gazu w plazmę (jonizacja) i odwrotnie (rekombinacja).|mały|350px|Zmiany stanów skupienia materii wraz z jonizacją. Jonizacja – zjawisko powstawania jonu, czyli kationu bądź anionu, z obojętnego atomu lub cząsteczki.
Może się ona odbywać na kilka sposobów: Na poziomie atomowym: zderzenie atomu z cząstką o wysokiej energii, np. protonem, elektronem lub cząstką α; na skutek wzajemnych zderzeń obojętnych atomów o dużej energii kinetycznej – jonizacja termiczna; poprzez wybicie elektronu z powłok atomowych w wyniku absorpcji kwantu promieniowania elektromagnetycznego; w wyniku wyrzucenia z atomu elektronu po wychwycie elektronu przez jądro; wielofotonowa jonizacja powyżej progu. W ten sposób powstają wolne jony dodatnie i swobodne elektrony, które przyłączając się do obojętnych atomów, tworzą jony ujemne; Na poziomie cząsteczki: poprzez rozpad wiązań chemicznych, w wyniku czego jedna część cząsteczki zachowuje oba elektrony wcześniej uczestniczące w wiązaniu;