thumb|240px|Nagrobek Jacoba Rosanesa i jego żony na cmentarzu przy ul. Ślężnej we Wrocławiu
Jacob Immanuel Rosanes (ur. 16 sierpnia 1842 w Brodach, zm. 7 stycznia 1922 we Wrocławiu) – niemiecki matematyk i szachista, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego, jego rektor w latach 1903–04.
Życiorys Urodził się w rodzinie galicyjskiego kupca, sefardyjskiego Żyda. Jego dziadkiem ze strony matki był poznański rabin Akiwa Eger. W roku 1856 ukończył niemieckojęzyczne gimnazjum w swoim rodzinnym mieście, następnie zgodnie z wolą ojca wyjechał do Wrocławia aby kształcić się w zawodzie kupca. Po dwuletnim przygotowaniu rozpoczął w roku 1860 studia chemiczne na Uniwersytecie Wrocławskim. Za namową profesora Heinricha Schrötera zmienił jednak kierunek na matematykę i fizykę. Studia ukończył w roku 1865 bronić dysertację doktorską pt. De polarium reciprocarum theoria observationes. Po odbyciu dalszych studiów w Berlinie powrócił w roku 1870 do Wrocławia aby podjąć pracę wykładowcy akademickiego. Prowadził zajęcia z analizy matematycznej, algebry i geometrii. W tym samym roku uzyskał habilitację, w roku 1873 został profesorem nadzwyczajnym, a w 1876 zwyczajnym. Od 1897 posiadał tytuł tajnego radcy rządowego. W latach 1903–04 sprawował funkcję rektora uniwersytetu. W roku 1911 przeszedł na emeryturę.