Operacja odeska – działania Sił Zbrojnych Południa Rosji przeciwko Armii Czerwonej, prowadzone od 20 do 23 sierpnia 1919 r. w celu zdobycia Odessy. Dzięki skoordynowaniu działań oddziału białych, który przybył na okręcie z Sewastopola, z działaniami antybolszewickich powstańców w mieście operacja zakończyła się całkowitym powodzeniem nacierających. Grupa Południowa radzieckiej 12. Armii, złożona z trzech świeżo sformowanych, niezdyscyplinowanych dywizji piechoty wycofała się z miasta i regionu odeskiego, uznając go za niemożliwy do skutecznej obrony wobec równoczesnego zagrożenia ze strony powstańców chłopskich oraz ryzyka interwencji wojsk rumuńskich z kierunku Besarabii.
Tło wydarzeń W czerwcu 1919 r. białe Siły Zbrojne Południa Rosji odniosły szereg zwycięstw nad Armią Czerwoną na obszarze wschodniej Ukrainy oraz na południu Rosji. Na początku czerwca 1919 r. rozstrzygnęły na swoją korzyść długotrwałe walki o Donbas, w końcu tego samego miesiąca zdobyły Charków oraz JekaterynosławJ. Smele: The „Russian”..., s. 123., zmusiły czerwonych do odejścia z KrymuP. Kenez: Red Advance..., s. 39., a także w porozumieniu z kozackimi powstańcami wyparły bolszewików z całego obszaru dońskiego. Wreszcie w ostatnich dniach czerwca 1919 r. biali Kozacy kubańscy pod dowództwem Piotra Wrangla zdobyli Carycyn.