thumb|Oblężenie zamku w XV wieku. Wśród oblegających widoczni są strzelcy z bronią palną: jeden w momencie ładowania, drugi w momencie oddawania strzału thumb|Odpalanie ręcznej średniowiecznej broni palnej Na kontynencie europejskim w okresie średniowiecza równolegle z ewolucją artylerii nastąpił rozwój ręcznej broni palnej, czego świadectwem są pisemne przekazy, ikonografia i zachowane wczesne oryginalne egzemplarze takowej broni. W pierwszej połowie XV wieku ręczna broń palna była powszechnie stosowana na wielu europejskich polach bitew. W kronice włoskiego miasta Perugii znajduje się informacja z tego okresu, mówiąca o „wykonaniu pięćdziesięciu bombard długości dłoni, które noszone są w ręce, są piękne i przebijają każdą broń”.
Budowa Krótką lufę wykonaną z żelaza lub spiżu, osadzano na ociosanym klocu drewna, który jednak nie był kolbą. Kaliber lufy wynosił od 15 do 25 milimetrów a długość od 25 do 50 centymetrów. Proch czarny i kulę kamienną, ołowianą lub żelazną, wprowadzano poprzez wylot lufy;