Zespół śledczy pełni funkcję pomocy prawnej w postępowaniu przygotowawczym między polskimi organami uprawnionymi do prowadzenia takiego postępowania oraz właściwymi organami państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub innego państwa jeśli zezwala na to umowa międzynarodowa, której Rzeczpospolita Polska jest stroną oraz wykonuje czynności związane z prowadzonym śledztwem. W zależności czy działa on na terenie Polski czy za granicą wyróżnia się zespół polski i zespół zagraniczny.
Historia Prace legislacyjne prowadzone przez Radę Europy oraz Unię Europejską pod koniec lat dziewięćdziesiątych minionego wieku doprowadziły do powstania wspólnego zespołu śledczego – Joint Investigation Team (JIT). Idea utworzenia tego instrumentu pojawiła się gdy kraje europejskie dostrzegły problem, iż stosowane przez nie metody międzynarodowej współpracy policji oraz organów sądowych nie przynoszą zamierzonych rezultatów w zwalczaniu przestępczości transgranicznej. Obok zespołu śledczego powstały również inne formy prawnej pomocy międzynarodowej takie jak: obserwacja transgraniczna, przechwytywanie przekazów telekomunikacyjnych, przesyłka niejawnie nadzorowana, operacje pod przykryciem oraz przesłuchania za pomocą wideokonferencji.