Gitara basowa zazwyczaj należy do sekcji rytmicznej zespołu muzycznego w muzyce rozrywkowej, jednak obecnie jest często wykorzystywana jako instrument solowy.
Historia thumb|left|Elektryczna gitara basowa EB-3 firmy Gibson z 1967 roku Pierwsze prototypy elektrycznego instrumentu basowego narodziły się w Seattle w 1935 roku, gdy wynalazca Paul Tutmarc opatentował „Skrzypce Basowe Model 736”, wyposażony w progi mieszczący się w walizce strunowy instrument szarpany. Wyprodukowano około 100 egzemplarzy. Jego syn udoskonalił tę konstrukcję, ale nie osiągnęła ona wielkiego sukcesu.
Pierwsza elektryczna gitara basowa powstała dzięki inicjatywie amerykańskiego twórcy gitar elektrycznych, Leo Fendera, który wyszedł naprzeciwko zapotrzebowaniu na szarpany instrument niskotonowy, który zastąpić miał nieporęczne i zbyt ciche kontrabasy zagłuszane przez wzmacniane już podówczas gitary. On to właśnie zbudował pierwszy elektryczny instrument basowy, który otrzymał typowo gitarowy kształt oraz kwartowy strój, identyczny ze strojem kontrabasu. Był to Fender Precision Bass (zwany także „Tele Bassem”, ze względu na podobieństwo gryfu do „fendera telecastera”, lub „51' precision bassem”, ze względu na rok wprowadzenia modelu na rynek). Wyposażony był w pojedynczy, jednocewkowy przetwornik.